Ήρθε το τέλος του καπιταλισμού;

Την ώρα που η χρηματοπιστωτική κρίση παγκοσμιοποιείται και προσλαμβάνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, η βρετανική εφημερίδα «Γκάρντιαν» έδωσε τον λόγο σε πολέμιους του καπιταλισμού. Τι συμπεράσματα βγάζουν άραγε αυτοί από την κρίση; Μήπως είναι η στιγμή που περίμεναν; Μπορεί να βγει άραγε κάτι καλό απ΄ αυτήν; Ακολουθούν αποσπάσματα από απαντήσεις τους.

ΝΤΑΝΙΕΛ ΚΟΝ-ΜΠΕΝΤΙΤ
ηγέτης των φοιτητών τον Μάη του ΄68 στο Παρίσι, σήμερα ευρωβουλευτής των Πρασίνων «Η αγορά δεν είναι Θεός»
Αυτή η χρηματιστική κρίση είναι για τους νεοφιλελεύ- θερους καπιταλιστές ό,τι ήταν το Τσερνόμπιλ για το λόμπι της πυρηνικής ενέργειας. Είναι μια καταστροφή. Ελπίζω όλοι να διδαχθούμε απ΄ αυτή. Αλλά το αν αισιοδοξώ ότι αυτό θα συμβεί, είναι άλλο ζήτημα. Δεν είναι το τέλος του καπιταλισμού, επειδή ο καπιταλισμός είχε πάντα την ευφυΐα να μεταρρυθμίζεται. Το τέλος του καπιταλισμού θα έρθει όταν θα είναι ανίκανος να μεταρρυθμιστεί. Ωστόσο η πεποίθηση πως η αγορά είναι θεός τελείωσε. Πρέπει τώρα να της επιβληθούν ρυθμίσεις. Αγωνιζόμασταν επί 20 χρόνια για να στρέψουμε την προσοχή στην κλιματική αλλαγή. Χρειαστήκαμε χρόνο, αλλά είχαμε δίκιο. Η κρίση αυτή θα μας βοηθήσει στα επιχειρήματά μας υπέρ της αειφόρου ανάπτυξης- ότι χρειαζόμαστε μια ισορροπία ανάμεσα στο περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία- αλλά δεν αποκομίζω χαρά απ΄ αυτή· με λυπεί βαθιά. Απλοί άνθρωποι χάνουν τα πάντα, ενώ οι ίδιοι οι μεγαλοτραπεζίτες αποχωρούν με εκατομμύρια. ΜΙΣΕΛ ΟΝΦΡΕ
Γάλλος φιλόσοφος «Είναι σαν τη Λερναία Ύδρα»
Είναι άραγε αυτό το τέλος του καπιταλισμού; Αναμφίβολα όχι. Το κύριο χαρακτηριστικό του καπιταλισμού είναι ότι είναι εύπλαστος. Πέρασε από την αρχαιότητα, τη φεουδαρχία, τη βιομηχανική εποχή, φόρεσε τη μάσκα του φασισμού και τώρα παντρεύεται την υπόθεση της οικολογίας.

Έπειτα απ΄ αυτό το τελευταίο περιστατικό, θα πάρει νέα μορφή. Είναι άφθαρτος και λειτουργεί όπως η Λερναία Ύδρα, κόβεις ένα κεφάλι και ένα άλλο φυτρώνει στη θέση του. Άραγε είναι αυτό το τέλος της εμμονής της κοινωνίας με το χρήμα και την πίστωση; Καθόλου.

ΚΕΝ ΛΙΒΙΝΓΚΣΤΟΝ
Πρώην δήμαρχος του Λονδίνου «Ένα πιο επεμβατικό κράτος»
Δυστυχώς δεν πιστεύω πως αυτό θα είναι το τέλος του καπιταλισμού. Θα πρέπει όμως να σημάνει μια επιστροφή σ΄ ένα πολύ πιο επεμβατικό κράτος. Ως σύστημα διανομής και ανταλλαγής αγαθών, δεν υπάρχει κάτι καλύτερο από την αγορά. Όμως το σφάλμα πολλών πολιτικών είναι ότι πίστεψαν πως, επειδή η αγορά είναι καλή σ΄ αυτό, μπορεί να είναι καλή σε όλα: μπορεί να εκπαιδεύει εργαζόμενους, να δημιουργεί υποδομή, να προστατεύει το περιβάλλον, να αυτοπεριορίζεται. Προφανέστατα δεν μπορεί. Έτσι το πραγματικό θέμα είναι, τι είδους διεθνείς δομές χρειαζόμαστε για να εξασφαλίσουμε ότι αυτό δεν θα ξανασυμβεί ποτέ. Οι Θάτσερ και Ρίγκαν άφησαν τις χρηματαγορές ελεύθερες να κάνουν ό,τι θέλουν. Τα καλά νέα είναι πως τώρα συνειδητοποιεί κανείς πως χρειαζόμαστε διεθνείς κανονιστικούς μηχανισμούς που θα εξασφαλίσουν π.χ.,ότι αυτοί οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις θα πληρώνουν πραγματικά φόρους.

ΤΟΝΙ ΜΠΕΝ
Πρώην βουλευτής του Εργατικού Κόμματος «Ένα νέο εργατικό κίνημα»
Θυμάμαι τη δεκαετία του 1930. Τότε το Κραχ υπέθαλψε τον αντισημιτισμό. Υπήρχε φόβος, υπήρχαν αποδιοπομπαίοι τράγοι και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο. Οι Μπλερ και Μπράουν βάσισαν τις πολιτικές τους σε μια πίστη στην αγορά: η αγορά απαντά σ΄ όλες τις ανάγκες σου και το κράτος έπρεπε να μείνει απ΄ έξω. Η πεποίθηση αυτή έχει τώρα καταρρεύσει και το Νέο Εργατικό Κόμμα κατάλαβε ότι δεν μπορείς, όπως πίστευε, να γαλουχήσεις τον καπιταλισμό. Πιστεύω πως ένα νέο εργατικό κίνημα θα προκύψει απ΄ αυτή την κρίση με μια πιο ρεαλιστική αντίληψη για το πώς λειτουργεί ο καπιταλισμός.

ΤΖΑΡΒΙΣ ΚΟΚΕΡ
τραγουδιστής και συνθέτης,αρχηγός του συγκροτήματος Ρulp «Τιμωρείται όπως του αξίζει»
Είναι πραγματικά ωραίο να βλέπεις τον καπιταλισμό να τιμωρείται όπως του αξίζει. Το έχει παρακάνει. Πιστεύω ότι οι περισσότεροι μπορούν να κατανοήσουν τον καπιταλισμό όταν πρόκειται για εταιρείες που κάνουν πραγματικά προϊόντα, αλλά όταν αφορά οργανισμούς που απλώς κάνουν χρήματα… αυτό είναι αφηρημένος καπιταλισμός, ξεπερνάει την αντίληψη των περισσότερων απλών ανθρώπων- και συμπεριλαμβάνω τον εαυτό μου σ΄ αυτούς. Ίσως λίγη ύφεση να μας κάνει καλό. Πολλοί άνθρωποι ζουν πάνω από τις δυνατότητές τους. Όλοι το έχουμε κάνει, εγώ το έκανα: αισθάνεσαι λίγο πεσμένος, βγαίνεις κι αγοράζεις κάτι. Οι άνθρωποι μπορεί τώρα να αρχίσουν να μιλούν λίγο περισσότερο ο ένας στον άλλο, να διασκεδάζουν μεταξύ τουςόλα αυτά τα μεγάλα βόρεια στερεότυπα. Η τραγωδία είναι πως το βάρος θα το σηκώσουν οι συνηθισμένοι άνθρωποι. Αυτοί που είναι υπεύθυνοι για την ύφεση μπορεί να χρειαστεί να πουλήσουν το γιοτ.

ΚΕΝ ΛΟΟΥΤΣ
Σκηνοθέτης κινηματογράφου «Ευκαιρία για μια σοσιαλιστική εναλλακτική επιλογή»
Είναι μια περαιτέρω απόδειξη ότι η αγορά δεν είναι και δεν μπορεί ποτέ να είναι η απάντηση. (Η ανάγκη να κάνουμε παράνομους πολέμους είναι βέβαια κι αυτή μια πολύ ισχυρή απόδειξη.)

Κοιτάς τριγύρω στον κόσμο και βλέπεις μεγάλη ένδεια από τη μια πλευρά και μεγάλο πλούτο από την άλλη και αυτά τα δύο ουδέποτε συνδέονται. Η αγορά είναι πολύ ανεπαρκής, ο καπιταλισμός είναι πολύ ασταθής και απειθάρχητος και είναι παράλογο το γεγονός ότι είμαστε όλοι δεμένοι σ΄ αυτό τον τρομερό τροχό της αστάθειας. Θα είναι άραγε αυτή η καθοριστική στιγμή για την Αριστερά; Θα πρέπει να είναι, φυσικά, αλλά είναι πολύ δύσκολο να είναι κανείς αισιόδοξος, με δεδομένη την ιστορία των αποτυχιών μας. Ο πόλεμος εναντίον του Ιράκ ήταν μια μεγάλη ευκαιρία για να δημιουργηθεί ένα συγκροτημένο αντικαπιταλιστικό κίνημα, για να βρεθεί μια πραγματική σοσιαλιστική εναλλακτική επιλογή, και την αφήσαμε να ξεφύγει μέσα από τα χέρια μας.

Αυτή είναι άλλη μια τέτοια ευκαιρία και δεν πρέπει να την αφήσουμε να ξεφύγει.