Αλήθειες χωρίς… πελαργούς

«Δεν ήθελα να “βομβαρδίσω” την κόρη μου με πληροφορίες σχετικές με την αναπαραγωγή του ανθρώπου και το σεξ. Αντίθετα, περίμενα πότε η ίδια θα θελήσει να μιλήσει γι΄ αυτά και δεν άργησε, αφού από μικρή τής δημιουργήθηκαν απορίες που ζητούσαν απάντηση».

«Μαμά, πώς γίνονται τα παιδιά; Τα φέρνει ο πελαργός;» είναι οι ερωτήσεις των παιδιών που τρομοκρατούν τους γονείς. Το ίδιο συνέβη πριν από 10 χρόνια και στην περίπτωση της κ. Λέλας Μαγκανάρη, η οποία αν και ήταν προετοιμασμένη για τη συζήτηση με την κόρη της, Δώρα – Πηγή, όταν ήρθε η ώρα, όπως λέει στα «ΝΕΑ», τα έχασε. «Σε ηλικία περίπου πέντε ετών η κόρη μου άρχισε να έχει απορίες. Όταν μάλιστα παρακολούθησε ντοκιμαντέρ με την αναπαραγωγή των θηλαστικών, με ρώτησε εάν κάτι αντίστοιχο γίνεται και με τους ανθρώπους», θυμάται η κ. Μαγκανάρη. Όπως δηλώνει, αν και αρχικά ένιωσε αμήχανα, της μίλησε για το σεξ και την ανθρώπινη αναπαραγωγή διαβάζοντάς της ένα παραμύθι. «Η πρώτη εισαγωγή στο θέμα έγινε με την ιστορία του “Σπερμούλη και της Αβγούλας”». Έτσι,

ΧΩΡΙΣ ΤΑΜΠΟΥ

Οι γονείς πρέπει να απαντούν ειλικρινά, ακόμη και στις πολύ μικρές ηλικίες, και χωρίς περιττές λεπτομέρειες που μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση

η κ. Μαγκανάρη είναι έτοιμη να απαντήσει πια στις απορίες της μικρότερης κόρης της, της εξάχρονης Χλόης.

Ποια είναι όμως η κατάλληλη ηλικία για να μάθουν τα παιδιά για θέματα ταμπού, όπως το σεξ ή το ΑΙDS; Οι ειδικοί απαντούν ότι δεν υπάρχουν κατάλληλες ηλικίες για τέτοιες συζητήσεις, εξαρτάται μόνο από το πότε και το τι θα ρωτήσει το παιδί.

Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος, κ. Μαριέττα Ρήγα- Πεπελάση, τα παιδιά αρχίζουν να ανακαλύπτουν το σώμα τους και φυσικά να έχουν απορίες γύρω από αυτό από την ηλικία των τριών ετών. Όπως σημειώνει μάλιστα «ειδικά αν έχουν αδέλφια του άλλου φύλου αρχίζουν να παρατηρούν τις διαφορές τους και να ρωτούν γι΄ αυτές». Επιπλέον αν η μητέρα τους μείνει έγκυος, η κοιλιά της που φουσκώνει διεγείρει την παιδική φαντασία με αποτέλεσμα τις ανάλογες ερωτήσεις. «Οι ερωτήσεις βέβαια σε αυτές τις ηλικίες είναι αρκετά απλές και απαιτούν απλές απαντήσεις», τονίζει η ψυχολόγος.

Καθαρές απαντήσεις
Σε αυτό συμφωνεί και η οικογενειακή σύμβουλος και ψυχοθεραπεύτρια κ. Ευτυχία Παπατζανάκη. «Όταν οι γονείς απαντούν, θα πρέπει να θυμούνται ότι με ένα μικρό παιδί δεν χρειάζεται να συζητηθούν τα πάντα λεπτομερώς. Να απαντούν καθαρά και ολοκληρωμένα μέσα στο πλαίσιο των ερωτήσεών του. Δεν θα πρέπει ωστόσο να πέσουν στην παγίδα, δίνοντας πληροφορίες για πράγματα που δεν ρώτησε. Οι πολλές πληροφορίες δημιουργούν σύγχυση και ενοχλητική ένταση που δυσκολεύει την επικοινωνία μαζί του».

Προσθέτει δε ότι «από την ηλικία των πέντε ετών, η αντίληψη του παιδιού για τον κόσμο διευρύνεται πολύ. Πάει νηπιαγωγείο ή σχολείο, αποκτά νέες επαφές, σχέσεις, ερεθίσματα και επιρροές. Οι ερωτήσεις του γίνονται πιο σύνθετες. Και γι΄ αυτό θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι οι γονείς». Συμπληρώνει μάλιστα ότι αν και οι ερωτήσεις αναφορικά με το σεξ τούς δυσκολεύουν αρκετά, θα πρέπει να έχουν πάντα στο μυαλό τους ότι δεν πρέπει να αναβάλλουν τη συζήτηση. «Εξάλλου η αναβολή κάνει τα πράγματα πιο δύσκολα για τον γονιό. Αν οι γονείς δεν ανταποκρίνονται στις απορίες του, το παιδί θα ψάξει αλλού απαντήσεις και μετά θα τρέχουν να επανορθώνουν αυτά που μαθαίνει μόνο από τους φίλους ή την τηλεόραση», επισημαίνει η κ. Παπατζανάκη.

«Οι καίριες ερωτήσεις ωστόσο για θέματα σχετικά με την ανθρώπινη σεξουαλικότητα αρχίζουν στην ηλικία των 10 με 11 ετών» σημειώνει η κ. Ρήγα Πεπελάση. Η κυριότερη συμβουλή την οποία η ψυχολόγος δίνει στους γονείς είναι «να μη νιώθουν ανασφάλεια ή αμηχανία, ακόμη και αν αντιμετωπίζουν αυτά τα θέματα ως ταμπού. Για τα παιδιά άλλωστε δεν υπάρχουν ταμπού». Οι γονείς λοιπόν θα πρέπει να απαντούν με ηρεμία και σιγουριά σε οτιδήποτε ερωτηθούν.


Η ενημέρωση για το ΑΙDS

ΠΕΡΑ από τις κλασικές ερωτήσεις σχετικά με το σεξ, τα παιδιά συχνά ρωτούν και για το ΑΙDS. Όπως σημειώνει η κ. Παπατζανάκη: «Το πιο πιθανό είναι ότι τα παιδιά της πρώτης σχολικής ηλικίας πάλι θα μας προλάβουν, καθώς είναι θέμα που συζητείται αρκετά στα ΜΜΕ και όχι μόνο. Γι΄ αυτό οι γονείς πρέπει να έχουν πολύ σοβαρή και εμπεριστατωμένη ενημέρωση για τη φύση της ασθένειας και τους τρόπους μετάδοσης και προφύλαξης. Και εδώ ο χρυσός κανόνας είναι ότι δεν λέμε περισσότερες πληροφορίες από αυτές που ζητάει και φροντίζουμε να ταιριάζουν στο επίπεδο των εμπειριών και την ηλικία του».

«Η βασική πληροφορία για τα μικρά παιδιά, ηλικίας 6-8 χρόνων, είναι ότι πρόκειται για μια πολύ σοβαρή αρρώστια και οι γιατροί ψάχνουν συνέχεια για καλύτερα φάρμακα. Το πώς μεταδίδεται και αν κάποιες κοινωνικές ομάδες είναι πιο ευάλωτες είναι πληροφορίες που απευθύνονται σε παιδιά άνω των 10 χρόνων. Κι εκεί όμως με προσοχή, ώστε να μην τα τρομοκρατήσουν και τους δημιουργήσουν φόβους, ούτε προκαταλήψεις για κάποιους συνανθρώπους. Με τους έφηβους όσο μεγαλώνουν πρέπει να γίνονται περισσότερες και σοβαρότερες συζητήσεις για όλα τα σχετικά με το σεξ θέματα, συμπεριλαμβανομένων των τρόπων προφύλαξης από το ΑΙDS και άλλα νοσήματα, καθώς και της αντισύλληψης».