«Πώς είναι ένα δέντρο;»

Ο Μάρκος Άνα ήταν ποιητής και κομμουνιστής- ακριβώς ό,τι τρόμαζε και μισούσε το καθεστώς του Φράνκο. Τα 23 χρόνια στη φυλακή, τα βασανιστήρια, ο έρωτας που γνώρισε στα 41 του χρόνια, ήταν σαν να χώρεσαν στον τίτλο της αυτοβιογραφίας του: «Πείτε μου πώς είναι ένα δέντρο». Αυτόν τον τίτλο μπορεί να δώσει και ο Πέδρο Αλμοδόβαρ στην ταινία που θα γυρίσει για τη ζωή του.

O Αλμοδόβαρ δεν σκόπευε να καθήσει περισσότερα από 20 λεπτά στο μικρό διαμέρισμα του Μάρκος Άνα στη Μαδρίτη. Είχε ήδη διαβάσει την αυτοβιογραφία του 88χρονου ποιητή και ήθελε απλώς να σιγουρέψει τα δικαιώματα. Έφυγε έπειτα από τρεις ώρες. Όταν συνάντησε τον Άνα η ανταποκρίτρια της «Corriere della Sera» δεν δυσκολεύτηκε να καταλάβει τον λόγο. Η σύλληψη στα 19 του χρόνια, το σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα στα κελιά του Φράνκο,

ΠΕΔΡΟ ΑΛΜΟΔΟΒΑΡ

Θα γυρίσει ταινία με τη ζωή του Άνα, που φυγάδευε τα ποιήματά του έξω από τη φυλακή μέσα σε οδοντόπαστες

τα απαγορευμένα ποιήματα που φυγαδεύονται μέσα σε σωληνάρια οδοντόπαστας στο εξωτερικό και γίνονται η ποιητική συλλογή «Σε φωνάζω από έναν τοίχο» με εξώφυλλο του Πικάσο, θα μπορούσαν να τραβήξουν σαν μαγνήτης οποιονδήποτε ακροατή. Επιπλέον, γιατί κάποιες φράσεις του συγκλονίζουν: «Η πιο δύσκολη στιγμή ήταν η ελευθερία. Θα μπορούσα να αντέξω άλλα εκατό χρόνια στη φυλακή. Η προσαρμογή στη ζωή ήταν πολύ πιο δύσκολη». Για το καθεστώς του Φράνκο ο Μάρκος Άνα δεν ήταν παρά ένας επικίνδυνος «κόκκινος», που είχε πολεμήσει με τους Δημοκρατικούς στον ισπανικό εμφύλιο. Ο Φερνάντο Μακάρο Καστίγιο, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, συνελήφθη το 1939, γλίτωσε δυο φορές την εκτέλεση, αλλά όχι και όλες τις πιθανές εκδοχές βασανιστηρίων- και δεν ήταν μόνο οι δεσμοφύλακές του: «Με οδήγησαν σε ένα δωμάτιο μπροστά σε έναν άνδρα που δεν είχα ξαναδεί ποτέ μου. Άρχισε να με χτυπάει χωρίς να λέει ούτε μια λέξη, μέχρι που τον πονούσαν τα χέρια του. Έπειτα ίσιωσε τα ρούχα του και έφυγε. Όταν κατάφερα να σηκωθώ, ο φύλακας μου εξήγησε ότι εκείνος ο άνθρωπος είχε βασανιστεί από τους κομμουνιστές και μετά το τέλος του εμφυλίου ερχόταν μία φορά την εβδομάδα για να ξεσπάσει τυχαία σε κάποιον πολιτικό κρατούμενο. Εκείνη τη φορά ήταν η σειρά μου», διηγείται ατάραχος.

Η Διεθνής Αμνηστία
Από τη φυλακή ο Μάρκος Άνα βγήκε το 1961, 41 χρόνων πια, έπειτα από συνεχείς πιέσεις της Διεθνούς Αμνηστίας. Ύστερα από 23 χρόνια σε ένα σκοτεινό κελί έπρεπε να θυμηθεί πώς ήταν ένα δέντρο («αλλά όχι πώς ήταν η αξιοπρέπεια», γράφει ο νομπελίστας Ζοζέ Σαραμάγκου στον πρόλογο του βιβλίου του Άνα). Τον έρωτα τού τον έμαθε μια νεαρή πόρνη, η Ιζαμπέλ. «Γυρίζαμε ευτυχισμένοι όλο το απόγευμα στην πόλη. Όταν πήγαμε το βράδυ στο ξενοδοχείο έπρεπε να της εξηγήσω πού είχα ζήσει όλα αυτά τα χρόνια». Η Ιζαμπέλ αρνήθηκε να του πάρει χρήματα. Και όταν χώρισαν, εκείνος της έστειλε λίγα τριαντάφυλλα με ένα σημείωμα: «Στον πρώτο έρωτα της ζωής μου».


Το πεινασμένο παιδί πέταξε το ψωμί του

«ΒΛΕΠΩ τουλάχιστον τέσσερις ταινίες στη ζωή σου», του είπε ο Αλμοδόβαρ όταν τον αποχαιρέτησε. Έπειτα από λίγες ημέρες επισκέφθηκε το λιμάνι του Αλικάντε για να συλλάβει τη δαντική σκηνή που του περιέγραψε ο Άνα κατά τη σύλληψή του: «Χιλιάδες άνδρες και γυναίκες περίμεναν στριμωγμένοι και χωρίς τρόφιμα τα βρετανικά και τα γαλλικά πλοία. Κάποιο βράδυ τα πλοία ήρθαν, αλλά ήταν του Φράνκο». Οι δημοσιογράφοι και φωτογράφοι, που συνόδευαν τα ιταλικά στρατεύματα από την ξηρά, πέταγαν κομμάτια ψωμί για να καταγράψουν την ταπεινωτική ήττα. «Και τότε υψώθηκαν αγανακτισμένες, μερικές φωνές:

Σταματήστε σύντροφοι, μην τους δώσετε αυτήν την ικανοποίηση. Θυμάμαι ένα παιδί να κοιτάει με λαχτάρα το κομμάτι που κρατούσε και μετά να το πετάει κάτω…».