«Δεν βγάζουμε τον μήνα χωρίς οικονομία και στο φαγητό»

Σε διαρκή δίαιτα υποχρεώνονται τα νοικοκυριά λόγω ακρίβειας. Η οικονομική ύφεση και το νέο κύμα των ανατιμήσεων σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης οδηγεί σε αναγκαστικές περικοπές μεγάλης κλίμακας τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ελληνική οικονομία απλώς επιβεβαίωσε την κρίση που πλήττει τους καταναλωτές, οι οποίοι προσαρμόζουν τις αγορές και τα έξοδά τους αναλόγως. «Αγοράζουμε λιγότερο κρέας, λιγότερα τυριά, ψάχνουμε τις προσφορές στα σούπερ μάρκετ», παραδέχονται οι καταναλωτές, την ίδια ώρα που σε αρκετά συνοικιακά μπακάλικα έχει επιστρέψει δυναμικά το τεφτέρι και οι μοδίστρες γνωρίζουν μέρες δόξας μεταποιώντας

ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ

ακόμη σε τρόφιμα και καύσιμα παρατηρούν οι καταστηματάρχες, ενώ από αύριο ακριβαίνουν και τα εισιτήρια

και επιδιορθώνοντας παλιά ρούχα. Στην προσπάθεια των καταναλωτών να κάνουν οικονομία ώστε να μπορούν να τα βγάλουν πέρα στα βασικά αποδίδεται η αλματώδης αύξηση των πωλήσεων ειδών ιδιωτικής ετικέτας από τα σούπερ μάρκετ, η σημαντική μείωση του τζίρου σε ταβέρνες, εστιατόρια και κέντρα διασκέδασης- ακόμη και σινεμά. Οι βενζινοπώλες διαπιστώνουν ότι ελάχιστοι πελάτες τους πλέον ζητούν να φουλάρουν τα ρεζερβουάρ, και ακόμη λιγότεροι επισκέπτονται τα πλυντήρια με τη συχνότητα του παρελθόντος. «Έχω ελαττώσει τις εξόδους μου και πλέον περιορίζομαι στη μία μπίρα, εκεί που έπινα τρεις. Έχω φίλους που αγοράζουν ακόμη και ρούχα στη λαϊκή», λέει ο 28χρονος ιδιωτικός υπάλληλος Λάμπρος Κοντοτάσιος.

Αυξήσεις και στα εισιτήρια
Στην κούρσα των ανατιμήσεων μπαίνουν από αύριο και τα εισιτήρια των μέσων μεταφοράς, που αυξάνονται έως 100%. Έτσι το εισιτήριο για τα μπλε λεωφορεία από 50 λεπτά εκτινάσσεται στα 80. Το ίδιο και το εισιτήριο του τρόλεϊ. Το εισιτήριο του τραμ από 40 λεπτά διπλασιάζεται, ενώ η αύξηση στον ηλεκτρικό και τον προαστιακό σιδηρόδρομο είναι της τάξης των 10 λεπτών- από τα 70 λεπτά στα 80.

Ακόμα μεγαλύτερες είναι οι αυξήσεις στα μειωμένα εισιτήρια, τα οποία υπενθυμίζεται ότι τα χρησιμοποιούν φοιτητές, άτομα με ειδικές ανάγκες και πολύτεκνοι. Έτσι το εισιτήριο των 25 λεπτών για λεωφορεία και τρόλεϊ θα κοστίζει τώρα 50 λεπτά, το εισιτήριο των 30 λεπτών του τραμ επίσης θα φτάσει τα 50, ενώ και του Μετρό από 40 λεπτά θα κοστίζει 50. Αξίζει να σημειωθεί ότι από την 1η Ιανουαρίου 2009 έχει προγραμματιστεί νέα αύξηση και το εισιτήριο θα φτάσει το 1 ευρώ. Στο τέλος του μήνα αναμένεται να τεθούν σε ισχύ και τα νέα, αυξημένα εισιτήρια και στην ακτοπλοΐα.

Την ώρα που η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύει μαύρη τρύπα ύψους περίπου 982 εκατ. ευρώ στον ελληνικό προϋπολογισμό και προβλέπει άλλη μία διετία σκληρής φτώχειας και η κυβέρνηση πιέζεται για να πάρει επιπλέον μέτρα, τα νοικοκυριά λαμβάνουν ήδη τα δικά τους: οι περισσότεροι καταναλωτές μάλιστα αλλά και οι επαγγελματίες που πλήττονται άμεσα δεν κρύβουν την αγωνία και την αγανάκτησή τους καθώς βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη και τα έσοδά τους να συρρικνώνονται και τους μισθούς να παραμένουν σταθεροί.

Στα πρόθυρα του κραχ
«Είμαστε στα πρόθυρα μιας κρίσης. Η ύφεση αρχίζει από τις ΗΠΑ, το πετρέλαιο και την πτώση του δολαρίου αλλά έρχεται και εδώ», λέει στα «ΝΕΑ» ο κοινωνιολόγος κ. Χαράλαμπος Στέρτσος. Προειδοποιεί δε ότι «υπάρχει ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης κατάστασης αν δεν συνειδητοποιήσουν όλοι, τα κόμματα, οι πολιτικοί, οι επιχειρήσεις και γενικά ολόκληρη η κοινωνία ότι όσο συνεχίζεται η αδυναμία των “μικρών” να καταναλώσουν τόσο θα ανατροφοδοτείται η κρίση». Ο κ. Στέρτσος εκτιμά μάλιστα ότι η μέση οικογένεια θα επιστρέψει σε παραδοσιακούς τρόπους άμυνας: «Θα πρέπει να ξαναεφεύρουμε την κοινωνική αλληλεγγύη που χαρακτήριζε τον τόπο μας κάποιες δεκαετίες πριν. Τα δάνεια δεν θα παίρνονται από τις τράπεζες αλλά από το οικογενειακό περιβάλλον και τους φίλους. Η οικογένεια θα λειτουργήσει ως αερόσακος ασφαλείας σε αυτή την κρίση». Επιπλέον υποστηρίζει ότι οι καταναλωτές αναγκαστικά θα στραφούν σε χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα. «Σκεφτείτε ότι ακόμη και τώρα δεν είναι λίγοι αυτοί που αγοράζουν από το χωριό ή φυτεύουν ακόμη και στη βεράντα τους».


Επιστρέφει το τεφτέρι

ΡΥΖΙ, γάλα, καφές, ζυμαρικά, παγωτά και λογαριασμοί δεκάδων ευρώ είναι καταγεγραμμένα όλα στο τεφτέρι του κ. Αγκίμ Μούτσα, πουδιατηρεί μπακάλικο στην Οδό Ασκληπιού , στο κέντρο της Αθήνας. «Έρχονται πελάτες, κυρίως ηλικιωμένοι που δεν τα βγάζουν πέρα με τη σύνταξή τους και αγοράζουν είδη πρώτης ανάγκης με πίστωση. Τον καταλαβαίνω τον κόσμο, αλλά έτσι όπως πάνε τα πράγματα σε λίγο στο μαγαζί θα μπει λουκέτο», σημειώνει, δείχνοντας τις γεμάτες στήλες του τεφτεριού που διατηρεί. «Ήρθε προχθές μια ηλικιωμένη κυρία και ψώνισε 27 ευρώ για να κάνει Πάσχα. Τι να πεις σε αυτήν τη γυναίκα; Μονάχα περιμένεις τις επόμενες ημέρες να πάρει τη σύνταξή της και να εισπράξεις τα χρήματά σου».


Μεταποιούν τα παλιά τους ρούχα

«ΠΑΝΕ ΟΙ ΕΠΟΧΕΣ που οι γυναίκες διάλεγαν για να τους ράψω ακριβά μεταξένια υφάσματα. Τώρα επιλέγουν τα φθηνά, συνθετικά που έχουν χαμηλότερο κόστος για να ράψουν με σκοπό να δείχνει καλό αλλά να κοστίζει φθηνότερα από της βιτρίνας ή μου φέρνουν να μεταποιώ παλιά ρούχα. Μάλιστα πολλές ζητούν να ντύνονται και καλά και φθηνά, πράγμα αδύνατον», περιγράφει η κ. Ελευθερία Θεολόγη, μοδίστρα επί 59 συναπτά έτη, που διατηρεί κατάστημα στην οδό Ζωοδόχου Πηγής στα Εξάρχεια. Καθημερινά η κ. Θεολόγη συνομιλεί με δεκάδες κόσμο και αυτό που εισπράττει είναι η αγωνία τους από τη διαρκή αύξηση των τιμών. «Χρειάζεται γερό πορτοφόλι για να φορέσεις ένα καλό ρούχο. Παλαιότερα τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Πώς να τα βγάλει πέρα ο κόσμος; Πλέον αρκετοί πελάτες προτιμούν είτε να διορθώσουν τα παλιά τους ρούχα είτε να αγοράσουν φθηνά από τα κινέζικα καταστήματα», καταλήγει.
«Λίγο κρέας, λίγο τυρί, μόνο τα αναγκαία…»

«ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΚΡΕΑΣ, λιγότερο τυρί, λιγότερα απορρυπαντικά. Αλλιώς δεν καταφέρνεις σήμερα να επιβιώσεις. Αν συνεχίσουμε έτσι, θα φτάσουμε στο έσχατο σημείο», λέει η κ. Άννα Μπακάλη που δεν μπορεί να κρύψει τη δυσφορία της για τη συνεχή άνοδο των τιμών. Μόλις έχει βγει από το σούπερ μάρκετ, κρατά στα χέρια της δύο τσάντες- «με τα απολύτως αναγκαία»- για την τετραμελή οικογένειά της. Όπως υποστηρίζει, δεν είναι από τους καταναλωτές που τα «ψειρίζουν», ωστόσο διαπιστώνοντας τις συνεχείς ανατιμήσεις ειδικά στα είδη πρώτης ανάγκης, ανησυχεί. Με μια σύνταξη 680 ευρώ και δύο παιδιά που υποαπασχολούνται «πρέπει σήμερα να καταναλώνουμε με φειδώ», σημειώνει.


Κι όμως, δίνουμε 37 εκατoμμύρια ευρώ για χαβιάρι και σολομό…

Η ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΔΙΑΙΤΑ λόγω ακρίβειας αφήνει έξω μία μερίδα των καταναλωτών- εκείνων που διαθέτουν υψηλότερα εισοδήματα από τον μέσο όρο. Την ώρα που οι πολλοί μετρούν και το τελευταίο ευρώ τους, οι λίγοι πληρώνουν πάνω από 37 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο για χαβιάρι, καπνιστό σολομό και αυγοτάραχο.

Όπως διαπιστώνουν οι παράγοντες της αγοράς, συγκεκριμένοι κλάδοι που διαθέτουν προϊόντα ή υπηρεσίες πολυτελείας γνωρίζουν σημαντική αύξηση των πωλήσεων και του τζίρου τους. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα πολυτελή αυτοκίνητα που έχουν αυξήσει το μερίδιό τους στην αγορά, ενώ ένας στους τέσσερις Έλληνες έκανε το 2007 ένα ταξίδι στο εξωτερικό: αρκετοί, βέβαια, διαπίστωσαν ότι το κόστος ήταν ίδιο ή και μικρότερο σε ορισμένους προορισμούς απ΄ ό,τι να έκαναν διακοπές σε δημοφιλείς προορισμούς εντός των συνόρων. Οι ημέρες των διακοπών για τους περισσοτέρους περιορίσθηκαν στη μία εβδομάδα πέρσι, ενώ φέτος οι 6 στους 10 Έλληνες που θα πάνε διακοπές δηλώνουν ότι υποχρεωτικά θα ξοδέψουν πάνω από 900 ευρώ.


Κόβουν και το τσιγάρο

«ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ όσο πάνε και χειροτερεύουν. Η οικονομική κρίση είναι τόσο εμφανής πλέον, που ο κόσμος έχει αρχίσει να περιορίζει και είδη που δύσκολα φανταζόσουν ότι θα σταματούσε να αγοράζει», λέει στα «ΝΕΑ» ο ιδιοκτήτης περιπτέρου κ. Γρηγόρης Άλπος. Προσθέτει δε ότι «μέχρι και τα πακέτα τσιγάρα, που όλοι ξέρουμε τη σχέση του Έλληνα με το κάπνισμα, έχουν αρχίσει να μειώνουν, ενώ η μουρμούρα για τις τιμές των εισιτηρίων είναι ήδη πολύ έντονη». Η μείωση στα κέρδη του είναι μεγάλη, μιας και, όπως λέει, «άρχισαν να κόβουν είδη που δεν τα θεωρούσαν απαραίτητα, όπως τα ζαχαρώδη και τα αναψυκτικά, αλλά πλέον κάνουν περικοπές σε όλα». Όσο για το μέλλον, είναι βέβαιος ότι η κρίση διαρκείας θα έχει αντίκτυπο στον κλάδο του.

«Περιμένουμε σίγουρα πτώση», τονίζει.


Δεν φουλάρουν πια το ντεπόζιτο

«Ο ΚΟΣΜΟΣ δύσκολα τα φέρνει βόλτα. Βάζει 10 και 20 ευρώ βενζίνη για να κάνει τη δουλειά του, αφού δεν έχει περισσότερα χρήματα. Έτσι προσπαθεί να ξεγελάσει την τσέπη του», λέει ο κ. Κωνσταντίνος Σπαχίου, υπεύθυνος σε πρατήριο βενζίνης στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Πριν από έναν χρόνο για να φουλάρει κάποιος το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου του ήθελε περίπου 40 ευρώ. Σήμερα και με την τιμή της αμόλυβδης βενζίνης να φθάνει στα 1,30 ευρώ, χρειάζεται περίπου 60 ευρώ. «Δεν είναι ευχάριστο ούτε για τους καταναλωτές, ούτε για εμάς. Ακόμα και το πλύσιμο του αυτοκινήτου έχουν ελαττώσει. Αν ένας πελάτης έπλενε το αυτοκίνητό του μία φορά την εβδομάδα, τώρα το πλένει μία φορά στις 15 ή 20 ημέρες. Ακόμα και τα 10 ευρώ που στοιχίζει το πλύσιμο προσπαθούν να τα εξοικονομήσουν για άλλες σημαντικότερες ανάγκες».


Σταματούν, παρά τις προσφορές

«ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟ και άλλα παρεμφερή έξοδα είναι από τα πρώτα που κόβει κανείς σε περιόδους ύφεσης», δηλώνει ο υπεύθυνος του γυμναστηρίου Ρlus Gym, κ. Χρήστος Βλαχόπουλος. «Λειτουργούμε εδώ και πέντε χρόνια και ενώ όταν ανοίξαμε η ετήσια προσφορά που κάναμε έβγαινε στα 45 ευρώ τον μήνα, τώρα έχουμε αναγκαστεί να τη μειώσουμε στα 31 ευρώ, παρ΄ ότι τα έξοδα συνεχώς αυξάνονται», υποστηρίζει. Παραδέχεται ότι πριν από δύο χρόνια τα πράγματα ήταν ακόμη χειρότερα και πως φέτος είχαν κάποια αύξηση, όμως όπως επισημαίνει «δουλεύουμε κυρίως με τις τρίμηνες προσφορές, ο κόσμος δεν μπορεί να δώσει χρήματα όλο τον χρόνο. Έρχονται απλά για ένα μικρό χρονικό διάστημα, όσο διαρκούν οι προσφορές και μετά φεύγουν».


Αραιώνουν τις επισκέψεις

ΣΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ότι τέτοιου τύπου «προσωπικά» έξοδα είναι από τα πρώτα που ελαττώνονται όσο στενεύουν τα οικονομικά συμφωνεί και ο ιδιοκτήτης κομμωτηρίου κ. Γιάννης Λιαπάκης. «Υπάρχει σαφής πτώση εσόδων, τόσο σε εμένα όσο και στον χώρο γενικά», λέει. Συμπληρώνει δε πως «ακόμη και πελάτισσες που έρχονταν δύο και τρεις φορές τον μήνα, τώρα έρχονται απλά μία». Η κρίση όμως είναι εμφανής και για έναν ακόμη λόγο: όπως σημειώνει «δεν είναι μόνο η συχνότητα με την οποία επισκέπτεται κάποιος το κομμωτήριο, είναι το ότι οι πελάτες πλέον ρωτούν και ψάχνουν τρόπους για να κάνουν κάποια πράγματα μόνοι τους, όπως για παράδειγμα ζητούν κουρέματα που να μπορούν να χτενιστούν στο σπίτι, ώστε να μειώσουν όσο γίνεται τις επισκέψεις σε εμάς».


Βγαίνουν μόνο τα Σαββατοκύριακα

«ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ το βράδυ και την Κυριακή το μεσημέρι συνεχίζουμε να έχουμε κόσμο, αλλά η Παρασκευή δεν είναι πια όπως παλιά. Οι Έλληνες έχουν κόψει την έξοδό τους ακόμη και την τελευταία εργάσιμη ημέρα», δηλώνει ο υπεύθυνος μεζεδοπωλείου κ. Γιάννης Χατζηαποστόλου. «Τώρα τελευταία παίρνω και εγώ παραγγελίες και αυτό που παρατηρώ είναι ότι οι πελάτες περιορίζονται μόνο σε αυτά που είναι προσιτά για την τσέπη τους. Παραγγέλλουν κυρίως τα πιο φθηνά είδη, παρόλο που είμαστε ένα μαγαζί που στοιχίζει γύρω στα 20 ευρώ το άτομο» σημειώνει. Μάλιστα τα πράγματα είναι τόσο δύσκολα και τα έσοδα πέφτουν συνεχώς, που όπως λέει «σκέφτομαι να βάλω και ακόμη φθηνότερα είδη, όπως για παράδειγμα σουβλάκι, προκειμένου να προσελκύσω κόσμο».