Παράνομες χωματερές σε δάση-μπαρούτι!

Βρίσκεται στην καρδιά τού Υμηττού, στη Β΄ Ζώνη Προστασίας τού βουνού, όπου σύμφωνα με τον νόμο απαγορεύεται κάθε οικοδομική δραστηριότητα. Γειτνιάζει μάλιστα με τις εγκαταστάσεις του «Δημόκριτου». Είναι μία από τις εκατοντάδες παράνομες χωματερές- για τις οποίες όλες οι Υπηρεσίες γνωρίζουν, αλλά κάνουν μπαλάκι τις ευθύνες- που αποτελούν, σύμφωνα με τους ειδικούς, τη βασικότερη αιτία για τις πυρκαγιές.

Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα της Πανελλήνιας Κίνησης Δασολόγων Τάσο Κουρή, «οι τρεις βασικές αιτίες πυρκαγιών στα δάση είναι οι παράνομες χωματερές, οι βοσκοί που θέλουν να αυξήσουν τα βοσκοτόπια και τα καλώδια της ΔΕΗ». Όπως υποστηρίζει ο καθηγητής Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και διευθυντής της ελληνικής έκδοσης του περιοδικού «Νational Geographic» Νίκος Μάργαρης, «σε όλες τις περιοχές της Γης όπου επικρατεί το ιδιότυπο μεσογειακό κλίμα, οι δασικές πυρκαγιές είναι γεγονός επαναλαμβανόμενο».

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Δασοφυλάκων Γιώργος Παπαδιάς, «κανένας… σοβαρός οικοπεδοφάγος δεν πάει να βάλει φωτιά στο δάσος για να χτίσει. Αν συλληφθεί να χτίζει σε δασική περιοχή, πάει για πλημμέλημα. Αν όμως συλληφθεί να χτίζει σε αναδασωτέα περιοχή, τότε θα πάει κατηγορούμενος σε

ΚΑΜΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Τα «ξεδοντιασμένα» από την έλλειψη προσωπικού δασαρχεία δεν μπορούν να προστατέψουν τα δάση

βαθμό κακουργήματος. Ας σταματήσουμε, λοιπόν, την ανικανότητα που έχουμε στην πρόληψη των πυρκαγιών να τη φορτώνουμε στους εμπρηστές και στις ασύμμετρες απειλές… Το πρώτο που πρέπει να γίνει, είναι να λυθεί το θέμα των παράνομων χωματερών που ξεφυτρώνουν μέσα στα δάση και λειτουργούν ως πυριτιδαποθήκες…».

Σύμφωνα με τον κ. Παπαδιά, «οι οικοπεδοφάγοι δεν είναι άμοιροι ευθυνών, αλλά οι κυριότερες αιτίες για την πρόκληση των πυρκαγιών είναι οι ανεξέλεγκτες χωματερές, η ανυπαρξία πρόληψης αφού όλα πλέον τα δασαρχεία- από την έλλειψη προσωπικού- είναι “ξεδοντιασμένα”, η σύγχυση αρμοδιοτήτων, αλλά και η νομοθεσία που παιδεύει τον πολίτη, αντί να δίνει λύσεις. Έτσι, οι εμπρηστές είναι το συνηθισμένο άλλοθι της Πολιτείας».

Καύσιμη ύλη
Οι τόνοι σκουπιδιών που έχουν συσσωρευτεί στα δάση- αφού κανένας δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται να τα μαζέψει, με το πρόσχημα της έλλειψης χρημάτων -, τα ξερά δένδρα και οι πευκοβελόνες έχουν αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε σύμφωνα με τον εθελοντή δασοπροστασίας στον Δήμο Καισαριανής Βασίλη Στογιάννη, «νέα δάση, από την πολλή καύσιμη ύλη, συμπεριφέρονται σαν γερασμένα και αυτοαναφλέγονται…».

Όπως σημειώνει, «εάν πάμε στο δασαρχείο και ζητήσουμε άδεια να κόψουμε τα νεκρά δένδρα και να τα απομακρύνουμε, δεν θα μας τη δώσουν. Και οι δήμοι δεν ενδιαφέρονται να υποβάλουν στην περιφέρεια μελέτες καθαρισμού προκειμένου να εγκριθούν τα χρήματα».

Από την πλευρά του, ο κ. Μάργαρης υποστηρίζει ότι «το δάσος όταν περάσει τα 80 χρόνια είναι “έτοιμο” να καεί. Το κουκουνάρι όταν σκάει εκσφενδονίζεται σε απόσταση έως και τρεις φορές μεγαλύτερη από το ύψος του δένδρου. Έτσι εξηγείται το ότι πιάνουν φωτιά πολλά σημεία ταυτόχρονα. Ωστόσο, το καμένο πευκοδάσος έχει τη δυνατότητα της φυσικής αναγέννησης, υπό την προϋπόθεση ότι θα απαγορευτεί η βοσκή των γιδοπροβάτων. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η περιοχή του Αγίου Όρους, όπου οι μοναχοί μετά τη φωτιά απαγόρευσαν κάθε παρέμβαση. Σήμερα το καμένο δάσος του Αγίου Όρους είναι καλύτερο επειδή δεν υπάρχουν γιδοπρόβατα και μαντριά, όπως συμβαίνει σε πολλά βουνά- ακόμη και στον Υμηττό».

Σύμφωνα με τον δρα Δασολογίας, ειδικό σε θέματα καταπολέμησης δασικών πυρκαγιών Γαβριήλ Ξανθόπουλο, «είναι πλέον διαπιστωμένο ότι 20% των πυρκαγιών στα δάση προκαλούνται από βοσκούς για τα βοσκοτόπια, ενώ μια από τις βασικότερες αιτίες για τις πυρκαγιές είναι οι παράνομες χωματερές».

«Εάν δεν κλείσουν οι παράνομες χωματερές που αποτελούν πυριτιδαποθήκες, δεν πρόκειται να εκλείψει ο κίνδυνος να προκληθούν πυρκαγιές στα δάση», επισημαίνει ο υπεύθυνος τού Τομέα Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ Σπύρος Κουβέλης. «Οι παράνομες χωματερές δεν κλείνουν επειδή δεν υπάρχει κανένας σοβαρός σχεδιασμός από την κυβέρνηση. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η φωτιά που ξέσπασε το μεσημέρι της Τετάρτης στον ΧΥΤΑ Άνω Λιοσίων ξεκίνησε, όπως υποστηρίζουν οι εργαζόμενοι, από ρακοσυλλέκτες που βάζουν φωτιά για να ανακτήσουν τα ανακυκλώσιμα υλικά…».

Πάντως, μέχρι να δοθεί απάντηση στο ερώτημα ποιοι ευθύνονται για το κάψιμο των δασών, είναι βέβαιο ότι αν εξακολουθήσει να ισχύει η σημερινή κατάσταση με τις ελλείψεις στην πρόληψη, τα δάση θα συνεχίσουν να συρρικνώνονται… Μόνο στην Αττική, τα τελευταία 60 χρόνια, οι δασικές εκτάσεις μειώθηκαν 28,7%, ενώ οι δασικοί χάρτες που έχουν καταρτιστείκαι είναι το βασικότερο εργαλείο για την προστασία των δασών- καλύπτουν μόνο 5% της συνολικής έκτασης της Ελλάδας. «Και 100 εκατ. ευρώ να διατεθούν για τον καθαρισμό των δασών, δεν πρόκειται να απαλλαγούμε από τα σκουπίδια που ρίχνουν οι ασυνείδητοι αν όλα τα δάση δεν γίνουν εθνικά πάρκα και δεν περιφρουρούνται», υποστηρίζει ο δήμαρχος Βύρωνα Νίκος Χαρδαλιάς. «Στον Υμηττό υπάρχουν 17 διαφορετικές είσοδοι. Δεν μπορούν να περιφρουρηθούν, όπως είναι σήμερα διαμορφωμένη η κατάσταση. Υπάρχουν έξι στρατόπεδα, βενζινάδικα τού Στρατού, εργοτάξια με χωματουργικές εργασίες και τα φορτηγά με τα μπάζα έχουν ελεύθερη πρόσβαση. Πώς να μην ξεσπάσουν πυρκαγιές;».


Τα φορτηγά με τα σκουπίδια αλωνίζουν στα δάση της Αττικής

ΗΤΑΝ ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ από τις 11 το πρωί της Πέμπτης, όταν ένα φορτηγό γεμάτο μπάζα άρχισε να ξεφορτώνει την «πραμάτεια» του στην παράνομη χωματερή της Νέας Μάκρης, λίγα μέτρα από τον φωτογραφικό φακό των «ΝΕΩΝ». Το Δασαρχείο γνωρίζει τη θέση της παράνομης χωματερής, όμως εκείνη την ώρα κανείς δασοφύλακας δεν ήταν παρών, για να οδηγήσει τον οδηγό του φορτηγού στο Αυτόφωρο.

Η χωματερή λειτουργεί μέσα στο δάσος στην ανατολική πλευρά τού Πεντελικού Όρους, ακριβώς απέναντι από τα λατομεία του Διονύσου και δίπλα από τον Σταθμό Μεταφόρτωσης Σκουπιδιών του δήμου!

Οι όγκοι από τα μπάζα, που άρχισαν να κατρακυλούν από την αρχή του λόφου, παρασέρνουν τα λιγοστά πεύκα που είχαν κατορθώσει μέχρι εκείνη τη στιγμή να παραμείνουν όρθια. Οι δασικοί σηκώνουν ψηλά τα χέρια και δηλώνουν ότι εκτός από μηνύσεις προς τον δήμο δεν μπορούν να κάνουν κάτι άλλο, αφού λόγω έλλειψης προσωπικού δεν μπορούν να φρουρούν επί 24ωρου βάσεως τη χωματερή. Σημειώνουν πάντως ότι από εδώ ξεκίνησε το 1995 η φωτιά που έκαψε τα πάντα μέχρι την Ανθούσα…

Το οδοιπορικό των «ΝΕΩΝ» στις ανεξέλεγκτες χωματερές στα δάση της Αττικής συνεχίζεται στη δυτική πλευρά τού Πεντελικού Όρους, στα όρια της Δροσιάς με τον Διόνυσο. Όπως έλεγαν χθες δασικοί, η παράνομη χωματερή που απέχει λιγότερο από 100 μέτρα από τα πρώτα υπερπολυτελή σπίτια της περιοχής, δημιουργήθηκε φέτος ακριβώς στην καρδιά του δάσους.

Σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων, η χωματερή του Αυλώνα, στην πίσω μεριά της Πάρνηθας, η οποία τυπικά έχει κλείσει με την τοποθέτηση μιας μεταλλικής μπάρας αλλά ακόμη δεν έχει αποκατασταθεί, αποτελεί μόνιμη απειλή για την πρόκληση φωτιάς. Παντού υπάρχουν σκουπίδια- ακόμη και μπροστά στην μπάρα είναι πεταμένα- γυάλινα μπουκάλια και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Από εδώ, το 1992, ξεκίνησε η φωτιά που έκαψε το Καπανδρίτι.

Πίσω ακριβώς από τις εγκαταστάσεις του Δημοκρίτου, στα όρια Χολαργού- Αγ. Παρασκευής, μέσα στον Υμηττό, λειτουργεί τους τελευταίους μήνες παράνομη χωματερή. Και προφανώς, αν ξεκινήσει φωτιά από εκεί, δεν θα ευθύνονται εμπρηστές που θέλουν να χτίσουν στις εγκαταστάσεις του Δημόκριτου, σημειώνουν στελέχη του Συνδέσμου Προστασίας του Υμηττού.


Οι κληρονομιές των… «δασωμένων αγρών»

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ δασικούς, η νομοθεσία που ισχύει σήμερα αποτελεί… κίνητρο για πυρκαγιές. Όπως λένε, αν κάποιος κληρονομήσει παραδείγματος χάρη ένα κτήμα από τον παππού του το οποίο τα τελευταία χρόνια είναι εγκαταλελειμμένο και έχει γεμίσει θάμνους, δεν μπορεί να το καθαρίσει χωρίς άδεια από το Δασαρχείο.

Αυτό είναι το πρόβλημα που υπάρχει σε όλη την Ελλάδα με τους «δασωμένους αγρούς». Όπως λέει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων κ. Νίκος Μπόκαρης, «ο κληρονόμος θα πρέπει να προσκομίσει στο Δασαρχείο αεροφωτογραφίες του 1945 και του ΄60 και στη συνέχεια να αποδείξει ότι το κτήμα του ανήκει. Και αυτό επειδή, σύμφωνα με τη νομολογία, ισχύει το “άπαξ δάσος πάντα δάσος”. Και οι τίτλοι που πρέπει να προσκομιστούν πρέπει να είναι πριν από το 1946. Αλλά και αν καταφέρει να κάνει όλα αυτά, θα το έχει στην ιδιοκτησία του ως δάσος, χωρίς να μπορεί να κάνει καμία επέμβαση.

Ούτε καν να το μεταβιβάσει στα παιδιά του».

Λαμπάδες και «φιδάκια»
Μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα γραφειοκρατίας που επικρατεί, αφού το κράτος δεν θέλει να χαθεί το τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου, κάποιοι βάζουν φωτιές νομίζοντας ότι έτσι θα ξεμπλέξουν πιο εύκολα. «Και μην πάει το μυαλό σας σε δύσκολες εμπρηστικές συσκευές και μηχανισμούς», επισημαίνει ο κ. Μάργαρης. «Η δουλειά μπορεί να γίνει και με μια απλή χονδρή λαμπάδα προφυλαγμένη από τον αέρα με ένα φαναράκι που χρησιμοποιούμε το Πάσχα. Και μια και είναι γνωστή η ταχύτητα με την οποία λειώνει το κερι, ο εμπρηστής μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια τον χρόνο της διαφυγής του. Μία άλλη μέθοδος είναι τα γνωστά αντικουνουπικά φιδάκια, αλλά και το κόκκινο φιτίλι που χρησιμοποιούσαν παλιά στους αναπτήρες».

Σύμφωνα με δασικούς, κάποιοι άλλοι δεν διστάζουν να πιάνουν λαγούς, να τους βάζουν φωτιά στην ουρά και να τους αφήνουν να τρέχουν εκεί όπου θέλουν να κάψουν. Έτσι εξηγείται το πώς ανάβουν φωτιές ταυτόχρονα σε πολλά διαφορετικά σημεία, αφού ο κακόμοιρος λαγός τρέχει αλαφιασμένος να σωθεί.


Δεν δίνουν άδειες για καθαρισμό στα αυθαίρετα

«ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ πρόβλημα με τις διεκδικούμενες εκτάσεις είναι οι μη καθαροί τίτλοι ιδιοκτησίας. Και τα αυθαίρετα σπίτια μέσα στο δάσος αποτελούν αιτία πυρκαγιάς», σημειώνει ο δασάρχης Αρκαδίας κ. Θ. Αργυτάκης.

Την ίδια ώρα, τα δασαρχεία δεν δίνουν άδεια προκειμένου οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων σε δασικές περιοχές να καθαρίσουν τις αυλές τους από τις πευκοβελόνες και οτιδήποτε άλλο μπορεί να θεωρηθεί ως καύσιμη ύλη επειδή φοβούνται ότι αν δώσουν έγγραφη άδεια, αυτή ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί από τους ιδιοκτήτες στα δικαστήρια για τη νομιμοποίηση των αυθαιρέτων. Αυτό εχει ως αποτέλεσμα πολλές φορέςιδίως όταν φυσάει δυνατός αέρας- όταν πιάνει φωτιά οι πευκοβελόνες να μεταφέρουν τη φωτιά σε πολλά σημεία του δάσους. Οι καθαρισμοί επιτρέπονται μόνο σε χαρακτηρισμένα αγροτεμάχια και πουθενά αλλού.

Όπως επισημαίνει ο δασάρχης Αρκαδίας, «προσωπικά δεν θεωρώ αμέλεια όταν οι Δήμοι πάνε και βάζουν φωτιά σε μια παράνομη χωματερή για να μειωθεί ο όγκος των σκουπιδιών. Αυτό το χαρακτηρίζω εμπρησμό…». «Τα συμφέροντα»
«Δεν μπορούμε να θεωρούμε τη σημαντικότερη αιτία πρόκλησης πυρκαγιών στα δάση τα σκουπίδια. Η βασική αιτία είναι η προσπάθεια διαφόρων συμφερόντων για τον αποχαρακτηρισμό των δασικών περιοχών προκειμένου να χτίσουν αυθαίρετα», υποστηρίζει ο πολεοδόμοςπεριβαλλοντολόγος, μέλος της Πρωτοβουλίας Πολιτών για τη Διάσωση του Υμηττού κ. Πάνος Τότσικας. «Οι φωτιές μπαίνουν με στόχο να αλλάξει το ιδιοκτησιακό καθεστώς, αφού σε μια καμένη περιοχή οι ιδιώτες μπορούν πιο εύκολα να “πείσουν” το δασαρχείο ότι τούς ανήκει. Και τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα για τον Υμηττό με τους νέους αυτοκινητόδρομους, αφού ξαφνικά οι ορεινοί όγκοι της Αττικής απέκτησαν αξία».