Ρηγίλλης Στριτ…

Η κίνηση είναι πρωτοφανής- τουλάχιστον για τα τελευταία 70 και κάτι χρόνια: 700 δισεκατομμύρια δολάρια από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό των ΗΠΑ θα διατεθούν για να σωθεί η Γουόλ Στριτ από το κραχ που την απειλεί! Αντίο στον οικονομικό φιλελευθερισμό, ζήτω στον νέο κρατισμό. Τον «σοσιαλισμό της Goldman Sachs», όπως έγραφε ειρωνικά το περιοδικό «Νation».

Οι εισηγητές του γενναιόδωρου αυτού σχεδίου λένε πολύ απλά ότι: η οικονομία στηρίζεται στην εμπιστοσύνη, η εμπιστοσύνη έχει κλονιστεί θανάσιμα και τα 700 δισ. κρατικό χρήμα είναι ο μόνος τρόπος να ξανακερδίσουν οι αγορές την πίστη που χρειάζονται για να επιζήσουν. Τα ξοδεύουμε (για την ακρίβεια: τα χαρίζουμε) και προσευχόμαστε να πιάσει…

Ας επιχειρήσουμε τώρα να μεταφερθούμε από τη Γουόλ Στριτ στη Ρηγίλλης Στριτ.

Όπως στην οικονομία, έτσι και στην πολιτική, το κρίσιμο μέγεθος είναι η εμπιστοσύνη. Εμπιστοσύνη των συναλλασσομένων ότι οι θεσμοί και οι παράγοντες της αγοράς θα λειτουργήσουν όπως υποσχέθηκαν, θα εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους όπως προβλέπεται, στη μία περίπτωση. Εμπιστοσύνη των πολιτών ότι οι πολιτικοί θεσμοί, το πολιτικό σύστημα θα ενεργούν, κατά βάσιν, προς το κοινό συμφέρον και το κοινό καλό στη δεύτερη περίπτωση.

Και όπως στην αμερικανική οικονομία, όταν έσπασε η φούσκα των στεγαστικών δανείων, έτσι και στην ελληνική πολιτική σκηνή, όταν έσκασε η φούσκα της νέας διακυβέρνησης, αυτή η αναγκαία και αναντικατάστατη εμπιστοσύνη κλονίστηκε συθέμελα. Πώς αποκαθίσταται;

Στη Γουόλ Στριτ ελπίζουν ότι αρκεί να ρίξει το κράτος ζεστό χρήμα στην αγορά, να στηρίξει τους χρεοκοπημένους ασφαλιστικούς και πιστωτικούς Γαργαντούες, ώστε να ανακοπεί ο φαύλος κύκλος της υποτίμησης, να σταματήσει η αιμορραγία και να επανέλθει η πίστη στις αγορές.

Στη Ρηγίλλης Στριτ ελπίζουν ότι αρκεί μια θεαματική κίνηση του Πρωθυπουργού, μια επίδειξη πυγμής και αρχηγικού προφίλ, ένα ανακάτεμα της τράπουλας ώστε να φύγουν από την κοινή θέα τα σημαδεμένα της χαρτιά, για να επανέλθουν στο πράσινο οι δείκτες εμπιστοσύνης στον Πρωθυπουργό και μαζί να αρχίσουν να ανακάμπτουν και οι βυθιζόμενοι δημοσκοπικοί δείκτες.

Αν πιστεύουν στο ΠΑΣΟΚ ότι αρκεί να περιμένουν, αποφεύγοντας το λάθος, για να εισπράξουν τη ραγδαία πια φθορά των άλλων, ασφαλώς απατώνται. Για να επανέλθει η χαμένη αλλά αναγκαία εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα χρειάζεται κάτι παραπάνω από αυτό

Αν η κρίση που ζουν σήμερα στη Γουόλ Στριτ και τη Ρηγίλλης ήταν συγκυριακή, αποτελέσματα εσφαλμένων χειρισμών, λάθος υπολογισμών ή κακής τύχης, δίχως βάθος, δίχως ρωγμές στα θεμέλια, τότε οι λύσεις που προτείνονται θα ήταν ίσως επαρκείς.

Αν, όμως, η κρίση είναι «συστημική», αν οι αγορές στη μία περίπτωση, το πολιτικό σύστημα στην άλλη, αντιμετωπίζουν μια δομική κρίση με μεγάλο βάθος;

Τότε θα αποδειχθεί ότι έχουν δίκιο οι επικριτές του σχεδίου των 700 δισ.- που το βάφτισαν «cash for trash», λεφτά πεταμένα στα σκουπίδια. Και που υποστηρίζουν ότι για να βγούμε από την κρίση χρειάζονται όχι απλώς δωράκια στους χρεωμένους άπληστους κερδοσκόπους, μα αλλαγές εκ θεμελίων, αποτελεσματικοί έλεγχοι, νέοι κανόνες, νέες ρυθμίσεις, ένα συνολικό σχέδιο υποκατάστασης του φιλελεύθερου laissez faire, που βασίλευσε τα τελευταία 25 χρόνια, με νέους κανόνες διαφάνειας και κοινωνικού ελέγχου στις αγορές.

Και θα αποδειχθεί, επίσης, ότι έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι η κρίση εμπιστοσύνης που πλήττει το νεοκαραμανλικό οικοδόμημα είναι τόσο βαθιά, ώστε όχι μόνον τα πολιτικά αποθέματα που διαθέτει ακόμη ο Πρωθυπουργός δεν επαρκούν για να καλύψουν τις μαύρες τρύπες, όχι μόνον τα συνήθη επικοινωνιακά ταχυδακτυλουργικά του Μαξίμου έχουν χρεοκοπήσει, αλλά ακόμη και η ιδέα τής διά της απλής εναλλαγής των κομμάτων στην εξουσία εκτόνωσης των δυσαρεσκειών και ανάταξης της εμπιστοσύνης έχει πληγεί ανεπανόρθωτα.

Κάπου εδώ, η νεοδημοκρατική διάσταση της κρίσης αποσύρεται από το προσκήνιο και τα φώτα στρέφονται στο ΠΑΣΟΚ. Αν πιστεύουν, λοιπόν, στο ΠΑΣΟΚ ότι αρκεί να περιμένουν, αποφεύγοντας το λάθος, για να εισπράξουν τη ραγδαία πια φθορά των άλλων, ασφαλώς απατώντας. Για να επανέλθει η χαμένη αλλά αναγκαία εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα χρειάζεται κάτι παραπάνω από αυτό. Για να βγούμε από το κραχ της πολιτικής, όπως και από το κραχ των αγορών, απαιτείται μια μεγάλη αλλαγή παραδείγματος, μια ριζική μετατόπιση, νέοι κανόνες του παιχνιδιού και μια αναβαπτισμένη, εκ νέου κερδισμένη αξιοπιστία εκείνων που θα τα προτείνουν όλα αυτά.