«Σπάζω ακόμη και τους δικούς μου κανόνες»

Ο Τσεζάρις Γκραουζίνις μετά το «Δάφνης και Χλόη» επανέρχεται από τη Λιθουανία για να ανεβάσει «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Μπέκετ για το Φεστιβάλ Αθηνών
Στην Ελλάδα τον έφερε ο Δημήτρης Τάρλοου. Για τον οποίο ανέβασε το «Δάφνης και Χλόη- Ένα ταξίδι αναψυχής» μία εξαιρετική παράσταση. Ο Λιθουανός σκηνοθέτης Τσεζάρις Γκραουζίνις- από τα διακεκριμένα ονόματα του θεάτρου μιας περιφερειακής ευρωπαϊκής χώρας, το οποίο έχει καταφέρει εδώ και χρόνια να κάνει την έκπληξη και να προκαλέσει έκρηξη-, επανήλθε για να συζητήσει με τον Δημήτρη Τάρλοου να συνεχίσουν τη συνεργασία, οι συζητήσεις όμως δεν ευοδώθηκαν. Αλλά οι ηθοποιοί που είχαν συνεργαστεί μαζί του τον είχαν αγαπήσει τον Γκραουζίνις. Και είχαν δεθεί μαζί του. Και ένας εξ αυτών, ο Μανώλης Μαυροματάκης, τον κάλεσε και πρότεινε στο Φεστιβάλ Αθηνών το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Μπέκετ.

Η πρόταση έγινε δεκτή και η παράσταση είναι μια ανάσα πριν από την παρουσίασή της. Παίζουν, εκτός από τον Μανώλη Μαυροματάκη, ο Ταξιάρχης Χάνος, ο Χρήστος Σαπουντζής, η Αγγελική Στελλάτου- έκπληξη!- και η Μάρω Παπαδοπούλου που επίσης ήταν στη διανομή του «Δάφνης και Χλόη» και εκτελεί καθήκοντα βοηθού σκηνοθέτη- «she is the boss (αυτή είναι το αφεντικό)» λέει ο Γκραουζίνις-, αποτελεσματικά μάλιστα και γλυκύτατα βοήθησε στη συνέντευξη ως μεταφράστρια.

ΙΝFΟ

«Πειραιώς 260»/ Χώρος Δ (τηλ. 210
3272000), απόψε, αύριο και στις 31 Ιουλίου, στις 21.00. Εισιτήρια: 30, (μειωμένο) 20, (φοιτητικό) 15 ευρώ.

Θεωρώ τον Μπέκετ τον κορυφαίο συγγραφέα του 20ού αιώνα και το «Περιμένοντας τον Γκοντό» και το «Τέλος του παιχνιδιού» επίσης τα κορυφαία έργα του αιώνα αυτού…
«Κι εγώ. Αλλά όταν κάνω πρόβα αποφεύγω να το σκέφτομαι…». Γελάει. Είναι τεράστιος, αλλά, στιγμές στιγμές, γίνεται σαν παιδάκι: ψάχνει να βρει τα λόγια του, τα σκέφτεται πολύ, κάνει μεγάλες παύσεις, κοιτάζει χαμηλά, μασάει τα νύχια του, στρώνει τον λεπτό σκούφο που φοράει πάνω από το ξυρισμένο κρανίο, γελάει αμήχανα…- σαν να ντρέπεται.

Πριν από δυο- τρεις δεκαετίες το έργο αυτό μας ηχούσε δύσκολο, κρυπτικό, ακατανόητο, «του παραλόγου»… Σήμερα ηχεί πολύ κοντινό μας. Αυτό σημαίνει πως ο Μπέκετ έγραφε για το μέλλον;

«Θυμάμαι πολύ συχνά τα σχόλια του ίδιου του Μπέκετ σχετικά με τις διάφορες υποθέσεις για το τι συμβαίνει στο έργο και τι σημαίνει και τι εννοεί ο συγγραφέας. Έλεγε και επέμενε πως όλα αυτά που ακούγονται στο “Περιμένοντας τον Γκοντό” δεν σημαίνουν τίποτα, απλώς είχε γράψει όσα άκουγε γύρω του. Ίσως όλα αυτά τα μυστήρια και τα “κρυμμένα” που προσπαθούμε να λύσουμε και να αποκρυπτογραφήσουμε είναι οι δικές μας προβολές, οι δικοί μας αντικατοπτρισμοί. Ποτέ και κανείς δεν πιστεύω πως θα εξηγήσει το κείμενο αυτό. Και πως θα μπορέσουν όλοι να συμφωνήσουν με την οποιαδήποτε εξήγηση».

Ο δικός σας Γκοντό που περιμένουν στο έργο και δεν έρχεται, ποιος είναι; Υπάρχει η άποψη πως ο Μπέκετ εννοεί τον Θεό (god) που δεν εμφανίζεται πια στον άνθρωπο… Αλλά ο ίδιος το αρνιόταν.

«Υπάρχει ένα λογικό παράδοξο πολύ ενδιαφέρον: όλοι λένε πως ο Γκοντό είναι ίσως ο Θεός, ο Μπέκετ έλεγε πως δεν είναι κι εγώ αναρωτιέμαι: πρώτα απ΄ όλα ξέρουμε ποιος είναι ο Θεός; Εγώ νιώθω πως έχω απαντήσει στην ερώτηση ποιος είναι ο Γκοντό. Η πρόκληση είναι να μορφοποιηθεί αυτό με τα μέσα του θεάτρου στην παράσταση. Σ΄ εσάς δεν θα απαντήσω ποιος είναι. Ακόμα και για λόγους προληπτικούς. Αλλά θα ήμουν πολύ ευτυχής αν η απάντηση προέκυπτε στην πρεμιέρα, μέσα από την παράσταση».

«Ξεγεννάνε καβάλα σ΄ έναν τάφο, αστράφτει το φως μια στιγμή, κι ύστερα πάλι σκοτάδι» λέει ο Βλαντιμίρ στο «Γκοντό». Εντελώς πεσιμιστής ή πραγματιστής ο Μπέκετ;
«Εγώ θεωρώ το έργο πολύ αισιόδοξο και γεμάτο χαρά. Αυτό το συγκεκριμένο που λέει δεν είναι κάτι καινούργιο – το ξέρουμε όλοι. Πρέπει να είμαστε διαρκώς λυπημένοι επειδή θα πεθάνουμε; Και βέβαια υπάρχουν και κάποιες τραγικές διαστάσεις. Αλλά τραγικό δεν σημαίνει και πεσιμιστικό».

Του αρέσει να γράφει ο ίδιος τα κείμενα που ανεβάζει και από τις επόμενες δύο παραγωγές που πρόκειται να κάνει με την ομάδα του στο Βίλνιους η μία είναι το έργο του Ερίκ- Εμανουέλ Σμιτ «Οσκάρ» και η άλλη ένα δικό του έργο πάνω στους κάθε φύσεως συμβιβασμούς, που δεν έχει αρχίσει να το γράφει αλλά έχει ήδη τον τίτλο του: «Όλα ή τίποτα».

«Όταν σκηνοθετώ το έργο ενός άλλου το σέβομαι, αλλά η ιδιοσυγκρασία μου είναι τέτοια ώστε νιώθω να φυλακίζομαι σε ένα στενό δωμάτιο και να χτυπιέμαι στους τοίχους. Δουλεύοντας τον Μπέκετ είναι σαν να δίνω στον εαυτό μου ένα μάθημα πειθαρχίας».


«Νοσταλγώ τη σοβιετική εποχή»

Πώς εξελίσσεται η πολιτική κατάσταση στη Λιθουανία;

«Κανένας δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική κατάσταση στην Λιθουανία. Διάφορα, ακόμα και γκροτέσκα, συμβαίνουν… Πρόσφατα, ας πούμε, δημιουργήθηκε ένα καινούργιο κόμμα που αποτελείται από “σελέμπριτις” και ανθρώπους του θεάματος και της τηλεόρασης και που μπορεί να γίνει και πολύ δυνατό. Η πολιτική πια εκεί είναι μία από τις εκφάνσεις του “λάιφ στάιλ”». Γελάει. «Οι Λιθουανοί σαν φύση είναι σκεπτικιστές. Και πιστεύω πως την πολιτική την αντιμετωπίζουν πια με ένα ειρωνικό χαμόγελο».

Νοσταλγείτε τη σοβιετική εποχή;
Γελάει. «Εγώ απολύτως. Αλλά μόνο για τον λόγο πως τότε ήταν τα χρόνια της νεότητάς μου. Όταν είσαι παιδί και νέος δεν σε ενδιαφέρει σε ποιο σύστημα ζεις».

Υπάρχει κάποιο σχέδιο για νέα ελληνική συνεργασία;

«Σχέδιο όχι. Ευχή, ναι».