«Μην αφήνετε τα Ξενία να ρημάζουν»

Να χαρακτηριστούν διατηρητέα τα Ξενία του Άρη Κωνσταντινίδη, που ρημάζουν, και να οργανωθούν σε δίκτυο υψηλής αρχιτεκτονικής αξίας ζητά ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχιτεκτόνων
Τα Ξενία, δείγματα παγκόσμιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της εποχής του μοντερνισμού, ρημάζουν. Οι άμεσες σωστικές επεμβάσεις, η φύλαξή τους και ο χαρακτηρισμός τους ως διατηρητέα θα μπορούσε να προσφέρει ένα νέο είδος ποιοτικού τουρισμού, υποστηρίζουν οι Έλληνες αρχιτέκτονες. Και στη διάρκεια του 2008, που χαρακτηρίστηκε από τον υπουργό Τουρισμού «Έτος Άρη Κωνσταντινίδη», πιέζουν το υπουργείο Πολιτσιμού και τα Ελληνικά Τ ουριστικά Ακίνητα να σώσουν τα Ξενία.

«Εδώ και αρκετά χρόνια τα Ξενία καταστρέφονται. Η Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα που έχει την ευθύνη τους τα αφήνει σκόπιμα να καταστραφούν από τον χρόνο ώστε να αξιοποιηθούν ως οικόπεδα. Αυτή η πρακτική φθοράς συνιστά καταστροφή δημόσιας περιουσίας. Όμως πρόκειται για μοναδικής αρχιτεκτονικής αξίας κτίσματα, τα οποία αναγνωρίζει και η διεθνής αρχιτεκτονική κοινότητα» επισημαίνει ο Παντελής Νικολακόπουλος από την πλευρά του Συλλόγου των Ελλήνων Αρχιτεκτόνων ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ. «Ζητάμε τα Ξενία να χαρακτηριστούν διατηρητέα μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο τους ώστε να προστατευθούν και να αποκατασταθούν με βάση τα αρχικά τους σχέδια».

«Τα 45 Ξενία πρέπει να χαρακτηριστούν διατηρητέα και να ενταχθούν σε ένα δίκτυο μικρών ξενοδοχειακών μονάδων υψηλής αρχιτεκτονικής αξίας»

Ο Άρης Κωνσταντινίδης με την ξεκάθαρη άποψη περί αληθινής αρχιτεκτονικής, την οποία θεωρεί «ένα ανοιχτό ολόφωτο τοπίο», ήταν εκείνος που έδωσε από το 1957 έως το 1967 μαζί με την τότε ομάδα των αρχιτεκτόνων του ΕΟΤ την αλυσίδα των ξενοδοχείων που σφράγισαν τη δημόσια αρχιτεκτονική παραγωγή με το ύφος τους, αλλά και με την αρμονική τους συνύπαρξη με το περιβάλλον. «Η έμπνευση και οι ιδέες θα μου έρχονται από το ύπαιθρο, όπου θα ήθελα να στέκω και να κάθουμαι, σε άμεση επαφή με τη φύση» έλεγε.

Σαράντα ένα χρόνια έπειτα από αυτήν την παραγωγή κτιρίων προορισμένων για «αισθητική απόλαυση και πνευματική ξεκούραση», ο πρύτανης της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Μιλάνου, Αντόνιο Μονεστιρόλι, στέλνει επιστολή προς τον Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή στην οποία επισημαίνει ότι «τα Ξενία αποτελούν ένα μοναδικό σύνολο και αντιπροσωπεύουν το πιο σημαντικό επεισόδιο της ελληνικής δημόσιας αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα». Παρά τις επισημάνσεις της διεθνούς αρχιτεκτονικής κοινότητας (και η Αρχιτεκτονική Σχολή της Ζυρίχης έστειλε σχετική επιστολή το 2005) και το «Έτος Κωνσταντινίδη», η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων καθυστερεί τον χαρακτηρισμό των κτιρίων.

Καλαμπάκα, Ολυμπία 2, Παλιούρι Χαλκιδικής, Επίδαυρος, Πλαταμώνας, Άνδρος, Σαμοθράκη, Κεφαλονιά, Μεσολόγγι, Πόρος, Σπέτσες είναι ορισμένα από τα Ξενία που δημιουργηθηκαν από τον Άρη Κωνσταντινίδη, ο οποίος έβλεπε την αρχιτεκτονική ως «δοχεία ζωής». Σήμερα σε πολλά από τα Ξενία, που μένουν κλειστά, έχουν σπάσει τα παράθυρα, ο ξύλινος διάκοσμος στο εσωτερικό έχει σαπίσει και η υγρασία έχει διαπεράσει την οροφή.

Τα Ξενία της Μυκόνου και του Πόρου ανακαινίστηκαν πρόσφατα, αλλά οι εσωτερικοί τους χώροι άλλαξαν ριζικά. Το Ξενία της Άνδρου, το πρώτο που έχτισε ο Άρης Κωνσταντινίδης, έχει υποστεί πολλές φθορές εκτεθειμένο στον βόρειο άνεμο νησιού. Η εταιρεία Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα παραχώρησε για 30 χρόνια το Ξενία Ηρακλείου στον δήμο της κρητικής πόλης, εκείνος το γκρέμισε και η υπόθεση βρίσκεται στον εισαγγελέα, γιατί η πράξη παραχώρησης αναφερόταν μόνο σε δικαίωμα χρήσης…


Τα μεγάλα ατού

Τα Ξενία του Άρη Κωνσταντινίδη (1957-1967)

χαρακτηρίζονται από:

● Επιλογή του προσανατολισμού ● Ένταξη στο τοπίο ● Απλότητα: Σκελετός από μπετόν, βαμμένος σε σταχτί χρώμα ● «Ειλικρίνεια» μορφής και υλικών: Τοίχοι από την πέτρα του κάθε τόπου ή από σοβατισμένο τούβλο χωρίς στολίδια ● Τυποποίηση στις κατασκευαστικές λεπτομέρειες: Συρόμενα μεγάλα κουφώματα, σιδερένια στοιχεία, κιγκλιδώματα βαμμένα στο κόκκινο χρώμα του μίνιου.


«Όχι άλλες αλλοιώσεις στο τοπίο»

Είναι σημαντικό τα Ξενία να χαρακτηριστούν διατηρητέα μαζί με τα οικόπεδά τους, για να μη γίνουν αλλοιώσεις στο τοπίο με άλλα πρόσθετα κτίρια ή προσθήκες δωματίων, σημειώνει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχιτεκτόνων στην έκκλησή του. Επίσης χρειάζεται, λένε, να γίνει μία πρότυπη διεργασία αποκατάστασης από ειδικούς των κτιρίων του μοντερνισμού. Ενώ η έννοια του Δικτύου θα εξασφαλίσει σε όλα την ξενοδοχειακή τους λειτουργία και το πέρασμά τους στην κατηγορία μονάδων των πέντε αστέρων που προσφέρουν υψηλές υπηρεσίες, χωρίς η μορφή τους να επιτίθεται στο τοπίο.


Ποιος είναι

Ο Άρης Κωνσταντινίδης γεννήθηκε το 1913. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πολυτεχνείο του Μονάχου. Εργάστηκε στην Πολεοδομία της Αθήνας (1938-42), στο υπουργείο Δημοσίων Έργων (1942-50), στην Υπηρεσία Μελετών του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (1955-57) και στην Υπηρεσία Μελετών του ΕΟT (1958-1967 και 1975-78). Ήταν επισκέπτης καθηγητής στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, επίτιμος διδάκτωρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, αντεπιστέλλον μέλος της Βαυαρικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών. Εξέθεσε έργα του σε Ευρώπη και Αμερική. Δημοσίευσε σε περιοδικά κύρους. Πέθανε το 1993.