Οι τελευταίοι των τσαρουχάδων

«Το τσαρούχι δεν μπορείς να το παραδώσεις σκάρτο, ακόμα και η φούντα του δεν θα πρέπει να κουνιέται ή να είναι δυσανάλογη με το μέγεθός του. Απ΄ την κορφή ώς τα νύχια, ο εύζωνας που θα σταθεί στον Άγνωστο Στρατιώτη ή το Προεδρικό Μέγαρο πρέπει να είναι άψογος και στην εμφάνισή του!».

Χτυπά ακατάπαυστα το σφυρί του εδώ και 15 χρόνια, ούτε ο ίδιος θυμάται πια πόσα τσαρούχια έχει φτιάξει. Στα υπόγεια του στρατοπέδου της Προεδρικής Φρουράς, στην Ηρώδου Αττικού, ο

100% ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΗ

Κάθε φορεσιά είναι, από την κορυφή μέχρι τα νύχια, φτιαγμένη στο χέρι από τους τεχνίτες της Προεδρικής Φρουράς

κ. Γιάννης Παναγιωτακόπουλος επιμένει 100% παραδοσιακά. Μαζί με τους συναδέλφους του, Μαρίνο Καλαμάρα και Γιάννη Σκανδάλη, είναι οι τρεις, μοναδικοί στην Ελλάδα, κατασκευαστές απολύτως αυθεντικών τσαρουχιών, στα πρότυπα των οπλαρχηγών και αγωνιστών του ΄21.

Μπροστά στον κίνδυνο να χαθεί οριστικά η δουλειά του τσαρουχοποιού, στις αρχές της δεκαετίας του ΄90, ο ίδιος, ως πολιτικός υπάλληλος του υπουργείου Άμυνας, εκλήθη εσπευσμένα να εξειδικευτεί σε αυτή, να αφήσει στην άκρη τις αρβύλες του Στρατού που έως τότε έφτιαχνε. «Παλαιότερα εδώ υπήρχε μόλις ένας τσαρουχοποιός, μόνο για συντήρηση. Τα τσαρούχια τα έφερναν έτοιμα από τα Γιάννενα· σιγά σιγά, όμως, και εκεί σταμάτησαν. Αναγκάστηκε τότε η Φρουρά να στείλει έναν τεχνίτη να μάθει από τους Γιαννιώτες τα μυστικά τους. Σήμερα χρειάζεσαι τρία χρόνια για να εκπαιδευτείς», λέει στα «ΝΕΑ». Το μυστικό για ένα γερό ζευγάρι, όπως εξηγεί, είναι ένα: το μεράκι του μάστορα. «Άμα τα βαρεθείς, παράτα τα και φύγε! Προσωπικά έχεις και επιπλέον κίνητρα: να κρατάς άσβεστη μια παράδοση αιώνων, αφού τα φτιάχνεις ακριβώς όπως και οι πρόγονοί μας, συνειδητά δεν αλλάζεις το παραμικρό πάνω τους».

Για κάθε ζευγάρι χρειάζεται μια ολόκληρη εβδομάδα. «Τη μία ημέρα βάζουμε στο νερό τα δέρματα- τα καλύτερα μοσχαρίσια, παραγγελιά σε επεξεργασμένο κόκκινο χρώμα από την Κρήτη. Την επομένη τα ράβουμε, την άλλη τα βάζουμε στο καλαπόδι· μέσα εκεί πρέπει να στεγνώσουν, ώστε μια-δυο μέρες αργότερα να έχουν πάρει πια τη φόρμα τους». Το δυσκολότερο κομμάτι είναι το ράψιμο στη μύτη του τσαρουχιού. «Θα χρειαστούν εξακόσιες βελονιές, στο χέρι, για να δέσουμε τη μαύρη φούντα τους με σύρμα· σ΄ αυτό, σύμφωνα με την παράδοση, οι αγωνιστές της Επανάστασης στερέωναν κρυφά και μαχαιράκι, για κλωτσιές σε μάχες στήθος με στήθος. Ανάλογα με το νούμερο, θα καρφώσουμε σε κάθε σόλα έως και 120 καρφιά, ώστε οι τσολιάδες να γαντζώνονται και να μη γλιστρούν…».

LΙΝΚS:

● http://www.presidency.gr/proedrfroura.html (site Προεδρίας της Δημοκρατίας)
● http://www.proedriki-froura.gr/uniforms.html

Χιλιάδες βελονιές σε ένα οκτάωρο

ΑΠΟ ΤΗΝ κολοκοτρωναίικη φέρμελη (γιλέκο) ώς τη φουστανέλα, το φάριο (κάλυμμα της κεφαλής) και τον ντουλαμά (καθημερινή ευζωνική στολή), όλα περνούν από τα χέρια του. Δεκαέξι χρόνια ελληνοράφτης ο κ. Βαγγέλης Λάζος, πήρε τη σκυτάλη στα ραφεία της Προεδρικής Φρουράς από τον πατέρα του, που έντυνε εύζωνες από το 1967. «Από αυτόν έμαθα την τέχνη. Δεν έχει καμιά σχέση με τη ραπτική. Άλλο πράγμα η ελληνοραπτική, οι παραδοσιακές ευζωνικές στολές· δεν πρόκειται για απλό ράψιμο, είναι κέντημα, διαφορετικός τρόπος δουλειάς», σημειώνει. Οκτώ γυναίκες και άλλοι δύο άντρες συνάδελφοί του μοχθούν καθημερινά για να είναι και οι 120 οπλίτες και οι αξιωματικοί στην τρίχα. «Μονίμως έχουμε πολλή δουλειά, γιατί είσαι σε “γωνιακό μαγαζί”, έχεις άμεση επαφή, στον ίδιο χώρο, με τον “πελάτη”, τον εύζωνα. Είναι δουλειά ευθύνης. Ιδιαίτερα στη χειροποίητη φέρμελη, που θέλεις τουλάχιστον έξι μήνες, χιλιάδες βελονιές σε οκτάωρα γεμάτα, για να τη δουλέψεις, οφείλεις να έχεις συνέχεια τον νου σου. Ένα λάθος και θα ξηλώνεις για μια βδομάδα και ξανά πίσω απ΄ την αρχή, για να συμφωνούν τα παραδοσιακά σχέδια. Το πρωτότυπό τους είναι μοναδικό, καμιά σχέση με απομιμήσεις- είναι σαν να συγκρίνεις πίνακα ζωγραφικής με αφίσα. Κάθε στολή είναι ξεχωριστή, αφού είναι 100% χειροποίητη.

Αυτό και μόνο την κάνει ανεκτίμητη και σε αξία!».


Η ευζωνική στολή σε αριθμούς

● 10.000 ΕΥΡΩ η αξία μιας φέρμελης (γιλέκου), 180 τουλάχιστον οι ημέρες μέχρι να ετοιμαστεί ● 600 ΟΙ ΒΕΛΟΝΙΕΣ, μόνο για το ράψιμο και κέντημα στη μύτη ενός τσαρουχιού ● 400 ΟΙ ΠΙΕΤΕΣ της φουστανέλας, όσα και τα χρόνια της τουρκοκρατίας ● 60-120 ΤΑ ΚΑΡΦΙΑ στη σόλα κάθε τσαρουχιού, ανάλογα με το νούμερό του ● 7 ΟΙ ΜΗΝΕΣ της ελληνοραπτικής, ώσπου να ολοκληρωθεί μια καινούργια ευζωνική στολή ● 5-7 ΟΙ ΗΜΕΡΕΣ δουλειάς ενός έμπειρου τεχνίτη για ένα ζευγάρι τσαρουχιών, 3 κιλά που αυτό ζυγίζει ● 3 ΟΙ ΗΜΕΡΕΣ για το ράψιμο ενός χειμερινού ντουλαμά (καθημερινή στολή εύζωνα), στο μισό διάστημα είναι έτοιμος ο θερινός ● 2 ΟΙ ΗΜΕΡΕΣ για να φτιαχθεί μια φουστανέλα