Τα καρτέλ πάνε περίπτερο

Μια αδυσώπητη μάχη έχει ξεσπάσει ανάμεσα στις μεγάλες εταιρείες στην προσπάθειά τους να «κατακτήσουν» τα ράφια των περιπτέρων. Κολοσσοί της καπνοβιομηχανίας, των αναψυκτικών, του παγωτού και της τηλεφωνίας κάνουν δώρα, εκπτώσεις και παντός είδους διευκολύνσεις προκειμένου να εξασφαλίσουν καλύτερες θέσεις και την εύνοια των περιπτερούχων ώστε να πωλούν περισσότερο.
Η «πίτα» είναι μεγάλη: σε όλη την Ελλάδα υπολογίζεται ότι λειτουργούν από 16.000 έως 18.000 περίπτερα- με το 1/3 περίπου από αυτά εντός Αττικής. Και τα λεφτά; Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών Ενοικιαστών Καπνοπωλών Περιπτερούχων, ο συνολικός τζίρος κυμαίνεται ανάμεσα στα 4,7 και 5,3 δισ. ευρώ τον χρόνο. Πριν από δύο χρόνια μάλιστα η ίδια ομοσπονδία εκτιμούσε ότι ο τζίρος των περιπτέρων ανέρχεται στα 7 δισ. ευρώ!

Δελεάζουν. Είναι σαφές, λοιπόν, γιατί οι εταιρείες μάχονται για… μια καλύτερη μοίρα στις προθήκες των περιπτέρων: «Προσπαθούν να μας δελεάσουν με διάφορους τρόπους. Από μικρά δώρα που δεν έχουν αξία, μέχρι τηλεοράσεις και ραδιόφωνα ή άλλα εξαρτήματα που βοηθούν στη λειτουργία του περιπτέρου, όπως σταντ και ψυγεία. Ακόμα, κάνουν προσφορές σε πακέτα προϊόντων όπου συμπεριλαμβάνονται 2 που “κινούνται” γρήγορα στην αγορά ενώ τα υπόλοιπα όχι και τόσο», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Γιάννης Πλακόπουλος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών Ενοικιαστών Καπνοπωλών Περιπτερούχων, που διατηρεί περίπτερο στην Ομόνοια.

Τα ψυγεία. Ένας από τους τρόπους για την καλύτερη προώθηση των αναψυκτικών και άλλων ποτών είναι η παροχή ψυγείων στα περίπτερα. Έως τις αρχές της δεκαετίας, εταιρεία του χώρου των αναψυκτικών υποχρέωνε τους περιπτερούχους να χρησιμοποιούν τα ψυγεία που τους έδινε αποκλειστικά και μόνο για τα προϊόντα της. Η συγκεκριμένη πρακτική κρίθηκε καταχρηστική από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, η οποία με απόφασή της το 2002 υποχρέωνε την εν λόγω εταιρεία να άρει την αποκλειστικότητα στη χρήση των ψυγείων. «Σήμερα προσπαθούμε να διατηρήσουμε μια ισορροπία: περίπου το 30%-40% των προϊόντων που υπάρχουν στο ψυγείο να είναι της εταιρείας που μας το παρέχει. Έχω δει περιπτώσεις όπου το 100% των προϊόντων ανήκουν στην εταιρεία που δίνει το ψυγείο, όμως δεν ξέρω αν αυτό γίνεται κατόπιν συμφωνίας. Πάντως, κάθε λίγο και λιγάκι περνούν υπάλληλοι των εταιρειών που δίνουν ψυγεία και βλέπουν αν τα προϊόντα τους είναι στη σωστή θέση. Επίσης, μας προτείνουν τρόπους για να προωθούνται ακόμα καλύτερα», λέει ο Β.Μ., υπάλληλος σε περίπτερο στα βόρεια προάστια.

Οι παροχές. «Όσον αφορά τις παροχές που δίνουν οι εταιρείες, πρόκειται για μία συνηθισμένη πρακτική. Όμως, από επιχειρήσεις που έχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά η παροχή εκπτώσεων για μακρά χρονική περίοδο κρίνεται ιδιαίτερα προβληματική για τον ανταγωνισμό καθώς θίγονται μικρότερες εταιρείες που δεν μπορούν να προσφέρουν τέτοιου είδους εκπτώσεις, τονίζει», ο κ. Δημήτρης Κουτσούκης, πρόεδρος του Συνδέσμου Θιγομένων του Ελεύθερου Ανταγωνισμού και ειδικευμένος δικηγόρος στο Κοινοτικό και Ελληνικό Δίκαιο Ανταγωνισμού.


«Είμαστε όμηροι των πιστώσεων»

Η μάχη των εταιρειών δεν περιορίζεται στον χώρο των αναψυκτικών, των χυμών των ποτών και των εμφιαλωμένων νερών, όπου, σύμφωνα με υπολογισμούς, οι πωλήσεις τους δεν ξεπερνούν το 15% του τζίρου των περιπτέρων. Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο ανταγωνιστικά στον τομέα του καπνεμπορίου, ο οποίος αποτελεί και το «χρυσό αυγό» με ποσοστό έως και 50% των συνολικών εσόδων από τις πωλήσεις στα περίπτερα.

«Όσον αφορά τα τσιγάρα, είμαστε “΄όμηροι των πιστώσεων”. Οι διανομείς μας κάνουν πιστώσεις, καθώς δεν έχουμε τη δυνατότητα να αγοράσουμε σε ρευστό- μόνον έτσι μπορούμε να δουλεύουμε τα τσιγάρα. Υπολογίζεται ότι το 80% των περιπτερούχων πανελλαδικά τελεί υπό καθεστώς “ομηρείας” στα είδη καπνιστού», λέει ο κ. Γιάννης Πλακόπουλος. Οι διανομείς. «Η εταιρεία τσιγάρων προσπαθούσε να “περάσει” τις διανομές της σε δύο μόνο διανομείς σε ολόκληρο τον νομό μας. Εμάς δεν μας έδιναν εμπόρευμα κι ας κάναμε συνεχώς παραγγελίες. Έτσι, μας προκαλούσαν μεγάλο πρόβλημα με τα περίπτερα, αφού δεν μπορούσαμε να τους δίνουμε τα τσιγάρα που πουλούσαν τότε πολύ στην περιοχή μας. Κατά τη γνώμη μου, με αυτό τον τρόπο η εταιρεία ήθελε να ελέγξει καλύτερα την αγορά των περιπτέρων μέσω των πιστώσεων που θα παρείχαν στους περιπτερούχους οι δύο διανομείς, επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο πρώην διανομέας τσιγάρων στον Νομό Ηλείας κ. Ευστάθιος Σπεντζάρης, που κατήγγειλε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού το γεγονός ότι τον είχαν αποκλείσει από τη διανομή συγκεκριμένης μάρκας τσιγάρων, μαζί με ακόμη τέσσερις διανομείς από τον Νομό Μεσσηνίας.

Προώθηση. Τελικά, η Επιτροπή υποχρέωσε την καπνοβιομηχανία να δίνει τσιγάρα και στους καταγγέλλοντες. «Όταν οι δουλειές πήγαιναν καλά κάναμε πιστώσεις σε μάρκες τσιγάρων που πουλούσαν περισσότερο στα περίπτερα, ε, δίναμε και κάτι παραπάνω για να προωθηθεί η μάρκα καλύτερα. Πώς γινόταν αυτό; Απλά όσοι πήγαιναν στο περίπτερο χωρίς να θέλουν συγκεκριμένη μάρκα και ζητούσαν ελαφριά τσιγάρα για παράδειγμα, ο περιπτεράς έδινε αυτό στο οποίο είχε τις καλύτερες πιστώσεις και του έκανε και δώρα», λέει ένας από τους τέσσερις καταγγέλλοντες διανομείς από τον Νομό Μεσσηνίας.


«Ελντοράντο των εταιρειών» οι κάρτες

O πόλεμος έχει φουντώσει για τα καλά και στον χώρο των παγωτών- και πώς να μην έχει, όταν στα περίπτερα υπολογίζεται ότι πραγματοποιείται το 60%-70% των συνολικών πωλήσεων.

«Έχει διαπιστωθεί κατ΄ αποκλειστικότητα χρήση των ψυγείων συγκεκριμένων εταιρειών- πράγμα που απαγορεύεται βάσει δεδικασμένης υπόθεσης, αυτής των αναψυκτικών. Επιπλέον, οι παροχές στα παγωτά είναι ιδιαίτερα υψηλές και φθάνουν έως και το 20% του τζίρου, ενώ οι εταιρείες δεν αφήνουν τους διανομείς ελεύθερους και δεσμεύουν την τιμή μεταπώλησης καθώς και την τελική τιμή. Υπάρχουν καταγγελίες οι οποίες εκκρεμούν από το 2005 στην Επιτροπή Ανταγωνισμού για τις δύο μεγαλύτερες εταιρείες στον χώρο του παγωτού», τονίζει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Θιγομένων του Ελεύθερου Ανταγωνισμού κ. Δημήτρης Κουτσούκης.

Απώλειες. Σύμφωνα με τον κ. Γιώργο Δρίτσα, ιδιοκτήτη εταιρείας στιγμιαίου καφέ, ο πόλεμος του παγωτού στα περίπτερα έχει και παράπλευρες απώλειες: «Πριν εξαγοραστεί εταιρεία παγωτού από εταιρεία που δραστηριοποιείται και στον χώρο του στιγμιαίου καφέ, πουλούσα σε περίπτερα τουλάχιστον 100.000 φακελάκια μηνιαίως. Από τη στιγμή που έγινε η εξαγορά, οι πωλήσεις μου στον συγκεκριμένο χώρο έπεσαν και αυτό πιστεύω πως οφείλεται στο γεγονός ότι με αποκλείουν από την αγορά», καταγγέλλει ο κ. Δρίτσας.

«Ελντοράντο των εταιρειών» αποτελεί και ο τομέας των καρτών τηλεφωνίας, σύμφωνα με περιπτερούχους: «Είναι παράξενο πώς αυξάνουν συνεχώς το κόστος των καρτών που αγοράζουμε για να πουλήσουμε στους πελάτες, ενώ δεν αυξάνεται η τελική τιμή. Είχαμε αρχίσει να πωλούμε τηλεκάρτες με κέρδος που ανερχόταν στο 10% της τελικής τιμής και σήμερα έχουμε πέσει στο 4%. Ακόμα πιο παράξενο είναι πώς τα καταφέρνουν να το κάνουν όλες οι εταιρείες μαζί», επισημαίνει ο κ. Πλακόπουλος και τονίζει ότι τον τελευταίο καιρό τα ποσοστά κέρδους των περιπτερούχων έχουν μειωθεί ιδιαίτερα και ότι κυμαίνονται από 2,7% έως 20%.