[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η αμηχανία της Κεντροαριστεράς

Oι ιδιωτικοποιήσεις των δημοσίων επιχειρήσεων αποτελούσαν ανέκαθεν σημείο τριβής μεταξύ των παραδοσιακών δυνάμεων της Αριστεράς και του λεγόμενου φιλελεύθερου χώρου. Οι μεν υποστήριζαν (και υποστηρίζουν) τη διατήρηση των οργανισμών κοινής ωφέλειας στην κυριότητα του κράτους, οι δε ήθελαν (και θέλουν) να τις εκθέσουν στη δοκιμασία της αγοράς. Η δεδομένη σε πολλές περιπτώσεις αδυναμία του κράτους να διαχειριστεί με αποτελεσματικό τρόπο το παραγόμενο από τις επιχειρήσεις του προϊόν υποβαθμίζεται από την Αριστερά, είτε εν ονόματι μιας ασαφούς αντίληψης για το δημόσιο συμφέρον είτε με την επιστράτευση του αμφιλεγόμενου όρου «τομείς στρατηγικής σημασίας». Γιατί όμως ο ηλεκτρισμός είναι αγαθό στρατηγικής σημασίας; Κάποτε ο Λένιν έλεγε πως μαζί με τα Σοβιέτ είναι τα δύο εργαλεία για τη μετάβαση στον σοσιαλισμό. Σήμερα που ελάχιστοι πια συνδέουν την επανάσταση με τα φουγάρα, το μόνο που ξέρουμε είναι ότι οι λεγόμενες ενεργειακές ανάγκες έχουν δεκάδες διαφορετικούς τρόπους για να καλυφθούν και ότι πολλοί συμπολίτες μας θα προτιμούσαν να αποκτήσουν ενεργειακή αυτονομία και να αποσυνδεθούν από την αφερέγγυα ΔΕΗ.

Από την άλλη πλευρά, ο ιδιωτικός καπιταλισμός (με υποκείμενο την κομπραδόρικη μεταπολεμική αστική τάξη σύμφωνα με μια ορισμένη ορολογία της Αριστεράς) φρόντισε να χάσει από νωρίς την αξιοπιστία του. Το ίδιο και όταν ανελάμβανε, συνήθως κάτω από συνθήκες κρίσης ή με χαριστικές διατάξεις, να «βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά». Τις περισσότερες φορές έφευγε νύχτα, αφήνοντας πίσω του ερείπια. Να θυμηθούμε την πρόσφατη (αλλά πολύ λίγο γνωστή) περίπτωση των Μεταλλείων Αμιάντου Βορείου Ελλάδος που από το κράτος πουλήθηκαν σε ιδιώτες Ελβετούς για να ξαναγυρίσουν στην ΕΤΒΑ, η οποία με τη σειρά της τα «πούλησε» χρεοκοπημένα στην Τράπεζα Πειραιώς μαζί με εκατοντάδες ανέργους, τεράστια χρέη στο ΙΚΑ και ανυπολόγιστη ζημιά για το περιβάλλον. Να θυμηθούμε τη Λάρκο που στην ποδιά της σφάζονται παλικάρια; Να θυμηθούμε τον Σκαλιστήρη και τον Μποδοσάκη, αλλά κι αυτούς που έπονται;

Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ

Κεντροαριστερά δυστυχώς, χωρίς πολιτική θεωρία και χωρίς την τόλμη για ρήξεις με ένα όντως αμφίβολης ψυχολογίας εκλογικό σώμα, παραπαίει

Άλλωστε, ποιος ιδιώτης- σωτήρας θα φέρει τις μαγικές λύσεις σε μια χώρα στην οποία η παραβίαση του κανόνων του ανταγωνισμού, οι συμφωνίες κάτω από το τραπέζι και η ληστρική εκμετάλλευση των πόρων είναι στάσεις και πρακτικές που επέβαλε πρώτο το κράτος (της εξάρτησης αρχικά και της λαϊκής κυριαρχίας στη συνέχεια) με τη σιωπηρή συγκατάθεση συνδικαλιστών και εργατοπατέρων που υπερασπίζονται τα κεκτημένα, δηλαδή το δικό τους καθεστώς σε ένα σύστημα δομημένο σε πελατειακές κατά κανόνα σχέσεις;

Η αντιπαράθεση δημόσιο- ιδιωτικό δεν άφησε απ΄ έξω ούτε τον χώρο της Παιδείας. Η πρόταση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια έφερε ξανά μια αναστάτωση, που όταν δεν ήταν προσχηματική έδειχνε τη βαθιά προσκόλληση σε στερεότυπα που διατρέχουν διαταξικά και διακομματικά το κοινωνικό σώμα και κανένας νεωτερισμός δεν έχει τα φόντα να αμφισβητήσει. Κατά τραγική για τα πολιτικά μας ήθη ειρωνεία, το καθεστώς που επέβαλε τον πλήρη κρατισμό και μετέτρεψε τα πανεπιστήμια σε ΝΠΔΔ ήταν αυτό της χούντας των συνταγματαρχών. Τα επιχειρήματα δεν απείχαν πολύ από τα σημερινά: η λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων θα οδηγούσε στην υποβάθμιση και ο πληθωρισμός των ιδρυμάτων θα δημιουργούσε «επιστημονικό προλεταριάτο» κατά την προσφιλή έκφραση του δικτάτορα Παπαδόπουλου (δες Ν. Αλιβιζάτος, «Πέρα από το Άρθρο 16»).

Το συμπέρασμα είναι προφανώς ότι τα ράσα δεν κάνουν τον παπά. Ένα κράτος σε συνθήκες υπανάπτυξης ή ένας διεφθαρμένος ιδιωτικός τομέας παρέχει την ίδια ποιότητα υπηρεσιών, δημιουργεί τα ίδια ελλείμματα, περιφρονεί με τον ίδιο τρόπο το περιβάλλον. Υπάρχει άραγε τρίτος δρόμος; Η ευρωπαϊκή βέβαια σοσιαλδημοκρατία έχει λίγο έως πολύ τοποθετηθεί. Το σουηδικό παράδειγμα ήταν μια υπαρκτή απάντηση στο δίλημμα: οι ιδιώτες στην οικονομία και το κράτος στην κοινωνική πρόνοια. Η δική μας Κεντροαριστερά δυστυχώς, χωρίς πολιτική θεωρία και χωρίς την τόλμη για ρήξεις με ένα όντως αμφίβολης ψυχολογίας εκλογικό σώμα, παραπαίει. Όταν είναι στην εξουσία ρέπει προς τον φιλελευθερισμό- συνεργούντος και του κλίματος των Βρυξελλώνκαι όταν είναι στην αντιπολίτευση ενεργοποιεί τα άκομψα αντικαπιταλιστικά της αντανακλαστικά προς τέρψιν όμως των αντιπάλων της. Οι οποίοι, είτε με δεξιό είτε με αριστερό δογματισμό, εισπράττουν τα κέρδη της καθαρότητας…

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι πρώην υφυπουργός.