Δημοκρατία της εκδίκησης

Εγωιστές με ελάχιστη διάθεση για συνεργασία και τάσεις εκδίκησης. Αυτά τα καθόλου κολακευτικά χαρακτηριστικά εμφάνισαν οι Έλληνες σε ένα παιχνίδι- πείραμα, στο οποίο συμμετείχαν φοιτητές από 15 χώρες.

Το πείραμα της επιστημονικής ομάδας από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ στηρίχθηκε σε ένα οικονομικό παιχνίδι και σκοπός του ήταν να μελετηθεί η συμπεριφορά των παικτών και να αναλυθεί σε σχέση με τις κοινωνίες από τις οποίες προέρχονται. Όπως αποδείχθηκε, οι παίκτες που ζουν σε κοινωνίες με ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς και σταθερούς κανόνες στην οικονομία της αγοράς, εμφάνισαν μεγαλύτερη διάθεση για συνεργασία και εργάστηκαν με

Η ΕΡΕΥΝΑ

έδειξε ότι η τάση για εκδίκηση είναι πιο διαδεδομένη στις κοινωνίες όπου οι πολίτες της αδιαφορούν για τους νόμους

γνώμονα το κοινό καλό, αντίθετα από τους παίκτες των λιγότερο ανεπτυγμένων κοινωνιών (με όρους δημοκρατίας και οικονομίας), όπου πρυτάνευσε κυρίως το προσωπικό συμφέρον. Η έρευνα έδειξε, επίσης, ότι η τάση για εκδίκηση είναι πιο διαδεδομένη στις κοινωνίες όπου οι πολίτες της αδιαφορούν για τους νόμους. Παίκτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία, την Ελβετία, τη Δανία, τη Γερμανία και την Αυστραλία έδειξαν ότι αναγνώρισαν τα λάθη τους όταν τους επιβλήθηκε κάποια ποινή, αντιθέτως με τους Έλληνες, τους Ρώσους, τους Τούρκους και τους Σαουδάραβες οι οποίοι επιχείρησαν να πάρουν το αίμα τους πίσω.

Το παιχνίδι
Για να καταλήξει σε αυτά τα συμπεράσματα η επιστημονική ομάδα προμήθευσε τέσσερις παίκτες με είκοσι μάρκες τον καθένα. Κάθε παίκτης είχε την απόλυτη ευχέρεια να διαθέσει όσες μάρκες ήθελε από τον προσωπικό του λογαριασμό σε ένα κοινό ταμείο. Οι μάρκες του ταμείου πολλαπλασιάζονταν με τον συντελεστή 1,6 και στο τέλος μοιράζονταν εξίσου ανάμεσα στους τέσσερις παίκτες. Αν και οι τέσσερις παίκτες κατέθεταν στο ταμείο και τις είκοσι μάρκες, στο τέλος του παιχνιδιού θα έμεναν με 32 μάρκες ο καθένας. Αν ένας παίκτης επέλεγε να μην καταθέσει ούτε μία μάρκα θα βρισκόταν με 44 μάρκες στο τέλος, μειώνοντας βέβαια τα κέρδη των υπολοίπων. Και αν επιδείκνυαν την ίδια εγωιστική συμπεριφορά και οι τέσσερις, στο τέλος θα έμεναν με το αρχικό ποσό του προσωπικού τους λογαριασμού, δηλαδή 20 μάρκες. Έπειτα από πολλούς γύρους στο παιχνίδι, η επιστημονική ομάδα διαπίστωσε ότι οι παίκτες με μεγαλύτερη διάθεση για συνεργασία έχαναν το ομαδικό τους πνεύμα όταν συμπαίκτες τους επέμεναν να ακολουθούν τον δρόμο του προσωπικού οφέλους.

LΙΝΚ:

http://www.sciencemag.org/

Καπιταλισμός, αλλά και ηθική

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ εισήγαγε στη συνέχεια ένα νέο κανόνα σε σχέση με την παλιότερη εκδοχή του παιχνιδιού: Οι παίκτες με τη μεγαλύτερη συμβολή στο κοινό ταμείο είχαν το δικαίωμα να τιμωρήσουν τους εγωιστές συμπαίκτες τους, αφαιρώντας από τον προσωπικό τους λογαριασμό τρεις μάρκες. Κι εδώ, σημειώνει, το περιοδικό «Science» το οποίο παρουσίασε την έρευνα, διαπιστώθηκε ένα περίεργο φαινόμενο. Κάποιοι παίκτες που τιμωρήθηκαν συμπεριφέρθηκαν ενοχικά και αύξησαν τις καταθέσεις τους στο κοινό ταμείο. Άλλοι ωστόσο (μεταξύ των οποίων και οι Έλληνες) επιχείρησαν να εκδικηθούν τους τιμωρούς τους οδηγώντας τους να μειώσουν τις καταθέσεις τους στους επόμενους γύρους. Κι εδώ διαπιστώθηκε ένας κάθετος διαχωρισμός: Οι περιπτώσεις αντικοινωνικής τιμωρίας ήταν σπάνιες στις χώρες με πιο ανεπτυγμένη δημοκρατία και πολύ πιο συχνές στις υπόλοιπες.

Το γενικό συμπέρασμα θα μπορούσε να φανεί εξοργιστικό σε κάποιους. Η επιτυχία μιας δημοκρατικής καπιταλιστικής κοινωνίας, υποστηρίζει η επιστημονική ομάδα, εξαρτάται φυσικά από τα υλικά συμφέροντα, αλλά δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την ηθική. Και η άποψη ότι οι δυτικές κοινωνίες έχουν χτιστεί πάνω στο ατομικό συμφέρον είναι απολύτως λανθασμένη.