Εναλλακτικά Ο πόλεμος των τριών

ΤΟ «ΣΤΟΡΙ» είναι το ίδιο, εδώ και χρόνια. Και υποδηλώνει την ωρίμαση της ελληνικής Δημοκρατίας. Δύο κόμματα, η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ, συγκλίνουν στο κέντρο. Έχουν φιλοευρωπαϊκό προσανατολισμό και ρεαλιστική σχέση με τις ΗΠΑ, προσπαθούν να αποφύγουν την ανάφλεξη με την Τουρκία και επιχειρούν, παρά τις διαρθρωτικές ελλείψεις, να εφαρμόσουν οικονομική πολιτική που, αν δεν είναι φιλολαϊκή, τουλάχιστον να μην τρυπάει την τσέπη. Όποτε ένα από τα δύο κόμματα αποκλίνει από το κέντρο – κυρίως στα οικονομικά- τότε το εκλογικό σώμα το καταψηφίζει. Ιδίως αν η φθορά της εξουσίας συνοδεύεται από οικονομικά σκάνδαλα.

Έτσι εκτυλίσσονται τα πράγματα από το 1974. Απλώς η «αλλαγή» του 1981, έγινε εναλλαγή το 1989-΄90 (νίκη Ν.Δ.), το 1993 (νίκη ΠΑΣΟΚ) και το 2004 (νίκη Ν.Δ.). Η συνταγή για την απώλεια της εξουσίας ήταν η ίδια: φθορά, σκάνδαλα και οικονομική πολιτική χωρίς οφέλη για τους πολλούς. Ο κανόνας της εναλλαγής, θεμέλιος λίθος του δικομματισμού, δεν ίσχυσε όμως το 2007. Τότε η Ν.Δ. ξανακέρδισε την εξουσία, έστω και με οριακή πλειοψηφία 152 βουλευτών. Παρά τις φωτιές, την ακρίβεια και τα σκάνδαλα, το ΠΑΣΟΚ δεν είδε το ποσοστό του να μεγαλώνει, αλλά να μικραίνει. Οι ψηφοφόροι λειτούργησαν φυγόκεντρα, δίνοντας αθροιστικά πάνω από το 15% σε ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ και ΛΑΟΣ. Η εναλλαγή προέκυπτε από ψήφο τιμωρίας των κυβερνώντων. Ωστόσο, το 2007 είχαμε ψήφο διαμαρτυρίας που διοχετεύθηκε στα μικρότερα κόμματα- ένα είδος «άντε γεια» στον δικομματισμό. ΜΕ ΤΗΝ εκλογή του Αλέξη Τσίπρα στην προεδρία της Κουμουνδούρου και την εκτόξευση του ΣΥΡΙΖΑ σε διψήφια ποσοστά, η τάση αυτή φάνηκε να έχει βάθος και διάρκεια. Κάποιοι στο ΠΑΣΟΚ άρχισαν να σκέφτονται μια μεγάλη κεντρο-αριστερή συμμαχία. Ωστόσο, η Κουμουνδούρου, ιδίως η γενιά στελεχών περί τον Τσίπρα, δεν καλόβλεπε το ΠΑΣΟΚ. Ο αγών ήταν διμέτωπος κόντρα σε Ρηγίλλης και Χαριλάου Τρικούπη. Όπως ήταν κυρίαρχη και η εκτίμηση πως το ΠΑΣΟΚ είχε αποκτήσει «πολιτικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά» που το έφερναν σε σύγκρουση με ένα μέρος της κοινωνίας που παραδοσιακά το στήριζε. Παράλληλα, το κόμμα του Τσίπρα τραβούσε και απογοητευμένους ψηφοφόρους 18-24 ετών από τη Ν.Δ.

Ωστόσο, δώδεκα μήνες μετά τις εκλογές, το φάντασμα της «εναλλαγής» πλανάται ξανά πάνω από το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Εξοργισμένοι από τα σκάνδαλα της Ν.Δ. και εξαγριωμένοι από την ακρίβεια και τα φορομέτρα, οι ψηφοφόροι στρέφονται προς το ΠΑΣΟΚ που έχει σαφή δυναμική ανόδου στις δημοσκοπήσεις και, σε ορισμένες μετρήσεις, παίρνει και κεφάλι. Βελτιωμένη σαφώς και η εικόνα του Παπανδρέου. Η κοινωνία φαίνεται να ξαναβρίσκει το ρεφλέξ που λέει ότι δεν ψηφίζεις, αλλά καταψηφίζεις. Εν προκειμένω, καταψηφίζεις τη Ν.Δ. και την τιμωρείς, επιλέγοντας εναλλακτική πρόταση εξουσίας: το ΠΑΣΟΚ. ΘΑ ΞΑΝΑΠΑΙΧΤΕΙ τελικά το ίδιο έργο που βλέπουμε από το 1974; Ο φετινός πολιτικός χειμώνας είναι ο πιο ενδιαφέρων των τελευταίων ετών. Το επιτελείο του Παπανδρέου επιλέγει χαμηλή πτήση, θέλοντας να μην προκαλέσει τα αντιΠΑΣΟΚ ένστικτα της κοινωνίας που εκδηλώθηκαν την τριετία 2004-2007. Η κυβέρνηση Καραμανλή είναι σε άτακτη υποχώρηση και αναζήτηση στρατηγικής. Και το κόμμα του Τσίπρα πρέπει να κρατήσει ενεργό τον διμέτωπο με Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ για να ανεβάσει το ποσοστό του. Σε αυτόν τον πόλεμο των τριών δεν πρέπει να υποτιμηθούν ο ρόλος του ΚΚΕ και οι προβοκατόρικοι αντιπερισπασμοί του Γιώργου Καρατζαφέρη. Πολλά θα εξαρτηθούν όμως από την πολιτική ψυχολογία των ψηφοφόρων. Θα ξυπνήσουν μέσα τους τα ρεφλέξ της εναλλαγής; Ή θα ξαναπέσουν στον αρνητισμό του «τι ΠΑΣΟΚ, τι Δεξιά».