Ιρλανδικό «όχι» στην Ευρωσυνθήκη

Οι Ιρλανδοί ψήφισαν «όχι». Αρνήθηκαν να επικυρώσουν τη Μεταρρυθμιστική Συνθήκη της Λισαβώνας, την οποία ήδη έχουν εγκρίνει Κοινοβούλια 17 χωρών-μελών της Ε.Ε. Έτσι, τώρα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να αρχίσουν νέες διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ένωσης των 27 κρατών.
Το 1% των 500 εκατομμυρίων κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε για το υπόλοιπο 99%. Κάπως έτσι είδαν οι αναλυτές την κρίσιμη ψηφοφορία στην Ιρλανδία, ενώ οι πολιτικοί υποδέχθηκαν το αποτέλεσμα με αμηχανία. Ο πρόεδρος της Κομισιόν, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, κάλεσε τις άλλες χώρες να συνεχίσουν τη διαδικασία επικύρωσης αν και ο Γάλλος πρωθυπουργός, Φρανσουά Φιγιόν, έκανε λόγο για «κατάργηση της συνθήκης».

Σύμφωνα με τα τελικά αποτελέσματα, το «όχι» συγκέντρωσε 53,4% και το «ναι» 46,6%. Η Ιρλανδία είναι η μόνη χώρα στην οποία διεξήχθη δημοψήφισμα (επιβάλλεται από το Σύνταγμά της) για τη Συνθήκη η οποία αντικαθιστά το Σύνταγμα της Ε.Ε., το οποίο απέρριψαν οι ψηφοφόροι στη Γαλλία και την Ολλανδία το 2005.

Η Ιρλανδία είναι η μόνη χώρα στην οποία διεξήχθη δημοψήφισμα για τη Συνθήκη, καθώς επιβάλλεται από το Σύνταγμά της

Η ανησυχία. Παρ΄ ότι η Ιρλανδία είναι μία από τις πιο φιλο-ευρωπαϊκές χώρες, οι ψηφοφόροι φαίνεται ότι ανησύχησαν ιδιαίτερα με το ενδεχόμενο να περιοριστεί η ισχύς των μικρών χωρών και να δοθούν μεγαλύτερες εξουσίες στις Βρυξέλλες στην εξωτερική και αμυντική πολιτική, υπονομεύοντας την ιστορική ου δετερότητα της Ιρλανδίας.

Κρίσιμο ρόλο στο αποτέλεσμα φαίνεται ότι έπαιξε η συμμετοχή στις εκλογές, η οποία κινήθηκε στο 53,1%. Σύμφωνα με τους δημοσκόπους, όσο μικρότερη ήταν η αποχή τόσο περισσότερες πιθανότητες είχε το «ναι» να κερδίσει. Την τελευταία φορά που είχε διεξαχθεί δημοψήφισμα στην Ιρλανδία ήταν το 2001. Στην πρώτη ψηφοφορία με συμμετοχή 35% η Συνθήκη της Νίκαιας είχε απορριφθεί, ενώ στη δεύτερη με συμμετοχή των ψηφοφόρων που ξεπέρασε το 49% είχε εγκριθεί.

Τα μεγάλα ιρλανδικά κόμματα εγκατέλειψαν τις τελευταίες εβδομάδες τις διαφωνίες τους και πραγματοποίησαν κοινές εκκλήσεις υπέρ της έγκρισης της νέας Ευρωσυνθήκης. Τα πέντε κόμματα που τάχθηκαν υπέρ του «ναι» κατέχουν το 96% των εδρών στο ιρλανδικό Κοινοβούλιο.

Ο κόσμος. Η πλειοψηφία του πολιτικού κόσμου, πάντως, φαίνεται ότι δεν έπεισε την πλειοψηφία του λαού. Σε εκλογικό κέντρο του Νότιου Δουβλίνου χθες, ένας 40χρονος τραπεζικός δήλωσε στην εφημερίδα «Ιndependent»: «Ψηφίζω “όχι”, καθώς όσοι υποστηρίζουν το “ναι” δεν με έχουν πείσει. Είμαι υπέρ της ενιαίας Ευρώπης αλλά οι πολιτικοί είναι αλαζόνες». Οι περισσότεροι Ιρλανδοί πολιτικοί εμφανίστηκαν βαρύθυμοι και προβληματισμένοι μετά την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων. Η νίκη του «όχι» προκαλεί αμηχανία στα μεγάλα πολιτικά κόμματα και ιδιαίτερα στον Κάουεν, ο οποίος είναι πρωθυπουργός μόλις μερικές εβδομάδες. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να πάει στις Βρυξέλλες μεταφέροντας το μήνυμα ότι η Συνθήκη θα πρέπει να ανασυνταχθεί. Όπως δήλωσε: «Εάν πάω στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με αρνητική ψήφο, προφανώς θα πρέπει να αρχίσουν οι συνομιλίες για το τι μέλλει γενέσθαι. Θα υπάρξει απογοήτευση και μεγάλη αβεβαιότητα για το πού οδεύουμε πλέον».


Τα σενάρια της επόμενης μέρας σε τέσσερις ερωτήσεις

Τι σημαίνει το ιρλανδικό «όχι» για την Ε.Ε.;
Ο πρόεδρος της Κομισιόν, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, έχει δηλώσει πως δεν υπάρχει «εναλλακτικό σχέδιο» για τη Μεταρρυθμιστική Συνθήκη. Ευρωπαίος διπλωμάτης προειδοποιούσε πως ένα ιρλανδικό «όχι» «θα ήταν καταστροφή». Η Γαλλία βέβαια, που αναλαμβάνει την προεδρία της Ε.Ε. την 1η Ιουλίου και θα είναι ως εκ τούτου το πρώτο θύμα του ιρλανδικού «όχι», δηλώνει αποφασισμένη να κάνει το παν προκειμένου να προχωρήσει η διαδικασία της επικύρωσης. Και η Βρετανία φέρεται να διαβεβαίωσε την Πέμπτη τις Βρυξέλλες πως δεν θα αναστείλει την κοινοβουλευτική διαδικασία που αναμένεται κανονικά να ολοκληρωθεί την ερχόμενη εβδομάδα. Η ιρλανδική «χιονοστιβάδα» μπορεί να συμπαρασύρει και την Τσεχία – ο πρόεδρος της χώρας είναι φανατικός πολέμιος της Συνθήκης.

Μπορούμε να υποχρεώσουμε τους Ιρλανδούς να ξαναψηφίσουν, όπως έκαναν το 2002 με τη Συνθήκη της Νίκαιας;

Θεωρητικά, είναι πιθανό. Έχει άλλωστε συμβεί και άλλη φορά, με τους Δανούς και τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Όπως όμως επισημαίνει ο Γάλλος πρώην ευρωβουλευτής ΖανΛουί Μπουρλάνζ, «θα δυσκολευτούμε να ξανασερβίρουμε στους Ιρλανδούς αυτό το ξαναζεσταμένο πιάτο». Η αποφασιστική παράμετρος σε αυτό το θέμα, πάντως, θα είναι η Βρετανία. Εάν αποφασίσει να συνεχίσει τη διαδικασία επικύρωσης «πιθανόν να βρούμε τον ιδανικό συνδυασμό υποσχέσεων και πιέσεων που θα κάμψει τους Ιρλανδούς».

Παρίσι και Βερολίνο είχαν δεσμευτεί να αναλάβουν «κοινή πρωτοβουλία» σε περίπτωση επικράτησης του «όχι». Τι μπορούμε να περιμένουμε από εκεί;

Η δημιουργία ενός σκληρού πυρήνα οργανωμένου γύρω από το γαλλογερμανικό ζεύγος είναι ένας διαρκής πειρασμός, προσκρούει όμως σε νομικές δυσκολίες αξεπέραστες- είναι πολύ δύσκολο να λειτουργήσουν παράλληλα μια μικρή και μια μεγάλη Ευρώπη.

Αν όλες οι προσπάθειες αποτύχουν και η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη κηρυχτεί και επισήμως νεκρή, τι γίνεται;

Επιστρέφουμε στη Συνθήκη της Νίκαιας, η οποία όμως έχει αποδειχθεί ανεπαρκής για την Ευρώπη των 27. Το πιθανότερο, λένε οι αναλυτές, είναι ότι το όλο θέμα της θεσμικής μεταρρύθμισης θα «παγώσει» μέχρι να έρθει η ώρα ένταξης ενός νέου κράτους- επόμενη στη σειρά είναι η Κροατία, που αναμένεται να ενταχθεί το 2011 ή το 2012. Στην πράξη, λοιπόν, το οποιοδήποτε επόμενο δημοψήφισμα για μία (νέα) Ευρωσυνθήκη θα είναι παράλληλα και δημοψήφισμα για την περαιτέρω διεύρυνση ή μη της Ε.Ε.