Χρήμα / Οικονομία

Χωρίς το ευρώ η δραχμή θα είχε υποτιμηθεί 30%

Σε ύψος ρεκόρ, σχεδόν 30 δισ. ευρώ ή 13% του ΑΕΠ, εκτιμάται ότι έφτασε το έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών το 2007, πραγματοποιώντας άλμα 30% σε σύγκριση με το 2006 και προκαλώντας ρίγη ανησυχιών σε οικονομολόγους και διεθνείς οργανισμούς, που το χαρακτηρίζουν βόμβα στα θεμέλια της οικονομίας. Χάρη στο ευρώ, η βόμβα είναι βραδυφλεγής, αφού ο δανεισμός, ιδιωτικός και δημόσιος και η πώληση περιουσιακών στοιχείων εξασφαλίζουν προς το παρόν τα κεφάλαια για τη χρηματοδότησή του. Αν δεν υπήρχε, όμως, το ενιαίο νόμισμα, θα είχε ξεσπάσει πιθανότατα συναλλαγματική κρίση και η δραχμή θα είχε υποτιμηθεί ίσως και κατά 30%, σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζικών πηγών.

Στις προβλέψεις του βρετανικού οικονομικού περιοδικού «Εconomist» για το 2008, η Ελλάδα τοποθετείται στην πρώτη θέση μεταξύ δείγματος 42 χωρών όλου του κόσμου, με έλλειμμα 13,6% του ΑΕΠ της. Ακολουθούν ασθμαίνοντας η Ισπανία με 9,3% του ΑΕΠ της και η Τουρκία με 7,4% του ΑΕΠ της.

Μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε χειρότερη θέση βρίσκονται μόνο η Βουλγαρία και η Ρουμανία.

Ροκανίζοντας το μέλλον
Κανένας δεν αμφισβητεί ότι το πρώτο που δείχνει το μέγεθος του ελλείμματος είναι η υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Το δήλωσε ξεκάθαρα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, στην έκθεση της αντιπροσωπείας του τον περασμένο Δεκέμβριο. Το επισημαίνει και ο κ. Γκίκας Χαρδούβελης, καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς και οικονομικός σύμβουλος του ομίλου της Εurobank, μιλώντας στα «ΝΕΑ».

Στο παρελθόν, λέει ο κ. Χαρδούβελης, αυτό το έλλειμμα θα είχε καλυφθεί με δραματική υποτίμηση της δραχμής για να αυξηθούν οι εξαγωγές και αύξηση επιτοκίων για να πέσουν οι εισαγωγές, με αποτέλεσμα να είχε σημειωθεί υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης και ίσως ύφεση. «Τώρα», προσθέτει, «έχουμε κανονικούς ρυθμούς ανάπτυξης γιατί “τρώμε από τα έτοιμα”, πουλάμε καλές εταιρείες, οικόπεδα-φιλέτα στις παραλίες μας, ξενοδοχεία και ακίνητα για να το χρηματοδοτήσουμε. Έτσι, όμως, στο μέλλον το εισόδημα των παιδιών μας θα προέρχεται μόνο από εργασία, αφού το κεφάλαιο θα έχει πουληθεί, πράγμα που σημαίνει υποβάθμιση του βιοτικού τους επιπέδου».

Με άλλα λόγια, κατά την άποψη του κ. Χαρδούβελη, «οι κρίσεις του παρελθόντος έχουν μετατραπεί σε ροκάνισμα της ανταγωνιστικότητας και υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου στο μέλλον».

Το κατ΄ εξοχήν πρόβλημα του ισοζυγίου πληρωμών αφορά το κομμάτι του εμπορικού ισοζυγίου. Εξαιρουμένων των ευμετάβλητων εισπράξεων από εξαγωγές καυσίμων και πλοία, οι εξαγωγές μας έκαναν μια καλή κούρσα το 2006, καθώς αυξήθηκαν κατά 11,5%, αλλά στη συνέχεια «κόλλησαν» το 2007, με μια αύξηση της τάξεως του 5%, με βάση τα στοιχεία ενδεκαμήνου.

Από την άλλη πλευρά οι εισαγωγέςπάλι εκτός καυσίμων και πλοίων- αυξήθηκαν κατά 14,5% το 2006 και συνέχισαν ακάθεκτες το 2007, με μια αύξηση 12%, με βάση τα στοιχεία ενδεκαμήνου.

M ade in Greece
Είναι φανερό ότι το Μade in Greece αδυνατεί να κάνει δυναμική καριέρα όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και στο εσωτερικό. Την εποχή που επιστρέφονταν παρτίδες φρούτων, επειδή κάτω από τα καλά οι εξαγωγείς είχαν τοποθετήσει τα σάπια, έχει διαδεχθεί η φάση της απομόνωσης και της εμμονής σε προϊόντα και υπηρεσίες χαμηλής τεχνολογίας και ποιότητας, ενώ ο κόσμος ζει την εποχή της παγκοσμιοποίησης και των τεχνολογικών αλμάτων. Έτσι, ακόμη και οι ίδιοι οι Έλληνες αναζητούν αυτό που χρειάζονται από το εξωτερικό.

Το έλλειμμα μεγαλώνει ακόμη περισσότερο από τους τόκους, τα μερίσματα και τα κέρδη που καταβάλλονται στους ξένους κατόχους ομολόγων και μετοχών ελληνικών εταιρειών. Το σχετικό ποσό αυξήθηκε κατά 28% τον Νοέμβριο σε ετήσια βάση, καθώς έρχεται ο λογαριασμός του δανεισμού μας.

Από εκεί και πέρα, την κατάσταση βελτιώνουν κάπως- αλλά όχι όσο παλιάοι λεγόμενοι άδηλοι πόροι, δηλαδή το πλεονασματικό ισοζύγιο υπηρεσιών, που τροφοδοτείται κυρίως από τις εισπράξεις του τουρισμού και τελευταίως της ναυτιλίας και το ισοζύγιο μεταβιβάσεων, που αφορά κυρίως τις εισπράξεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εξαγωγές χαμηλής τεχνολογίας
«Οι εξαγωγές μας», λέει ο κ. Β. Ράπανος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, «αποτελούνται κατά 40% από προϊόντα χαμηλής τεχνολογίας, στα οποία έχουμε ισχυρούς ανταγωνιστές. Από τη στιγμή που δεν έγινε καμία διαρθρωτική αλλαγή, ώστε να βελτιωθεί η διάρθρωσή τους αυτή, η όποια ανάκαμψή τους οφείλεται σε εξωτερικούς παράγοντες. Έτσι, τους επόμενους μήνες, με την προβλεπόμενη υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης διεθνώς, το πρόβλημα ίσως επιταθεί».

Το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας, κατά τον κ. Ράπανο, δεν είναι μόνο θέμα τιμών, αλλά και επιχειρήσεων που να παράγουν ανταγωνιστικά προϊόντα. «Μεσοπρόθεσμα», λέει, «το έλλειμμα αποτελεί απειλή συρρίκνωσης της παραγωγής και αύξησης της ανεργίας».
Πουλάμε μετοχές, ακίνητα, ομόλογα…

Λιγότερο ανήσυχος για την κούρσα του ελλείμματος είναι ο πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων κ. Πλούταρχος Σακελλάρης, ο οποίος υποστηρίζει ότι «το έλλειμμα είναι υψηλό επειδή έχουν αυξηθεί οι δαπάνες για επενδύσεις».

Όπως σημειώνει, «οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ έχουν αυξηθεί περίπου κατά 5% από το 2000 ώς σήμερα, κάτι που, όπως λέει, από μόνο του θα διεύρυνε το έλλειμμα» (σ.σ.: προκειμένου να αγοραστεί ο μηχανολογικός εξοπλισμός κ.λπ. από το εξωτερικό). «Αυτές, όμως, οι δαπάνες», υποστηρίζει, «αυξάνουν την παραγωγικότητα της οικονομίας στο μέλλον».

Προς το παρόν το έλλειμμα του ισοζυγίου χρηματοδοτείται από κεφάλαια που εισρέουν στην Ελλάδα για επενδύσεις, τοποθετήσεις σε ομόλογα, αγορές ακινήτων, μετοχών εταιρειών κ.λπ. Σε αντίθεση με τον κ. Χαρδούβελη, που βλέπει στην εξέλιξη αυτή κίνδυνο να μεταβιβασθεί το κεφάλαιο της χώρας σε ξένα χέρια, άλλοι οικονομολόγοι δεν ανησυχούν.

Χρηματοδοτείται, αλλά ώς πότε…
Στο τελευταίο δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Αlpha Βank, που εκδίδει η διεύθυνση Οικονομικών Μελετών της τράπεζας, με επικεφαλής τον κ. Μ. Μασουράκη, αναφέρεται ότι η εισροή αυτή κεφαλαίων «χρηματοδοτεί τα ελλείμματα του δημόσιου τομέα, διευκολύνει την πιστωτική επέκταση των τραπεζών και συμβάλλει στην ενίσχυση των μετοχικών αξιών». Σύμφωνα με την άποψη των εν λόγω οικονομολόγων, οι τοποθετήσεις αυτές θα συνεχιστούν, λόγω του δυναμισμού που επιδεικνύει η ελληνική οικονομία και επομένως προς το παρόν δεν διακρίνεται κίνδυνος έλλειψης χρηματοδότησης.

Η πηγή όμως αυτή δεν είναι ανεξάντλητη. Πρώτον, γιατί τα ομόλογα που είναι η βασική τοποθέτηση των ξένων (στο 11μηνο οι εισροές για επενδύσεις χαρτοφυλακίου έφτασαν τα 32 δισ. ευρώ, από 14,5 δισ. ευρώ το ενδεκάμηνο του 2006) παράγουν τόκους και επιβαρύνουν έτσι όλο και περισσότερο το έλλειμμα του ισοζυγίου.

Δεύτερον, γιατί τα άλλα περιουσιακά στοιχεία στα οποία τοποθετούνται οι ξένοι δεν είναι χωρίς τέλος. Κάποτε όλα θα πουληθούν. Και τότε, αν δεν έχει εν τω μεταξύ αλλάξει η εικόνα του ισοζυγίου, με βελτίωση των εξαγωγικών μας επιδόσεων, η κρίση θα ξεσπάσει στην ελληνική οικονομία, επηρεάζοντας την ανάπτυξη, τα εισοδήματα και την απασχόληση.


Απειλούν με ανατιμήσεις και ελλείψεις στο πετρέλαιο θέρμανσης

Με ανατιμήσεις και ελλείψεις στο πετρέλαιο θέρμανσης από τις 15 Φεβρουαρίου που ξεκινά το νέο σύστημα στη διακίνησή του, απειλεί ο Σύνδεσμος Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών.

Σε ανακοίνωσή του υποστηρίζει ότι το υπουργείο αρνήθηκε να δώσει παράταση για την εφαρμογή του νέου συστήματος ενός τουλάχιστον μηνός. Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι δεν έχουν προλάβει να προσαρμοστούν ακόμη στο νέο σύστημα. Όπως λένε στην ανακοίνωση, «είναι πολύ πιθανό να μη γίνονται παραδόσεις πετρελαίου θέρμανσης διότι η αγορά δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στη διαδικασία ώς τις 15 Φεβρουαρίου» και ότι το «το υπουργείο Οικονομικών θα φέρει 100% την ευθύνη, εάν κάποιοι καταναλωτές ξεμείνουν από πετρέλαιο στην αιχμή του χειμώνα».

Οι εταιρείες κάνουν λόγο για το μεγάλο γραφειοκρατικό και διαχειριστικό κόστος που συνεπάγεται το νέο σύστημα και προσθέτουν ότι «όποιο πρόσθετο κόστος προκύψει, αυτό θα επιβαρύνει αποκλειστικά τον τελικό καταναλωτή».

Μ έσω λογαριασμών ΔΕΗ
Από το υπουργείο Οικονομικών επιχειρείται να στηθεί μπλόκο στη διακίνηση λαθραίου πετρελαίου θέρμανσης ακόμη και μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ.

Κατά την αγορά πετρελαίου θέρμανσης οι καταναλωτές θα δηλώνουν στον πρατηριούχο, εκτός από τα πλήρη στοιχεία τους (ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ κ.λπ.), και τον κωδικό του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος.

Ο κωδικός του λογαριασμού της ΔΕΗ θα αναγράφεται στο σχετικό τιμολόγιο και στη συνέχεια θα υποβάλλεται από τους πρατηριούχους στο υπουργείο Οικονομικών προκειμένου το τελευταίο να προχωρά σε διασταυρώσεις με βάση την επιφάνεια κάθε κατοικίας και την κατανάλωση πετρελαίου.

Όπου εντοπίζονται υπερβολικές καταναλώσεις θα καλούνται για έλεγχο οι πρατηριούχοι που εμφανίζονται να έχουν διαθέσει το πετρέλαιο.
Γκαζώνουν για τη ΔΕΠΑ

Μετά τον ηλεκτρισμό ανάβει η μάχη και στον τομέα του φυσικού αερίου, με τις εξελίξεις να περιστρέφονται γύρω από το δικαίωμα της ΔΕΗ για την απόκτηση του 30% στη ΔΕΠΑ.

Πρόκειται για απόφαση που έλαβε πρόσφατα το Δ.Σ. της ΔΕΗ και γύρω από την οποία παίζονται συμφέροντα πολλών εκατομμυρίων ευρώ για τους εμπλεκόμενους επενδυτές στην αγορά ενέργειας, Έλληνες και ξένους. Το τοπίο ωστόσο γύρω από τη τύχη της ΔΕΠΑ, αλλά και για το σύνολο της αγοράς φυσικού αερίου, είναι εντελώς θολό επειδή ο μέτοχος, που είναι το υπουργείο Οικονομίας, δεν έχει ξεκαθαρίσει τη θέση του: για το αν η ΔΕΠΑ θα μπει στο Χρηματιστήριο, αν θα επιλεγεί η λύση του στρατηγικού επενδυτή ή αν θα δεχθεί την option της ΔΕΗ.

Το θολό αυτό τοπίο δίνει τροφή σε δεκάδες σενάρια. Πιο πρόσφατο αυτό που θέλει τoν γερμανικό όμιλο RWΕ, με τον οποίο βρίσκεται σε συζητήσεις η διοίκηση της ΔΕΗ για δημιουργία από κοινού μονάδας ηλεκτροπαραγωγής (με τη RWΕ να κατέχει το 51% και το μάνατζμεντ), να επιδιώκει η συνεργασία αυτή να επεκταθεί και στο φυσικό αέριο. Άρα και σε τομείς που αφορούν τη ΔΕΠΑ.

Διπλό το δέλεαρ
Από την πλευρά των ιδιωτών, η «προίκα» της ΔΕΗ στον τομέα του φυσικού αερίου είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για την πληθώρα των προτάσεων συνεργασίας που έχει δεχτεί το τελευταίο διάστημα. Οι «μνηστήρες» της εταιρείας, όπως η RWΕ, γνωρίζουν ότι τυχόν εισόδός τους στη ΔΕΠΑ θα τους προσφέρει τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών τους και άμεσες συνέργειες.

Το δέλεαρ για κάθε ιδιώτη, που δεν έχει πρόσβαση σε επιχείρηση φυσικού αερίου, να συνεργαστεί με μια εταιρεία που θα κατέχει το 30% της ΔΕΠΑ είναι διπλό: αφενός η ΔΕΗ θα αποκτήσει έλεγχο στις υποδομές της ΔΕΠΑ και στον τουρκο-ελληνο-ιταλικό αγωγό, πιθανόν και σε κάποιον δεύτερο αγωγό που θα διέλθει μελλοντικά από το ελληνικό έδαφος, αφετέρου θα έχει πρόσβαση στο φυσικό αέριο, η ζήτηση για το οποίο πρόκειται να αυξηθεί κατακόρυφα τα επόμενα χρόνια.

Σενάρια για ΔΕΗ, ΔΕΠΑ
Σε κάθε περίπτωση, τα σενάρια για το μέλλον της ΔΕΠΑ που θα διαμορφώσουν και τις επιλογές της ΔΕΗ, αλλά και των ιδιωτών ανταγωνιστών της στον τομέα του φυσικού αερίου, είναι δύο:

● Στην περίπτωση που η κυβέρνηση πει το ναι στη ΔΕΗ για την απόκτηση του 30% της ΔΕΠΑ, τότε αυτή θα γίνει ο τρίτος ισχυρότερος μέτοχος της εταιρείας, μετά τα ΕΛΠΕ του ομίλου Λάτση που διαθέτουν το 35% και το Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο θα περιοριστεί από το 65% σήμερα στο 35%. Αυτό σημαίνει ότι η εισαγωγή της ΔΕΠΑ στο Χρηματιστήριο, με περαιτέρω πώληση τουλάχιστον ενός 20%, θα αναδείξει τη ΔΕΗ στον δεύτερο μεγαλύτερο μέτοχο στη ΔΕΠΑ, μετά τα ΕΛΠΕ.

● Αν η κυβέρνηση απαντήσει αρνητικά στη ΔΕΗ, τότε υπάρχουν πάλι δύο ενδεχόμενα: το ένα είναι η ΔΕΠΑ να εισαχθεί στο Χ.Α., να κάνει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, και από τα ποσά που θα εισπράξει, το Δημόσιο να αγοράσει από τη ΔΕΗ το δικαίωμά της με τίμημα που ακόμη δεν έχει τιμολογηθεί. Πληροφορίες πάντως μιλούν ότι με μια τέτοια κίνηση, πιθανώς η ΔΕΗ να βάλει στα ταμεία της ποσό 500-550 εκατ. ευρώ.

Σε μια τέτοια περίπτωση η ΔΕΗ θα επιδιώξει να εισέλθει στο μετοχικό κεφάλαιο άλλης εταιρείας φυσικού αερίου, καθώς κατά δήλωση κορυφαίου της στελέχους «υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια». Η φράση υπονοεί συνεργασία με εταιρεία φυσικού αερίου με την οποία ήδη συζητεί.

Ο ρόλος της Εdison
Το δεύτερο ενδεχόμενο είναι να επιλεγεί για τη ΔΕΠΑ η λύση του στρατηγικού επενδυτή. Όποιο από τα δύο μοντέλα προκριθεί, ένα είναι το βέβαιο: ξένοι όμιλοι ενδιαφέρονται ήδη για είσοδό τους στη ΔΕΠΑ, και πιο συγκεκριμένα η ιταλική Εdison. Οι δύο εταιρείες συνεργάζονται ήδη, αφού συμμετέχουν με ποσοστό 50% η κάθε μία στην εταιρεία Ποσειδώνας Α.Ε. που έχει αναλάβει να κατασκευάσει τον ελληνο-ιταλικό αγωγό αερίου. Επιπλέον, τα δίκτυα των δύο χωρών, όταν θα κατασκευαστεί ο αγωγός που θα ενώνει το ελληνικό σύστημα με το ιταλικό, θα βρίσκονται κάτω από την ίδια ομπρέλα, και εκτιμάται ότι οι συνέργειες θα είναι πολλές. Να σημειωθεί ότι το 50% της Εdison ανήκει στη γαλλική ΕdF.