Το «αρμονικό ταξίδι» έγινε Οδύσσεια

Η ολυμπιακή λαμπαδηδρομία του 2008 είχε προαναγγελθεί ως ένα «ταξίδι της αρμονίας», ένα ταξίδι στις πέντε ηπείρους που θα αναδείκνυε τα ολυμπιακά ιδεώδη- και την εικόνα της Κίνας ως λαμπρής οικοδέσποινας. Αντ΄ αυτού έχει εξελιχθεί σε μια Οδύσσεια για τη Φλόγα, ένα κινεζικό βασανιστήριο για το Πεκίνο και έναν ολυμπιακό πονοκέφαλο για τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή.
Oγενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Μπαν Κι-Μουν, ανακοίνωσε χθες πως δεν θα παραστεί στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων τον Αύγουστο- «έχει ανειλημμένες υποχρεώσεις». Ανοιχτό άφησε για πρώτη φορά το ενδεχόμενο να μην παραστεί και ο Τζορτζ Μπους, κατόπιν πιέσεων που δέχθηκε τόσο από την Χίλαρι και τον Ομπάμα όσο και από την αμερικανική Βουλή. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν ανακοίνωσε πως θα δώσει το «παρών» μόνο στην τελετή λήξης. Ο Νικολά Σαρκοζί, από την πλευρά του, θέτει πλέον σχεδόν ανοιχτά ως όρο για την παρουσία του, τον διάλογο μεταξύ Πεκίνου και Δαλάι Λάμα. Την ίδια ώρα, το Ευρωκοινοβούλιο ζητεί από τους «27» να λάμψουν στην τελετή έναρξης διά της απουσίας τους.

Η Φλόγα αφίχθη χθες στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής, με την Αστυνομία σε επιφυλακή και τους ακτιβιστές να υπόσχονται «εκπλήξεις»

Η οργάνωση. Εντούτοις, το 2008 είχε προαναγγελθεί ως η χρονιά της Κίνας. Το κινεζικό κομμουνιστικό κόμμα είχε οργανώσει τα πάντα: ένα ενθουσιώδες κομματικό συνέδριο τον Μάρτιο, θριαμβευτική άφιξη της ολυμπιακής Φλόγας στα τέλη του ίδιου μήνα, μια συγκινητική λαμπαδηδρομία 130 ημερών ανά τον κόσμο και στις 8 Αυγούστου, την πανηγυρική τελετή έναρξης, παρουσία της αφρόκρεμας της διεθνούς πολιτικής. Οι επισκέπτες θα εντυπωσιάζονταν με τις υπερσύγχρονες ολυμπιακές εγκαταστάσεις, θα καλωσόριζαν το Πεκίνο στις μητροπόλεις του κόσμου και βοηθούντων των αθλητών, οι Ολυμπιακοί του Πεκίνου θα γράφονταν με χρυσά γράμματα στην Ιστορία. Όμως, στις 10 Μαρτίου, ξέσπασε η εξέγερση των μοναχών στη Λάσα, το Πεκίνο υπέκυψε στα βίαια «αντανακλαστικά» του, σκότωσε έως και 150 ανθρώπους, και το ολυμπιακό του όνειρο άρχισε να διαλύεται.

Τα εμπόδια. Στο Λονδίνο την Κυριακή, η Φλόγα βρέθηκε αντιμέτωπη με χιλιάδες διαδηλωτές· μεγαλύτερη εντύπωση, ωστόσο, προκάλεσε η επιθετική συμπεριφορά των «μυστηριωδών ανδρών με τα μπλε», των Κινέζων «συνοδών της Φλόγας», μελών παραστρατιωτικής μονάδας της Αστυνομίας. Στο Παρίσι την επομένη, εκτυλίχθηκαν επί τέσσερις ώρες σκηνές χάους· τελικά η λαμπαδηδρομία διακόπηκε και η Φλόγα κατέληξε να κάνει τη διαδρομή με λεωφορείο. Στο Σαν Φρανσίσκο την Τετάρτη, στον μοναδικό σταθμό της Φλόγας στη Βόρεια Αμερική, οι διοργανωτές αρχικά μείωσαν τη διαδρομή της στο μισό κι έπειτα την… εξαφάνισαν. Οι χορηγοί της λαμπαδηδρομίας, η Samsung, η Coca-Cola και η κινεζική εταιρεία πληροφορικής Lenovo, παρακολουθούν με εντεινόμενη ανησυχία, φοβούμενοι τις επιπτώσεις στην εικόνα τους. Η Φλόγα αφίχθη χθες στο Μπουένος Άιρες, με την Αστυνομία σε επιφυλακή και τους ακτιβιστές να υπόσχονται «εκπλήξεις». Αύριο αναμένεται στο Νταρ Ες Σαλάαμ. Η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Κενυάτισσα Βανγκάρι Μαατάι ανακοίνωσε χθες πως αποχωρεί από λαμπαδηδρό- μος.


Εθνικιστική έξαρση στην Κίνα

Το Πεκίνο δεν κάνει πλέον προσπάθεια να κρύψει την οργή του. Δεν δικαιούστε να ομιλείτε πολιτικά, απάντησε λίγο- πολύ στον πρόεδρο της ΔΟΕ, Ζακ Ρογκ, όταν αυτός το κάλεσε να σεβαστεί την «ηθική του δέσμευση» να βελτιώσει τις επιδόσεις του στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όπως επισημαίνει το «Der Spiegel», με τη βοήθεια της κρατικής προπαγάνδας, τα επεισόδια στις δυτικές μεγαλουπόλεις έχουν προκαλέσει στην Κίνα μια εθνικιστική έξαρση που περισσότερο υπονομεύει παρά βοηθά τον στόχο της προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε αυτό το τεταμένο κλίμα, οι παραμελημένοι πρωταγωνιστές των Αγώνων, οι αθλητές, ζητούν να μάθουν μέχρι ποιου σημείου επιτρέπεται να μιλήσουν για ανθρώπινα δικαιώματα τον Αύγουστο στο Πεκίνο, χωρίς να κατηγορηθούν για «προπαγάνδα» και να εκδιωχθούν, αλλά ακόμα και η ΔΟΕ δεν δείχνει να έχει σαφή απάντηση.


ΓΝΩΜΗ Η δημοκρατική φλόγα τρεμοσβήνει

Η αναταραχή αυτή την εβδομάδα απηχεί τον Ψυχρό Πόλεμο. Θυμίζει τον καιρό που οι Ολυμπιακοί ήταν πεδίο μάχης της μεγαλύτερης ιδεολογικής σύγκρουσης της εποχής. Η εκδοχή αυτής της μάχης το 2008 είναι λιγότερο προβεβλημένη, όμως αυτός ο μικρός αγώνας αντανακλά το σημαντικότερο απλό πολιτικό γεγονός των καιρών μας- τον παγκόσμιο αγώνα για επικράτηση ανάμεσα στον φιλελευθερισμό και τους εχθρούς του.

Τα τελευταία λίγα χρόνια η δημοκρατία βρίσκεται γενικά σε παγκόσμια οπισθοχώρηση. Η πιο σημαντική ήττα της ήταν στην Κίνα, όπου η επιτυχία του περιορισμένου καπιταλισμού δεν ακολουθήθηκε από πολιτική ελευθερία. Δύο δεκαετίες μετά και τρεις φορές πλουσιότερη απ΄ ό,τι ήταν, η Κίνα μοιάζει λιγότερο ευεπίφορη σε πραγματικές αλλαγές απ΄ ό,τι ήταν το 1989, όταν οι φοιτητές μαζεύονταν στην πλατεία Τιενανμέν. Φιλόδοξοι τύραννοι σ΄ όλο τον κόσμο την βλέπουν ως ένα εναλλακτικό μοντέλο της εκνευριστικά απρόβλεπτης δυτικής εκδοχής. Ο μεγαλύτερος προσήλυτός της είναι η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, η οποία σφίγγει σταθερά τα λουριά της πολιτικής εξουσίας ενώ οι επιχειρηματικοί ηγέτες της εκμεταλλεύονται τις κερδοφόρες ευκαιρίες των ελεύθερων παγκόσμιων αγορών. Όπως επισημαίνει ο Ρόμπερτ Κέιγκαν, ο νεοσυντηρητικός ιστορικός και ευκαιριακός λογογράφος του Τζον Μακ Κέιν, αυτή είναι η καθοριστική ιστορική μάχη του 21ου αιώνα.

Σήμερα η Κίνα, με την τεράστια παρακαταθήκη ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου που διαθέτει, κρατάει στα χέρια της την ευημερία των ΗΠΑ. Η Ρωσία, ελέγχοντας τους ενεργειακούς πόρους, μπορεί να εκφοβίζει τους Ευρωπαίους. Γι΄ αυτό ο Τζορτζ Μπους δεν θα μποϊκοτάρει ποτέ τους Ολυμπιακούς του Πεκίνου. Και γι΄ αυτό οι Ευρωπαίοι, υποκλινόμενοι στις ρωσικές «ανησυχίες», υποχώρησαν δραστήρια την περασμένη εβδομάδα από τις προτάσεις να επεκταθεί το ΝΑΤΟ.