[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Κράτος δικαίου και σκουπίδια

Κάποιοι γνωστοί φιλόσοφοι, όπως ο Αυστριακός Φρίντριχ Χάγιεκ, πίστευαν ακράδαντα ότι το κράτος δικαίου είναι αξεδιάλυτα συνδεδεμένο με την ελευθερία και τα υπόλοιπα ατομικά δικαιώματα του ανθρώπου.

Κάποιοι άλλοι Αμερικανοί διανοητές συνδέουν το κράτος δικαίου, όχι τόσο με τη δημοκρατία αλλά με τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας και την οικονομική σταθερότητα.

Γιατί τα αναφέρω αυτά; Γιατί η κατάσταση που βιώσαμε επί δύο βδομάδες, με τους σωρούς των βρωμερών σκουπιδιών να σωρεύονται επικίνδυνα έξω από τα σπίτια μας, δίνει βάσιμα την εντύπωση ότι δεν ζούμε σε ένα δυτικό κράτος δικαίου (ιδίως αν ακολουθήσει κανείς τον δεύτερο εννοιολογικό ορισμό, αφού φαίνεται ότι κάποιοι απεργοί διαταράσσουν βάναυσα την οικονομική γαλήνη, η οποία διευκολύνει την ανάπτυξη των επενδύσεων).

Και αυτή η παραδοχή μπορεί να είναι εν μέρει σωστή. Γιατί ποιος ξένος επενδυτής θα επένδυε σε ένα κράτος, όπου ο καθένας κάνει ό,τι θέλει;

Αλλά εγώ θα πρότεινα να σκεφθούμε και το αντίστροφο! Αλήθεια, τι κράτος δικαίου είναι αυτό που κάνει πολλούς φτωχούς ασφαλισμένους να νιώθουν ότι θα περάσουν τα γηρατειά τους πολύ άσχημα (ή ως «ανθρώπινα σκουπίδια»), αφού η ασφαλιστική μεταρρύθμιση περικόπτει δραστικά τις συντάξεις τους και ανατρέπει τους σχεδιασμούς μιας ολόκληρης ζωής;

Και όποιοι έχουν την παραμικρή αμφιβολία για αυτό θα πρέπει να κοιτάξουν λίγο το επαχθές άρθρο 146 (και την Αιτιολογική Έκθεση) της επιχειρούμενης νομοθετικής πρωτοβουλίας. Εκεί οριοθετείται σαφώς, ότι το ποσοστό αναπλήρωσης των συντάξεων που θα χορηγούν οι φορείς της επικουρικής ασφάλισης δεν θα υπερβαίνει το 20% των συντάξιμων αποδοχών, με αφετηρία το έτος 2013!

Αυτός είναι ο κανόνας και επομένως σε ένα βραχυπρόθεσμο βάθος χρόνου θα δουν οι σημερινοί πενηντάρηδες, αλλά και πολλοί άλλοι, τις συνολικές τους συντάξεις να μειώνονται δραστικά σε σχέση με το συνεχώς αυξανόμενο κόστος ζωής.

Γιατί γίνεται μια τέτοια «αρπακτική» επιλογή (που θα αμφισβητηθεί σίγουρα και στα δικαστήρια); Κάποιες αιτιολογίες που επικαλείται η κυβέρνηση για να νομιμοποιήσει αυτή την

ΟΤΑΝ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

περικόπτει ραγδαία τις συντάξεις, τότε δεν μπορεί να περιμένει ορθολογικές αντιδράσεις από αυτούς που καθαρίζουν τους δρόμους

ιδεολογική ρύθμιση μπορεί να είναι όντως αληθινές, όπως η ραγδαία συνταξιοδότηση μεγάλου αριθμού ασφαλισμένων κ.λπ.

Όμως γιατί θα πρέπει «τη νύφη»- για την εξεύρεση των αναγκαίων πόρων του ασφαλιστικού συστήματος- να την πληρώσουν και πάλι οι ίδιοι οι ασφαλισμένοι, και μάλιστα όταν δύο στις τρεις συντάξεις στην Ελλάδα είναι κάτω από 600 ευρώ; Πού θα πρέπει να φθάσει η φτώχεια για κάποιους ανθρώπους για να καταλάβουν οι κυβερνώντες ότι η μεθοδολογία αυτή είναι ανάλγητη;

Όταν, λοιπόν, το επίσημο κράτος δικαίου περιθωριοποιεί ακόμη πιο έντονα τους φτωχούς ασφαλισμένους, γιατί περιμένουμε οι άνθρωποι που καθαρίζουν τους δρόμους και πολλοί άλλοι που νιώθουν ότι έχουν χάσει τον έλεγχο της ζωής, να σκέφτονται ορθολογικά για τη δημόσια υγεία ή για τους άλλους κανόνες της δημοκρατίας;

Κατά συνέπεια θα πρέπει να τονίσουμε ότι η επιχειρούμενη ασφαλιστική μεταρρύθμιση δεν έχει καμία ευρύτερη ριζοσπαστική φιλοσοφία (πλην της μονόπλευρης εισπραξιμότητας από τις τσέπες των ασφαλισμένων).

Και αφού η κρίση του Ασφαλιστικού είναι βασικά κρίση χρηματοδότησης, είναι απαραίτητο να πούμε, ότι η κυβέρνηση δεν τόλμησε στοιχειωδώς να αντλήσει πόρους από την επιβολή μιας αυξημένης φορολογίας στα πλουσιότερα εισοδήματα (πράγμα που έκαναν παλιότερα οι Γάλλοι σοσιαλιστές).

Επίσης δεν σκέφθηκε άλλες εναλλακτικές λύσεις που προτείνουν οι ειδικοί, όπως η συνάρτηση των ορίων συνταξιοδότησης με το εισόδημα που έχει λάβει κανείς κατά τη διάρκεια της ζωής του, αφού οι πλούσιοι έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής ενώ οι πιο φτωχοί πεθαίνουν γρηγορότερα («Αndersen», «L΄ Εtatprovidence n΄ est pas mort», «Νouvel Οbservateur», 18/3/2007).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Όταν η κυβέρνηση με τις ρυθμίσεις του ασφαλιστικού περικόπτει ραγδαία τις συντάξεις των ασφαλισμένων, τότε δεν μπορεί να περιμένει ορθολογικές αντιδράσεις από αυτούς που καθαρίζουν τους δρόμους (ή τους άλλους που θίγονται).

Επομένως «οι απόβλητοι νιώθουν ότι η πρόοδος που διαφημίζεται με το σύνθημα της μεγαλύτερης ευτυχίας δεν τους αγγίζει» (Ζ. Βauman)! Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ