Να γιατί χάνει η Κεντροαριστερά

Αρκούσε μια ματιά στον ιταλικό Τύπο την επομένη των εκλογών της Κυριακής: η Ιταλία έμοιαζε να έχει επιστρέψει 10- 15 χρόνια πίσω. Αρκεί και μια ματιά στον πολιτικό χάρτη της Ευρώπης: με εξαίρεση την Ισπανία του Θαπατέρο, η Κεντροαριστερά δεν πρέπει να αισθάνεται καθόλου καλά.

O νέος άνεμος που έβλεπε ο Βάλτερ Βελτρόνι να πνέει στην Ευρώπη μετά τη νίκη των Σοσιαλιστών στην Ισπανία τον περασμένο μήνα, δεν έφτασε ποτέ στην Ιταλία. Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, η πιο λαϊκίστικη και μιντιακή εκδοχή της Δεξιάς στη Γηραιά Ήπειρο, πέτυχε μια καθαρή νίκη. Η νίκη ενός μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης που διακρίθηκε για την αντικομμουνιστική ρητορική του, τα σεξιστικά αστεία του και τις παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη προς ίδιον όφελος, εξηγείται δύσκολα- ακόμη και από τους Ιταλούς. Τα αίτια της ήττας του Βάλτερ Βελτρόνι ανιχνεύονται πιο εύκολα από τους αναλυτές. Σύμφωνα με τον διευθυντή της «Repubblica» Έτζο Μάουρο, ο ηγέτης της Κεντροαριστεράς πλήρωσε τους 20 μήνες της κυβέρνησης Πρόντι, ενός πολύ «γκρι» πολιτικού για τα ιταλικά δεδομένα.

Του κόστισε το γεγονός ότι είχε ελάχιστο χρόνο στη διάθεσή του μετά την ίδρυση του Δημοκρατικού Κόμματος, στις 14 Οκτωβρίου. Οι επικριτές του προσθέτουν στα αίτια της ήττας και έναν στρογγυλεμένο πολιτικό λόγο. Ο Βελτρόνι, υποστηρίζουν, απέφυγε να πάρει σαφή θέση για σημαντικά θέματα όπως η φορολογία και η μετανάστευση. Ή μήπως η Ιταλία είναι «διαρθρωτικά δεξιά», όπως λέει ο διευθυντής της δορυφορικής RΑΙ Κάρλο Φρετσέρο;

1 Το αγκάθι της ασφάλειας
Αν ο λίγος χρόνος αποτελεί ενδημική αιτία στην περίπτωση της Ιταλίας, ο ασαφής λόγος μπορεί να εντοπιστεί στη διεθνή σκηνή. Όπως σημείωνε η εφημερίδα «Εl Ρais», η Δεξιά φαίνεται να έχει επιβάλει τις αξίες και τα συνθήματά της, την ώρα που η Κεντροαριστερά μοιάζει να αδυνατεί στη διατύπωση πειστικού λόγου απέναντι στους δύο πυλώνες της δεξιάς ρητορικής: την οικονομική ελευθερία και τη σκληρή μεταναστευτική πολιτική. Ο Βελτρόνι έχασε για έναν από τους λόγους που ηττήθηκε και η Σεγκολέν Ρουαγιάλ στη Γαλλία. Απέναντι στον επιθετικά καθαρό λόγο με τον οποίο ο Νικολά Σαρκοζί χάιδευε τα φοβικά αντανακλαστικά των Γάλλων στο θέμα της ασφάλειας, η υποψήφια των Σοσιαλιστών φαινόταν να έχει εγκλωβιστεί στη γωνία του ρινγκ. Για τον Βελτρόνι θα ήταν αδιανόητο να αποκαλέσει τους παρανομούντες μετανάστες «στρατό του διαβόλου», όπως έκανε ο Μπερλουσκόνι πριν από μερικές ημέρες.

2 «Είναι η οικονομία, ηλίθιε!»
Το σύνθημα χάρις στο οποίο ο Μπιλ Κλίντον κέρδισε τις προεδρικές εκλογές το 1992, είναι ένα δύσκολο στοίχημα για την Κεντροαριστερά την εποχή της παγκοσμιοποίησης και του θριάμβου της ελεύθερης αγοράς. Στη Σουηδία, το παραδοσιακό κάστρο της Κεντροαριστεράς, οι Σοσιαλδημοκράτες έχασαν τις εκλογές έπειτα από 65 χρόνια διακυβέρνησης την τελευταία 75ετία. Και όπως σημείωνε στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στη Στοκχόλμη Νικ Άιλοτ, «το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα έχασε το στοίχημα της απασχόλησης». Η Ατζέντα 2010 που ανακοίνωσε το 2004 ο Γερμανός πρώην καγκελάριος Σρέντερ, θεωρήθηκε υπερβολικά φιλελεύθερη και αποξένωσε το SΡD από την εκλογική του βάση. Στην Ιταλία, η επιχείρηση ανασυγκρότησης της οικονομίας από τον Ρομάνο Πρόντι σκόνταψε στην έντονη δυσαρέσκεια για την αύξηση των φόρων. «Η πλειοψηφία των Ιταλών επέλεξε, έτσι, μια φυγή προς το όνειρο», λέει ο οικονομολόγος Σαλβατόρε Μπραγκαντίνι.

3 Δύσκολες συμμαχίες
3 Η συγκατοίκηση Σοσιαλδημοκρατών και της Ριζοσπαστικής Αριστεράς σπανίως αποδείχθηκε εύκολη. Ο Πρόντι στην Ιταλία έχει πικρή πείρα. Η πρώτη κυβέρνησή του έπεσε από τον Φάουστο Μπερτινότι της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης.

Στη δεύτερη, οι βουλευτές της Αριστεράς «το πρωί ψήφιζαν τα νομοσχέδια και το απόγευμα διαδήλωναν στους δρόμους», όπως έγραψε ο ιταλικός Τύπος. Σοσιαλδημοκράτες, Αριστερά και Πράσινοι εμφάνισαν σημάδια διχασμού και στη Σουηδία, ενώ η προοπτική της συμμαχίας προκάλεσε πραγματική κρίση στους Σοσιαλδημοκράτες και στη Γερμανία. Η Αντρέα Υψηλάντη έδωσε μια ανάσα στο κόμμα με τη νίκη της στο ομόσπονδο κρατίδιο της Έσσης τον περασμένο Ιανουάριο. Όταν όμως άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας με τους ριζοσπάστες της Αριστεράς (Der Linke), είδε τις μετοχές της να πέφτουν κατακόρυφα σε κόμμα και ψηφοφόρους.

4 «Α-καταλληλότερος» για πρωθυπουργός
Για την Κεντροαριστερά, τα νέα δεν είναι καλά ούτε από τη Βρετανία. Ο Εργατικός Γκόρντον Μπράουν χάνει στις δημοσκοπήσεις από τον Συντηρητικό Τζέιμς Κάμερον. Ο άνθρωπος που κατάφερε να αποδείξειως υπουργός Οικονομικών του Τόνι Μπλερ – στους Βρετανούς ότι το Εργατικό Κόμμα μπορεί να χειριστεί τα θέματα της οικονομίας, έχει αποτύχει μέχρι στιγμής να δώσει σαφές στίγμα ως πρωθυπουργός. Κάποιοι Βρετανοί δημοσιογράφοι επισημαίνουν ότι είναι απλώς θέμα προσωπικότητας, κάνοντας συγκρίσεις με τον Τόνι Μπλερ. Ανάλογα σχόλια δεν διατυπώνονται κατά καιρούς και στην Ελλάδα;