Συντονισμένη μείωση 0,5% στα επιτόκια

Σε πρωτοφανή συντονισμένη κίνηση μείωσης των επιτοκίων προχώρησαν νωρίς το μεσημέρι οι κεντρικές τράπεζες του πλανήτη, επιδιώκοντας να βάλουν «φρένο» στην κάθετη πτώση των αγορών και τη γενικότερη χρηματοπιστωτική κρίση.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρικη Τράπεζα, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας μείωσαν αιφνιδιαστικά τα επιτόκιά κατά 0,5 της μονάδας. Έτσι, το επιτόκιο του Ευρω πλέον διαμορφώνεται στο 3,75%, του δολαρίου στο 1,5% και της αγγλικής λίρας στο 4,5%. Σε μειώσεις των επιτοκίων τους προχώρησαν επίσης η Ελβετία, ο Καναδάς, η Σουηδία και η Κίνα.

Η κίνηση αυτή έδωσε σήμα ανόδου στις διεθνείς αγορές που από το πρωί κατέγραφαν σημαντικότατες απώλειες. Πλέον οι μεγαλύτεροι ευρωπαϊκοί δείκτες έχουν ουσιαστικά ανακάμψει, ενώ στη Νέα Υόρκη τα παράγωγα προβλέπουν άνοδο έναντι “βουτιάς” έως και 4% πριν τη μείωση των επιτοκίων.

Θετικές αντιδράσεις
«Σημαντική» για την αντιμετώπιση της χρηματοοικονομικής κρίσης χαρακτήρισε ο Λευκός Οίκος τη συντονισμένη μείωση επιτοκίων στην οποία προχώρησαν οι κεντρικές τράπεζες πολλών χωρών. «Σεβόμαστε την ανεξαρτησία της Oμοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τον καθορισμό της νομισματικής πολιτικής», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τόνι Φράτο.

Η μείωση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σήμερα, αποτελεί ένδειξη ενδυνάμωσης της οικονομίας και θα συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, σύμφωνα με δήλωση της Γερμανίδας Καγκελάριου Άνγκελα Μέρκελ. Η ΕΚΤ προχώρησε σε περικοπή των επιτοκίων της κατά 50 μονάδες βάσης στο 3,75%, στο πλαίσιο της συντονισμένης δράσης των μεγαλύτερων κεντρικών τραπεζών του κόσμου



Κίνδυνος για την οικονομία
Εντούτοις, μεγαλύτερος από ό,τι αρχικά αναμενόταν είναι ο αντίκτυπος της κρίσης στις οικονομίες, όπως ανέφερε νωρίς το πρωί ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γιώργος Προβόπουλος. Παρουσιάζοντας την ενδιάμεση έκθεση για τη νομισματική πολιτική ανέφερε ότι «ο αντίκτυπος στις οικονομίες θα είναι μεγαλύτερος από ό,τι αρχικά αναμενόταν», προσθέτοντας πως  «η διεθνής οικονομία έχει εισέλθει σε ιδιαίτερα αρνητική φάση, οι ρυθμοί ανάπτυξης επιβραδύνονται, ο πληθωρισμός σημειώνει άλμα και οι χρηματοοικονομικές και πιστωτικές αγορές βρίσκονται υπό έντονη πίεση. Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον έχει επιδεινωθεί σημαντικά λόγω της αναταραχής στην πιστωτική αγορά και της μεγάλης αύξησης στις τιμές του πετρελαίου και των τροφίμων».

Ασφαλείς οι καταθέσεις στην Ελλάδα
Πάντως, και παρά τις έντονες πιέσεις στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές, των οποίων οι έμμεσες επιπτώσεις αγγίζουν και τη χώρα μας, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα παραμένει στη βάση του υγιές, ασφαλές και σταθερό, υποστηρίζει η Τράπεζα της Ελλάδος, για τους εξής λόγους:
* Οι χορηγήσεις χρηματοδοτούνται από καταθέσεις σε ποσοστό άνω του 90%. Επομένως, οι ελληνικοί όμιλοι έχουν μικρότερη εξάρτηση από τη χρηματαγορά, όπου το κόστος του χρήματος έχει αυξηθεί σημαντικά, και από τις κεφαλαιαγορές, οι οποίες στην παρούσα φάση υπολειτουργούν.
* Η αποδοτικότητα και η κεφαλαιακή επάρκεια κατά μέσο όρο επηρεάστηκαν σε σημαντικά χαμηλότερο βαθμό σε σύγκριση με τις περισσότερες τράπεζες διεθνώς, λόγω της περιορισμένης έκθεσης σε στοιχεία ενεργητικού που άμεσα ή έμμεσα συνδέονται με την αναταραχή. Οι ελληνικές τράπεζες δεν είχαν λόγους να επενδύσουν σε «προβληματικά» χρηματοπιστωτικά προϊόντα, δεδομένου ότι στο πολύ ευνοϊκό περιβάλλον εντός του οποίου λειτουργούν είχαν σημαντικές ευκαιρίες κερδοφόρας ανάπτυξης.
* Οι τραπεζικοί όμιλοι έχουν ισχυρή κεφαλαιακή βάση και συγκριτικά χαμηλό βαθμό μόχλευσης (ενεργητικό προς ίδια κεφάλαια). Βεβαίως, έχουν καταγραφεί ορισμένες αρνητικές επιδράσεις στην κερδοφορία (μετά όμως από μεγάλη αύξησή της το 2007), τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και το κόστος κεφαλαίων, καθώς και οριακή αύξηση του πιστωτικού κινδύνου των δανείων προς νοικοκυριά.
* Η ΤτΕ επαγρυπνεί εν όψει των αυξημένων κινδύνων. Παρακολουθεί και αξιολογεί προσεκτικά τις εξελίξεις ώστε να διασφαλίσει τα συμφέροντα όλων των συναλλασσομένων με τις τράπεζες. Έχει ζητήσει από τις τελευταίες να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα και να ακολουθήσουν κατάλληλες πολιτικές για τη διαφύλαξη της σταθερότητας.

Τι προβλέπει η έκθεση
Στην έκθεσή της η ΤτΕ εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα επεκταθεί φέτος με ετήσιο ρυθμό 3,3% περίπου, έναντι αναθεωρημένης εκτίμησης της κυβέρνησης για 3,4% φέτος και 4% το 2007.
«Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί γύρω στο 3,3% το 2008», αναφέρεται.
Στην έκθεση η ΤτΕ επισημαίνει ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς από την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος η επίπτωση που γίνεται αμεσότερα αισθητή είναι η διαμόρφωση του πληθωρισμού στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.
Η κεντρική τράπεζα προβλέπει ότι ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός θα ανέλθει στο 4,6% φέτος, αντανακλώντας κυρίως εξωγενείς παράγοντες, δηλαδή την άνοδο των διεθνών τιμών των καυσίμων και των τροφίμων, αλλά και επιδράσεις από το εγχώριο κόστος παραγωγής, ειδικότερα την επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος.
Η σοβαρή, όπως την χαρακτηρίζει η ΤτΕ, απώλεια ανταγωνιστικότητας έχει συντελέσει (μαζί με την άνοδο της τιμής του πετρελαίου) και στη διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο εκτιμάται ότι φέτος θα προσεγγίσει το 15% του ΑΕΠ.
Η διαμόρφωση του ελλείμματοςσε υψηλά επίπεδα την τελευταία δεκαετία έχει οδηγήσει σε αύξηση των καθαρών χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, έναντι κατοίκων (ομολογιούχων) του εξωτερικού. Το πολύ υψηλό έλλειμμα αντανακλά την υστέρηση της εθνικής αποταμίευσης έναντι των επενδύσεων, κυρίως το γεγονός ότι η αποταμίευση είναι πολύ χαμηλή ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ εμφανίζει επιβράδυνση και εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί γύρω στο 3,3% το 2008, παραμένοντας όμως σημαντικά υψηλότερος από το μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και της ΕΕ.
Η ανάπτυξη εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως στην εγχώρια ζήτηση. Ωστόσο, η ΤτΕ σημειώνει ότι ο ρυθμός ανόδου της ιδιωτικής κατανάλωσης παρουσιάζει σημαντική επιβράδυνση, η οποία αντανακλά αφενός μεν την υποχώρηση του ρυθμού αύξησης των πραγματικών εισοδημάτων των νοικοκυριών λόγω της ανόδου των τιμών των καυσίμων και των τροφίμων και αφετέρου το γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας.
Για το έλλειμμα του προϋπολογισμού, η ΤτΕ εκτιμά ότι η αναστροφή των τάσεων των εσόδων και των πρωτογενών δαπανών τους επόμενους μήνες θα περιορίσει τις αποκλίσεις που σημειώθηκαν στο επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ΤτΕ κρίνει αρνητικά τη ρύθμιση για την περαίωση, λέγοντας ότι ρυθμίσεις σαν και αυτές «λειτουργού απλώς ως προσωρινό αντιστάθμισμα των χρόνιων αδυναμιών του φοροεισπρακτικού μηχανισμού και δεν συμβάλλουν μεσοπρόθεσμα στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και στην καλλιέργεια φορολογικής συνείδησης».