«Κάθε συζήτηση είναι ένα ντέρμπι»

«Άρχισα να παίρνω μέρος σε ντιμπέιτ όταν ήμουν δεκαέξι χρόνων. Ήταν μια μοναδική εμπειρία, η οποία θεώρησα ότι θα αποδειχθεί και χρήσιμη. Έτσι αποφάσισα να συνεχίσω», λέει στα ΝΕΑ ο δευτεροετής φοιτητής Διαστημικής Μηχανικής στο Cambridge και μέλος των εργαστηρίων debating του πανεπιστημίου, μιας από τις μεγαλύτερες πανεπιστημιακές ομάδες επιχειρηματολογίας στον κόσμο, Μιχάλης Γιούτσος.

Οι περισσότεροι όταν ακούν τον όρο ντιμπέιτ έχουν στο μυαλό τους, την προεκλογική αναμέτρηση των αρχηγών των κομμάτων. Αυτή όμως είναι απλώς μία από τις παραλλαγές. Κοινοβουλευτικό, κλασικό, πανεπιστημιακό, κωμικό είναι μόνο μερικά από τα είδη του. Κοινό χαρακτηριστικό όλων; Συζήτηση με αυστηρούς κανόνες. Βέβαια και το συναίσθημα παίζει τον ρόλο του, τόσο για τον ομιλητή όσο και για το ακροατήριο. Πρόκειται για ένα σπορ με εφαρμογές στην καθημερινότητα. Ειδικά των Ελλήνων, αφού μια φιλική κουβεντούλα σε μικρές ή και μεγάλες παρέες καταλήγει σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια σε πραγματικό «αγώνα», με ένταση και πάθος, για το ποιος θα επιβάλει τη γνώμη του.

Όμως όπως τονίζει ο κ. Γιούτσος ένα από τα πρώτα πράγματα που έμαθε στις προπονήσεις γι΄ αυτό το ιδιαίτερο σπορ είναι ότι «το συναίσθημα είναι δίκοπο μαχαίρι. Αν δηλαδή κανείς πιστεύει πολύ τη θέση που θα υποστηρίξει, θα βρει ευκολότερα επιχειρήματα. Αλλά εξίσου πιθανό είναι να θολώσει και να μην περάσει από τα απαραίτητα λογικά στάδια που χρειάζονται για να αναπτυχθεί ένα επιχείρημα που θα λειτουργεί ως απόδειξη της ορθότητας της άποψής του. Το συναίσθημα είναι δυνατό όπλο, αλλά για να έχει αποτέλεσμα πρέπει να είναι ψεύτικο για να το κοντρολάρεις». Προσθέτει δε ότι «είναι απαραίτητο να κερδίσει κανείς τη συμπάθεια συνομιλητών και ακροατηρίου. Όλοι ακούν με μεγαλύτερο ενδιαφέρον και ελαστικότητα κάποιον που συμπαθούν. Η γλώσσα του σώματος και ο τόνος της φωνής είναι τα κύρια μέσα γι΄ αυτό».

Η εμφάνιση. «Βασική προϋπόθεση για μια επιτυχημένη εμφάνιση είναι να δεχθούμε ότι σε κανένα θέμα δεν υπάρχει 100% σωστή ή 100% λάθος άποψη. Τρία είναι τα μυστικά της επιτυχίας: το ύφος της ομιλίας σου, η ουσία των επιχειρημάτων σου και η στρατηγική που θα ακολουθήσεις. Η σειρά δηλαδή με την οποία τίθενται τα επιχειρήματα. Όλα εξίσου σημαντικά», σημειώνει ο κ. Γιούτσος, ο οποίος προσπαθεί να ακολουθεί πιστά αυτά τα μυστικά που του έχει μάθει η προπονήτριά του και στα οποία φυσικά τον εκπαιδεύει διαρκώς.

Στο εξωτερικό τα μεγάλα πανεπιστήμια, όπως της Οξφόρδης και του Κέιμπριτζ, έχουν δημιουργήσει εργαστήρια στα οποία ομάδες διαλόγου εκπαιδεύονται και λαμβάνουν μέρος σε εθνικούς και παγκόσμιους αγώνες ντιμπέιτ. Στο Κέιμπριτζ μάλιστα η πιο γνωστή εκδήλωση είναι ένα ετήσιο ντιμπέιτ, όπου τα μέλη έχουν την ευκαιρία να ακούσουν και να ρωτήσουν Άγγλους και ξένους πολιτικούς. Ακόμη και σχολεία έχουν ανάλογες ομάδες και διοργανώνουν πρωταθλήματα. «Στην Αυστραλία μάλιστα όλοι οι μαθητές υποχρεώνονται να παρακολουθήσουν μαθήματα για δύο χρόνια», αναφέρει ο φοιτητής. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ είναι το πρώτο στη λίστα του παγκόσμιου πανεπιστημιακού πρωταθλήματος ντιμπέιτ.

Οι ρήτορες στην αρχαία Ελλάδα ήταν οι πρώτοι ντιμπέιτερς. Πολιτικοί, δικηγόροι και δικαστικοί ακόμη και μάνατζερς πρέπει καθημερινά ανταποκριθούν σε συνθήκες που θυμίζουν ντιμπέιτ. Ενώ ακόμη και οι απλοί άνθρωποι, ασυναίσθητα τις περισσότερες φορές που λαμβάνουν μέρος σε μια συζήτηση, μετατρέπονται σε ντιμπέιτερς αφού προσπαθούν να «επιβάλουν» τις απόψεις τους και να κερδίσουν.

«ΤΑ ΝΕΑ» ρώτησαν τέσσερις ανθρώπους που το επάγγελμα και η δημόσια θέση τους απαιτούν να «επιβάλλουν» τη γνώμη τους στους συνομιλητές τους πώς τα καταφέρνουν. Ένας επικοινωνιολόγος, ένας μάνατζερ, ένας δικηγόρος και μια πολιτικός αποκαλύπτουν τα μυστικά τους και δίνουν συμβουλές για να ξεχωρίσει κανείς σε μια συζήτηση.