[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Ένταξη ή ειδική σχέση;

ΠΛΗΡΗΣ ένταξη ή ειδική σχέση; Το ερώτημα αναφέρεται βεβαίως στην Τουρκία και ήρθε στο επίκεντρο της συζήτησης μετά την πρόσφατη τοποθέτηση του πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ κ. Κ. Σημίτη. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πλήρης ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί την «πρώτη καλύτερη επιλογή» για την Ελλάδα, με τις προϋποθέσεις φυσικά ότι η Τουρκία εκπληρώνει τα πολιτικά και οικονομικά προαπαιτούμενα και η Ευρώπη να είναι έτοιμη να την αποδεχθεί. Θα ήταν η καλύτερη επιλογή και για την Ευρώπη συνολικότερα για σειρά από λόγους «πολιτικούς, οικονομικούς, γεωπολιτικούς». Ωστόσο η επιλογή της πλήρους ένταξης απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο και καθίσταται ολοένα και λιγότερο ρεαλιστική. Ο λόγος γι΄ αυτό είναι μάλλον απλός: μια σημαντική ομάδα κρατών- μελών της Ένωσης (Γαλλία, Γερμανία, Αυστρία κ.ά.) δεν επιθυμεί, ιδιαίτερα μετά την εμπειρία της τελευταίας διεύρυνσης, την ένταξη της Τουρκίας ως πλήρους μέλους. Κρίσιμη χώρα για την Τουρκία είναι βεβαίως η Γαλλία. Η αρνητική της θέση στην ένταξη «πηγαίνει πέρα» από τον πρόεδρο Σαρκοζί. Ουσιαστικά η γαλλική διοικητική και πολιτική elite φαίνεται ότι δεν πρόκειται ποτέ να αποδεχθεί την ένταξη μιας χώρας στην Ένωση όπως η Τουρκία που πληθυσμικά θα είναι ισχυρότερη από τη Γαλλία (και σε δέκα, περίπου, χρόνια η ισχυρότερη της Ένωσης). Όλοι οι άλλοι λόγοι (θρησκευτικοί, πολιτισμικοί) που αναφέρονται έχουν επικουρικό χαρακτήρα. Επομένως η σχετική διαδικασία φαίνεται να οδηγείται στη «δεύτερη καλύτερη επιλογή», δηλαδή της ειδικής ή προνομιακής σχέσης. Η σχέση αυτή μπορεί να έχει ουσιαστικό περιεχόμενο. Χρειάζεται βέβαια προσεκτική επεξεργασία. Θα πρέπει να είναι ένα ενδιάμεσο καθεστώς που «θα πηγαίνει» πιο πέρα από την απλή «σύνδεση» (association), αλλά θα είναι σαφώς κάτι λιγότερο από την πλήρη θεσμική ένταξη (accession). Γάλλοι και Γερμανοί εργάζονται πάνω στο καθεστώς αυτό και την κατάλληλη στιγμή θα παρουσιάσουν τη σχετική πρόταση. Για την Ελλάδα, η ειδική σχέση, ως δεύτερη δυνατή επιλογή, προσφέρει συγκεκριμένες ευκαιρίες για να θέσει και να διαπραγματευθεί ορισμένα θέματα στη λογική ενός «δεύτερου Ελσίνκι», εφόσον βεβαίως αξιοποιήσει την ευκαιρία αυτή.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.