«Το Κρεμλίνο είναι χειρότερο ακόμη και από το Πεκίνο»

Κάποτε ήταν ο πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία, άξιζε 13 δισ. δολάρια. Σήμερα, σαπίζει σε μια φυλακή της Σιβηρίας. Έχει ήδη καταδικαστεί σε οκταετή κάθειρξη και αντιμετωπίζει και νέες, βαριές κατηγορίες. Ο Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, το πάλαι ποτέ αφεντικό του πάλαι ποτέ πετρελαϊκού κολοσσού Υucos, δίνει την πρώτη του συνέντευξη από το 2003.

O δημοσιογράφος των «Financial Τimes» που είχε την ευκαιρία να του μιλήσει, σε ένα διάλειμμα της ακροαματικής διαδικασίας για τη νέα δίκη που τον περιμένει με την κατηγορία της υπεξαίρεσης (επιπλέον) 30 δισ. δολαρίων από τη Υucos, τον βρήκε ισχνό και καταβεβλημένο. Άλλωστε ο Χοντορκόφσκι έκανε απεργία πείνας ήδη για ένατη μέρα- διαμαρτυρόταν για την άρνηση της εισαγγελίας της Μόσχας να μεταφέρει τον βαριά άρρωστο πρώην υποδιευθυντή της Υucos, Βασίλι Αλεξανιάν, από τη φυλακή στο νοσοκομείο. Η ρωσική δικαιοσύνη υπέκυψε τελικά χθες στις πιέσεις δικηγόρων και ανθρωπιστικών οργανώσεων. Ο Χοντορκόφσκι, από

ΕΙΠΕ:

Το καθεστώς του Πούτιν έχει μετατρέψει τον νόμο σε όπλο εναντίον των πολιτικών εχθρών του, ιδίως των επιχειρηματιών

την πλευρά του, δήλωνε πως η υγεία του είναι «ΟΚ». Και χαρακτήριζε τις συνθήκες κράτησής του «κανονικές» για τη Ρωσία- παρά την άθλια φήμη τόσο των φυλακών του Κρασνοκαμένσκ, όπου κρατείτο μέχρι πέρυσι, όσο και του κέντρου κράτησης της πόλης Τσιτά, κοντά στα σύνορα της Κίνας με τη Μογγολία, όπου βρίσκεται σήμερα. Το ξεπούλημα
Το μόνο που ανησυχεί τον Χοντορκόφσκι είναι οι γονείς του, «πώς είναι εκείνοι, τα υπόλοιπα δεν έχουν σημασία». Τη διάλυση της Υucos, του άλλοτε μεγαλύτερου ενεργειακού ομίλου της Ρωσίας που ξεπουλήθηκε κομματάκι-κομματάκι για να καταλήξει ουσιαστικά στα χέρια της κρατικής Rosneft, την έχει πλέον αποδεχθεί: «Η οργή μου εξαντλήθηκε από το 2004». Χαρακτηρίζει όλες τις κατηγορίες εναντίον του κατασκευασμένες, το καθεστώς του Βλαντίμιρ Πούτιν, λέει, έχει μετατρέψει τον νόμο σε όπλο εναντίον των πολιτικών εχθρών του, ιδίως των επιχειρηματιών όπως ο ίδιος. Αυτό είναι για τον Χοντορκόφσκι και το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ρωσία: η ανομία είναι χειρότερη ακόμα και από ό,τι στην Κίνα. Και θα είναι, κατά την άποψή του, «πολύ δύσκολο» για τον Ντιμίτρι Μεντβέντεφ, τον επικρατέστερο (αφού τον επέλεξε ο ίδιος) διάδοχο του Πούτιν στην προεδρία να ανατρέψει αυτήν την κατάσταση: «Η παράδοση, η νοοτροπία, η έλλειψη δυνάμεων ικανών να στηρίξουν μια τέτοια προσπάθεια… όλα είναι εναντίον του».

Παρ΄ όλα αυτά, από τη Σιβηρία όπου κρατείται εδώ και πέντε χρόνια (και όπου κινδυνεύει να παραμείνει έως και για 25 χρόνια ακόμα) ο Χοντορκόφσκι δηλώνει αισιόδοξος για τη χώρα του: «Είμαι πεπεισμένος πως η Ρωσία είναι μια ευρωπαϊκή χώρα, μια χώρα με δημοκρατικές παραδόσεις που έχουν καταλυθεί περισσότερες από μία φορά στη διάρκεια της ιστορίας της, υπάρχουν όμως αυτές οι παραδόσεις», λέει. «Είναι θέμα προσωπικότητας. Δεν μπορώ να το στηρίξω ιδιαίτερα με επιχειρήματα αλλά είμαι αισιόδοξος».


Η άνοδος και η πτώση

● ΓΟΝΟΣ ΜΕΣΟΑΣΤΙΚΗΣ οικογένειας, ο Χοντορκόφσκι γεννήθηκε το 1964 και μεγάλωσε στη Μόσχα. ● ΤΟ 1990 ίδρυσε την τράπεζα Μenatep η οποία, μέσω των πολιτικών διασυνδέσεών του, απέκτησε πρόσβαση σε προσοδοφόρα κρατικά συμβόλαια.

● ΤΟ 1995, τότε που ο Μπόρις Γέλτσιν ξεπουλούσε τον κρατικό πλούτο, εξαγόρασε αντί του εξευτελιστικού ποσού των 350 εκατ. δολαρίων την πετρελαϊκή εταιρεία Υukos.

● ΑΠΟ ΤΟ 1999, όμως, ο Χοντορκόφσκι άρχισε να δαγκώνει το χέρι που τον είχε ταΐσει, να γίνεται όλο και πιο επικριτικός έναντι του Κρεμλίνου.

● ΤΟ 2003, το Κρεμλίνο τον συνέλαβε με τις κατηγορίες της απάτης και της φοροδιαφυγής.

● Ο ΧΟΝΤΟΡΚΟΦΣΚΙ καταδικάστηκε το 2005 σε οκταετή φυλάκιση. Πέρυσι, του απαγγέλθηκαν νέες κατηγορίες για υπεξαίρεση και ξέπλυμα μαύρου χρήματος.