[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Διγλωσσία οικονομικής πολιτικής

Ήταν κάπως δύσκολο, τον τελευταίο καιρό, να ερμηνεύσουμε τη σχετικά αυτάρεσκη προσέγγιση των αρμοδίων της οικονομικής πολιτικής για τις επιπτώσεις της διεθνούς οικονομικής αναταραχής στην ελληνική οικονομία. Αυτή, υποστήριζαν, δεν θα υποστεί πλήγματα. Δεν βρήκα πουθενά ούτε ένα επιχείρημα που να στήριζε μία τέτοια «αισιόδοξη» άποψη. Απεναντίας, πλείστα όσα επιχειρήματα θα οδηγούσαν σε δυσοίωνα συμπεράσματα για το πού μπορεί να βρεθεί η οικονομία. Παρά ταύτα, μήνες τώρα που η διεθνής οικονομία τρικλίζει με αβεβαιότητα η οποία διαθλάται στα διεθνή οικονομικά κέντρα, δεν φαίνεται εμείς εδώ να έχουμε ετοιμάσει ένα απλό «σχέδιο άμυνας».

Στις 22 Απριλίου η διοίκηση της Τραπέζης της Ελλάδος δημοσιοποίησε την Έκθεσή της. Αυτή η Έκθεση σε μεγάλο βαθμό συμπίπτει με τις εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών για την πορεία και την προοπτική της ελληνικής οικονομίας. Πληθωρισμός, υποχώρηση ρυθμού Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος, υπερχρέωση, ανάπτυξη με δανεικά, διολίσθηση της ανταγωνιστικότητας, καθυστέρηση σε εκσυγχρονισμό υποδομών κ.λπ. Δηλαδή, όλη εκείνη η αλυσίδα προβλημάτων που χαρακτηρίζει την ελληνική οικονομία, δυστυχώς μάλιστα κατά τρόπο πλέον σχεδόν παραδοσιακό!

Αλλού, στις προηγμένες οικονομίες, οι εκθέσεις των κεντρικών τραπεζιτών αποτελούν αφορμή για γόνιμο αντίλογο. Οι εκθέσεις και τα συμπεράσματα ή οι διαπιστώσεις τους επιβεβαιώνουν τη θεσμική αυτονομία των κεντρικών τραπεζών και τη φερεγγυότητα του τραπεζικού συστήματος. Αυτή η αυτονομία τούς παρέχει τη δυνατότητα να αποτρέπουν πολιτικές παρεμβάσεις με εφήμερες και άγονες σκοπιμότητες. Στη δική μας περίπτωση, παραμένει ακόμη ερώτημα η ποιότητα της αυτονομίας.

Τούτη τη φορά η Έκθεση της Κεντρικής Τράπεζας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για δύο κυρίως λόγους: πρώτον, διότι διανύουμε μια περίοδο αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία. Οι διεθνείς οργανισμοί δηλώνουν την αμηχανία τους για τη διαχείριση της οικονομικής δυναμικής τής υπό εξέλιξη κρίσης και δεύτερον, διότι και η Τράπεζα της Ελλάδος, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο ΟΟΣΑ, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κ.ά. αποκλίνουν σοβαρά από αυτά που επισήμως δηλώνει κατά διαστήματα

ΜΗΝΕΣ ΤΩΡΑ

που η διεθνής οικονομία τρικλίζει με αβεβαιότητα που διαθλάται στα διεθνή οικονομικά κέντρα, δεν φαίνεται να έχουμε ετοιμάσει ένα απλό «σχέδιο άμυνας»

το υπουργείο Οικονομίας. Σαφώς πρόκειται για μια διγλωσσία ερμηνείας της οικονομικής πραγματικότητας. Πώς δηλαδή πάμε τόσο καλά στο νοικοκύρεμα της οικονομίας, στις μεταρρυθμίσεις, στην ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη και ταυτόχρονα επικαλούμαστε τις προτροπές των διεθνών οργανισμών για να περιοριστούν π.χ. οι κοινωνικοί πόροι και οι μισθολογικές αυξήσεις, για να επιβληθούν νέοι έμμεσοι φόροι, για να επιταχυνθούν οι ιδιωτικοποιήσεις; Πώς δηλαδή μπορεί να επιτευχθεί ευρύτερη κοινωνική συναίνεση για αναγκαία μέτρα εκσυγχρονισμού της οικονομίας και της κοινωνίας όταν οι κυβερνητικοί αρμόδιοι υιοθετούν επικοινωνιακές πολιτικές που αναμειγνύουν ειλικρινείς επιδιώξεις με αναληθή στοιχεία για την οικονομική κατάσταση;

Το πρόβλημα της ποιότητας του οικονομικού σχεδιασμού και της αποσαφήνισης του είδους της ανάπτυξης που χρειάζεται ο τόπος, είναι παλαιό. Είναι πρόβλημα πολιτικό και τεχνοκρατικό. Προϋποθέτει ειλικρινείς θέσεις πάνω σε πραγματικά στοιχεία. Προϋποθέτει έναν υψηλό βαθμό ειλικρίνειας, δηλαδή αξιοπιστίας, της πολιτικής. Χωρίς αυτό το στοιχείο πώς μπορεί να αποδώσει μια δύσκολη οικονομική πολιτική; Χωρίς με άλλα λόγια έναν βαθμό κατανόησης από αυτούς που καλούνται να φέρουν το βάρος. Πολλές φορές έχουμε αναφερθεί στην απαξίωση ερευνητών, ερευνητικών κέντρων και φορέων, την ώρα που οι συνθήκες τούς καθιστούν απαραίτητους. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το είχε ήδη συνειδητοποιήσει όταν ανέθετε στον Ανδρέα Παπανδρέου την ίδρυση του σημερινού ΚΕΠΕ. Από τότε μέχρι σήμερα, ίσως με κάποια μικρά διαλείμματα, η πληροφόρηση για την οικονομική πραγματικότητα έπασχε. Το σοβαρό στην υπόθεση της επικοινωνίας είναι η σύνδεση μεταξύ ειλικρινούς πληροφόρησης και συνεπούς οικονομικής πολιτικής. Αυτή η «συνάρτηση αλήθειας» υπονομεύεται με σταθερότητα από τα εκάστοτε κυβερνητικά επιτελεία, αλλά και από την αξιωματική αντιπολίτευση, η οποία αντί να αντιπαρατίθεται με στοιχεία και προτάσεις, αοριστολογεί. Ίσως δεν είναι τυχαία η απουσία του Ηρακλή Πολεμαρχάκι από το αρμόδιο για την Οικονομία επιτελείο του ΠΑΣΟΚ, όπου και οι ανοησίες για τον Κέινς περισσεύουν.

O χαρακτηρισμός της οικονομικής πολιτικής ως φιλελεύθερης, νεο-φιλελεύθερης, ή ό,τι άλλο, καθίσταται μάλλον ανούσιος. Το πρόβλημα είναι ότι όσο επιπλέουμε σε αυτή την ελαφρότητα τόσο οι εξωγενείς παράγοντες, οι διεθνείς οργανισμοί ή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνταγογραφούν περιορίζοντας τα περιθώρια για ελληνοκεντρικές επιλογές οικονομικής πολιτικής.

Ο Δημήτρης Πεπελάσης είναι οικονομολόγος.