«Με θεωρούσαν έναν σατανικό, άσωτο νάνο…»

Ήταν 13 χρόνων όταν τη βίασε ο Ρομάν Πολάνσκι. Μητέρα τριών παιδιών σήμερα, 31 χρόνια μετά, η Σαμάνθα Γκέιμερ ταράζει τα λιμνάζοντα νερά της παλιάς υπόθεσης λέγοντας πως υπήρξε και εκείνος θύμα. Όχι βέβαια του πραγματικού βιασμού, αλλά ενός άλλου, αθέατου εγκλήματος- του βιασμού της Δικαιοσύνης. Ένα νέο ντοκιμαντέρ ρίχνει φως σε αυτό το έγκλημα που παραμένει, δεκαετίες τώρα, ατιμώρητο.

Oι θεατές του κινηματογραφικού φεστιβάλ Sundance που παρακολούθησαν το ντοκιμαντέρ για τη δίκη του Ρομάν Πολάνσκι (Ρομάν Πολάνσκικαταζητούμενος και περιζήτητος) δεν περίμεναν εκπλήξεις. Μόνο εκπλήξεις ήταν όμως αυτό το φιλμ- γι΄ αυτό και έγινε ανάρπαστο από τις εταιρείες διανομής. Η μεγαλύτερη από όλες, το συμπέρασμα του ντοκιμαντέρ της Μαρίνας Ζένοβιτς- ότι δηλαδή ο Πολάνσκι, όταν εγκατέλειψε τις ΗΠΑ, δεν το έκανε για να αποφύγει τη Δικαιοσύνη, αλλά φοβούμενος τη μη εφαρμογή της.

Ακόμη και η- 44χρονη σήμερα- Σαμάνθα Γκέιμερ, την οποία είχε εμπιστευτεί η μητέρα της στα χέρια του, ο δικηγόρος της και ο εισαγγελέας της υπόθεσης, συμφωνούν πως ο σκηνοθέτης δικαιολογημένα έφυγε από τις ΗΠΑ. Αν έμενε, θα αντιμετώπιζε μέχρι και 50 χρόνια κάθειρξη. «Δεν λυπάμαι για τον Πολάνσκι», λέει ο δικηγόρος της Γκέιμερ, Λάρι Σίλβερ». «Αυτό που έκανε στη Σαμάνθα ήταν αισχρό, όμως αναμφίβολα θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί δίκαια στο δικαστήριο και αυτό δεν έγινε».

Ο δικαστής Λόρενς Ράιτενμπαντ. Το πρόσωπο αυτό φαίνεται να είναι και το πλέον καθοριστικό για τον δρόμο που πήρε η ζωή του 75χρονου, βραβευμένου με Όσκαρ σκηνοθέτη (για την ταινία «Ο πιανίστας»), ύστερα από τον βιασμό.

Ο Πολάνσκι ήταν τότε ένας από τους πλέον επιτυχημένους σκηνοθέτες του Χόλιγουντ. Τον περιέβαλλε όμως μια βαριά σκιά, αυτή της δολοφονίας της συζύγου του το 1969. Έγκυος 8 μηνών στο παιδί του, η όμορφη ηθοποιός μαχαιρώθηκε 16 φορές από υποστηρικτές του ψυχοπαθούς Τσαρλς Μάνσον. Τα ειδεχθή εγκλήματα (άλλα τέσσερα άτομα δολοφονήθηκαν τότε) δεν διαλευκάνθηκαν αμέσως, ενώ ο Τύπος δεν δίστασε να κάνει παραλληλισμούς: στις ταινίες του έδειχνε ότι η παράνοια, η μοναξιά, ο θάνατος ασκούν επιρροή πάνω του. «Με θεωρούσαν έναν σατανικό, άσωτο νάνο», θα γράψει αργότερα ο ίδιος.

Σχεδόν 8 χρόνια μετά τη δολοφονία της Τέιτ, ο Πολάνσκι συνελήφθη για τον βιασμό της Γκέιμερ. Αναγνωρίζοντας το λάθος του, συμφώνησε να δηλώσει ένοχος για «παράνομη σεξουαλική επαφή με ανήλικη» με αντάλλαγμα, όμως, να αποσυρθούν οι πιο βαριές κατηγορίες του σοδομισμού και της διάθεσης ναρκωτικών σε ανήλικο. Πίσω από τις κλειστές πόρτες του δικαστηρίου, ο δικαστής Ράιτενμπαντ έκανε κάτι που ξεπερνούσε κατά πολύ τις αρμοδιότητές του: είπε στον εισαγγελέα και τον συνήγορο του Πολάνσκι τι να πουν στο δικαστήριο και δεσμεύτηκε πως θα έληγε η υπόθεση με μια φυλάκιση 90 ημερών σε συνδυασμό με ψυχιατρική παρακολούθηση και εκτίμηση της κατάστασής του. Έδωσε μάλιστα τρίμηνη παράταση για την εφαρμογή της ποινής στον Πολάνσκι για επαγγελματικούς λόγους. Ο Πολάνσκι πήγε στην Ευρώπη, όσο έλειπε όμως, έκανε ένα λάθος: φωτογραφήθηκε στο Μόναχο με δύο νεαρές γυναίκες. Ο δικαστής τον κάλεσε επειγόντως πίσω και τον έστειλε στη φυλακή. «Ήταν ένα τρομακτικό μέρος για αδίστακτους εγκληματίες, ο Ρομάν δεν ήταν ασφαλής εκεί», λέει ο δικηγόρος του Ντέιβιντ Ντάλτον. Οι Αρχές των φυλακών, φοβούμενες για την ασφάλειά του, τον αποφυλάκισαν 42 ημέρες αργότερα. Ο Ράιτενμπαντ εξοργίστηκε ακόμη περισσότερο.

Η τιμωρία. Τώρα ο Πολάνσκι κινδύνευε να τιμωρηθεί με 50 χρόνια κάθειρξη από έναν δικαστή που δεν έκρυβε πως ήθελε να τον απελάσει. «Όμως ο δικαστής δεν είχε τέτοιες αρμοδιότητες», επισημαίνει ο Ντάλτον. Το βράδυ, πριν από την ανακοίνωση της απόφασης του δικαστηρίου, ο Πολάνσκι επισκέφτηκε τον Ντάλτον στο γραφείο του. «Μπορούμε να τον εμπιστευτούμε;» με ρώτησε, αναφερόμενος στον δικαστή. «Όχι, δεν μπορούμε», του απάντησα. Την επομένη, 1η Φεβρουαρίου του 1978, ο Πολάνσκι πετούσε για το Λονδίνο. Από εκεί πήγε στη Γαλλία, όπου γεννήθηκε, και ως Γάλλος πολίτης δεν διέτρεχε κίνδυνο έκδοσης για το ένταλμα που εκκρεμούσε εις βάρος του από τις ΗΠΑ. «Ποιος δεν θα το σκεφτόταν να το βάλει στα πόδια αν βρισκόταν στη θέση του και αντιμετώπιζε ποινή κάθειρξης 50 ετών από έναν δικαστή που τον ενδιέφερε περισσότερο η δική του φήμη παρά η δίκαιη κρίση;», αναρωτιέται ο Ντάλτον.


Με μια ματιά

● ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ στις 18 Αυγούστου 1933 ● Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ήταν Πολωνοεβραίος και η μητέρα του Ρωσίδα ● ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ σκηνοθέτης είναι ηθοποιός, σεναριογράφος και παραγωγός ● ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ του εντάλματος σύλληψης εναντίον του, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, ζει και εργάζεται στην Ευρώπη ● ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣΕ, μεταξύ άλλων, τις ταινίες: «Αποστροφή» (1965), «Το μωρό της Ρόζμαρι» (1968), «Μάκβεθ» (1971), «Chinatown» (1974-βραβεύθηκε με Χρυσή Σφαίρα και ΒΑFΤΑ), «Πειρατές» (1986), «Τα μαύρα φεγγάρια του έρωτα» (1992), «Ο πιανίστας» (2002- βραβεύτηκε με Όσκαρ και Χρυσό Φοίνικα)