Που «χτυπά» ο διαβήτης

Πριν από λίγο καιρό διεξήχθη μία σειρά ομαδικών συζητήσεων (focus groups), στις οποίες οι συμμετέχοντες εκλήθησαν να βαθμολογήσουν τη σοβαρότητα ποικίλων προβλημάτων υγείας, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβανόταν ο καρκίνος, η στεφανιαία νόσος και ο διαβήτης.

Σε μία κλίμακα από 0 έως 10, ο καρκίνος και η στεφανιαία νόσος μονίμως έπαιρναν 9άρια ή 10άρια _ άρα θεωρούνται σοβαρές ασθένειες. Ο διαβήτης, όμως, μετά βίας έπαιρνε 4άρια και 5άρια, σύμφωνα με την εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάϊμς».

«Η εικόνα που φαίνεται να έχει ο κόσμος για τον διαβήτη είναι “εντάξει, αυτός θεραπεύεται, υπάρχουν φάρμακα”, “οι ασθενείς φαίνονται μια χαρά” ή “δεν έχει πεθάνει ποτέ κανείς από διαβήτη”», λέει ο κ. Λάρι Χάουσνερ, επικεφαλής της Αμερικανικής Εταιρείας Διαβήτη (ADA) που πραγματοποίησε τις ομαδικές συζητήσεις. «Οι απαντήσεις των ανθρώπων που ρωτήσαμε αποδεικνύουν πως ο κόσμος εξακολουθεί να καταλαβαίνει ελάχιστα για τον διαβήτη».

Η αλήθεια για τον διαβήτη είναι πως δεν αποτελεί ασήμαντη ασθένεια. Κτυπάει ανελέητα όλο το σώμα, επηρεάζει τα πάντα _ από την ακοή και την όραση μέχρι τη σεξουαλική λειτουργία, την ψυχική υγεία και τον ύπνο. Αποτελεί επίσης κύρια αιτία τύφλωσης, ακρωτηριασμού και νεφρικής ανεπάρκειας, ενώ τριπλασιάζει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.

«Είναι μία ασθένεια που έχει την ικανότητα να σε φάει ζωντανό», λέει παραστατικά ο δρ Τζον Μπ. Μπάσι, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας και πρόεδρος Ιατρικής και Επιστήμης στην ADA. «Μπορεί να αποδειχθεί ολέθριος _ είναι σχεδόν αδιανόητο το πόσο καταστροφικός μπορεί να γίνει».

Η αναντιστοιχία μεταξύ πεποιθήσεων και πραγματικότητας για τον διαβήτη καθίσταται ιδιαίτερα ανησυχητική σε μια εποχή που τα κρούσματα διαβήτη αυξάνονται ραγδαία σε όλο τον κόσμο.

Μόνον στις ΗΠΑ, πάσχουν ήδη 24 εκατομμύρια άνθρωποι ή το 8% του πληθυσμού, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης των Ασθενειών (CDC), στην Ατλάντα. Ειδικά στις ηλικίες άνω των 60 ετών, το ποσοστό των ασθενών είναι σχεδόν 25%. Και τα CDC υπολογίζουν πως άλλα 57 εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν μη φυσιολογικά επίπεδα σακχάρου που τους κατατάσσουν στους πάσχοντες από προδιαβήτη, που απέχει ένα βήμα από τον σακχαρώδη διαβήτη.

Ο διαβήτης μπορεί να αντιμετωπιστεί, και μια σειρά νέων φαρμάκων και εργαλείων παρακολούθησης του σακχάρου έχει βελτιώσει θεαματικά την ποιότητα ζωής των πασχόντων. Αλλά το να διατηρήσει κανείς την ασθένειά του υπό έλεγχο απαιτεί συνεχή εγρήγορση και πολυέξοδη φροντίδα, καθώς και μόνιμες αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η συστηματική γυμναστική, η λελογισμένη κατανάλωση υδατανθράκων και η απώλεια των περιττών κιλών.

Ο δρ Μπάσι λέει πως οι ασθενείς οι οποίοι εστιάζουν την προσοχή τους στην ασθένειά τους και έχουν πρόσβαση στη συστηματική ιατρική φροντίδα, έχουν πολλές πιθανότητες να ζήσουν μέχρι τα βαθιά γηρατειά, δίχως να αναπτύξουν κάποια αναπηρία εξαιτίας του διαβήτη τους.

Πολλοί, όμως, είναι πάρα πολύ απασχολημένοι για να φροντίσουν όπως πρέπει τον εαυτό τους, άλλοι έχουν χαμηλό εισόδημα και δεν μπορούν να λάβουν τη φροντίδα που χρειάζονται, ενώ υπάρχουν κι αυτοί που απλώς δεν καταλαβαίνουν (ή αρνούνται να καταλάβουν) πόσο σημαντικό είναι να ρυθμίζουν καθημερινά και σωστά το σάκχαρό τους.

Εάν ο αρρύθμιστος διαβήτης δεν προκαλούσε πολυάριθμα προβλήματα υγείας, τα πράγματα δεν θα ήταν τόσο ζοφερά. Δυστυχώς, όμως, πλήττει όλο το σώμα, από το κεφάλι μέχρι τα πόδια. Αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης εγκεφαλικού, διαταραχών ύπνου και κατάθλιψης, όπως κατέδειξε και μελέτη που δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα στην «Επιθεώρηση της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας» (JAMA).

Επιπλέον, υπονομεύει την όραση και την υγεία των δοντιών, ενώ προ ημερών δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Αρχεία Εσωτερικής Ιατρικής» (AIM) μελέτη που έδειξε ότι διπλασιάζει τον κίνδυνο απώλειας της ακοής.

Λίγο πιο κάτω, στον κορμό, ο αρρύθμιστος διαβήτης μπορεί να οδηγήσει σε ασθένειες του ήπατος και των νεφρών, μαζί με σοβαρές γαστρεντερικές επιπλοκές, όπως η παράλυση του στομάχου και η απώλεια ελέγχου του εντέρου. Πέρυσι, δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Diabetes Care» μελέτη σε 3.000 πάσχοντες από διαβήτη που έδειξε ότι το 70% έπασχε από μη αλκοολικό λιπώδες ήπαρ (στο ήπαρ τους είχε συσσωρευθεί λίπος, με συνέπεια διαταραχή της λειτουργίας του).

Στα άκρα, οι συνέπειες είναι η κακή κυκλοφορία του αίματος και η απώλεια της αίσθησης λόγω νευροπάθειας, που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές εξελκώσεις (πληγές) και ακρωτηριασμούς. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ακρωτηριάζονται λόγω αρρύθμιστου διαβήτη.

Και μετά, είναι η καρδιά: το έμφραγμα αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου των διαβητικών, το καρδιαγγειακό σύστημα των οποίων υφίσταται ανήκεστες βλάβες όταν τα επίπεδα σακχάρου είναι ανεξέλεγκτα υψηλά.

Προσθέστε σε όλα αυτά ότι ο διαβήτης μπορεί να θέσει σε δοκιμασία και τις ερωτικές σχέσεις των ανθρώπων, καθώς προκαλεί στυτική δυσλειτουργία στο 50%-80% των πασχόντων ανδρών και απώλεια της ερωτικής επιθυμίας ή κολπική ξηρότητα σε πολλές γυναίκες ασθενείς, και θα καταλάβετε γιατί δεν είναι ασήμαντη ασθένεια.

Η μεγάλη πρόκληση για τους γιατρούς είναι να πείσουν τους ασθενείς πως ο διαβήτης συνιστά μεγάλη απειλή για την υγεία τους. Επί χρόνια, το μήνυμα από την ADA ήταν «μην ανησυχείτε, μπορεί να θεραπευτεί». Τώρα, ο αμερικανικός οργανισμός προγραμματίζει να αρχίσει _ στην αυγή του 2009 _ να μεταδίδει το νέο του μήνυμα: «ο διαβήτης έχει θανατηφόρες συνέπειες».

«Η λέξη “θανατηφόρες” ήταν αυτή που προκάλεσε τις περισσότερες αντιδράσεις μέσα στην ADA», λέει ο κ. Χάουσνερ. «Δεν θέλουμε να τρομάξουμε τον κόσμο, αλλά πρέπει πια όλοι να καταλάβουν ότι ο διαβήτης είναι σοβαρή ασθένεια».

Η ταυτότητα της νόσου

Ο διαβήτης αναπτύσσεται όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη γλυκόζη (το σάκχαρο) του αίματος ως ενέργεια, είτε διότι παράγει πολύ λίγη ινσουλίνη είτε διότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την ινσουλίνη. Ο τύπου 1 διαβήτης, ο οποίος συχνά διαγιγνώσκεται σε παιδιά, εκδηλώνεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα καταστρέφει κατά λάθος τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη. Ο τύπου 2 διαβήτης, που αντιπροσωπεύει το 90% έως 95% των κρουσμάτων, τυπικά εκδηλώνεται αργότερα στη ζωή και σχετίζεται με την παχυσαρκία και την έλλειψη άσκησης.