[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] «Επανίδρυση του κράτους»

Το κόστος που φέρουμε για τη γραφειοκρατία φθάνει στο 6,8% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος. Στη Σουηδία ή το Ηνωμένο Βασίλειο κυμαίνεται γύρω στο 1,5%. Μεγάλη διαφορά, όπως φαίνεται από τα τελευταία στοιχεία της κοινοτικής έκθεσης. Αυτή η εικόνα βέβαια αποκαλύπτει την ποιότητα στην οργάνωση του κράτους και των υπηρεσιών του, τις κομματικές εμπλοκές στη Δημόσια Διοίκηση και την αναποτελεσματικότητα των φορέων άσκησης πολιτικής. Αποκαλύπτει την ιστορική αδιαφορία «του γραφειοκράτη» απέναντι σε πληθυσμικές ομάδες που ενώ συμμετέχουν στο κόστος της γραφειοκρατίας, αποστερούνται αγαθών όπως η κοινωνική ασφάλιση, η παιδεία, η υγεία, ο πολιτισμός. Πόροι σπαταλώνται αντί να κατευθύνονται σε καίριους, υγιείς θυλάκους της κοινωνικής και οικονομικής αναπτυξιακής διαδικασίας. Εδώ λοιπόν που η ανάγκη μεταρρυθμίσεων ήταν κατεπείγουσα, εδώ ακριβώς λείπει η αξιόπιστη, μελετημένη, σχεδιασμένη πρόταση μεταρρύθμισης.

Όλα αυτά ήσαν από καιρό διαπιστωμένα ώσπου τα τελευταία τέσσερα χρόνια καταγράφηκε επίμονα και επίσημα η διακήρυξη για την «επανίδρυση του κράτους». Ποιο το περιεχόμενο αυτής της διακήρυξης- δέσμευσης; Η διαδικασία για την επιτυχία της δεν περιγράφηκε ποτέ με ακρίβεια ή ακόμη καθ΄ υποψία. Οι πολίτες όμως γνώριζαν ότι η οργάνωση του κράτους είναι βαρύτατα ασθενής, ανεπαρκής για να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες ενός ευρωπαϊκού κράτους και μιας οικονομίας που είχε αρχίσει ήδη να εμπλέκεται στους αρμούς μιας παγκοσμιοποιούμενης αγοράς. Φυσικά, μειονότητες μέσα στα κόμματα δεν ήσαν διατεθειμένες να εγκαταλείψουν τα τιμάρια της εξουσίας. Αυτά ήσαν εκεί δι΄ ίδιον όφελος. Και η όποια «αλλαγή» χαρακτηρίστηκε κυρίως από την πίεση για την ικανοποίηση αυτών των μειονοτήτων. Με αποτέλεσμα, υποθέτω, το ανίκανο κράτος να δυσχεραίνει περισσότερο την πραγματική αλλαγή. Και να αποτυπώνεται έτσι με ενάργεια η υποβόσκουσα αντίθεση προς την εξόφθαλμη ανάγκη εκσυγχρονισμού.

Αυτό όμως που θέλω να σημειώσω είναι άλλο. Ότι δηλαδή περισσεύσει ώς τώρα η πολυλογία για μεταρρυθμίσεις

ΠΕΡΙΣΣΕΥΣΕΙ ΩΣ ΤΩΡΑ

η πολυλογία για μεταρρυθμίσεις.
Άλλο όμως η κενή συζήτηση και άλλο το περιεχόμενο και η διαδικασία προετοιμασίας μεταρρυθμίσεων

και την αναγκαιότητα προώθησής τους. Άλλο η κενή συζήτηση για μεταρρυθμίσεις και άλλο το περιεχόμενο και η διαδικασία προετοιμασίας μεταρρυθμίσεων. Έχει κανείς πλέον την εντύπωση ότι υπήρξε σχεδιασμός και σχέδιο για οποιαδήποτε μεταρρύθμιση; Επιπλέον, καμιά μεταρρύθμιση σε έναν τομέα δεν γίνεται στο κενό. Γίνεται μόνο σε συνάρτηση με άλλα σχέδια για παράπλευρες μεταρρυθμίσεις σε άλλους χώρους. Εν πάση περιπτώσει, υπάρχουν ήδη σημαντικοί «οδηγοί» μεταρρύθμισης. Δεν έχω παρά να αναφέρω τη συστηματική δουλειά του καθηγητή Δημήτρη Παπούλια και των συνεργατών του. Πέραν αυτών, στον τόπο μας διαθέτουμε πλήθος αξιόλογων φορέων έρευνας, ανάλυσης και σχεδιασμού για την ελληνική οικονομία, από την ιδιωτική πρωτοβουλία, τους κοινωνικούς εταίρους, αλλά και δημόσιους όπως το ΚΕΠΕ. Δυστυχώς οι κυβερνήσεις δεν αξιοποιούν τα πορίσματα των ερευνητών ούτε ως εργαλείο για τους αρμοδίους ούτε για την αντικειμενική- ειλικρινή ενημέρωση της κοινής γνώμης. Εντούτοις, μια τέτοια τακτική θα έκαμπτε ορισμένες από τις κοινωνικές αντιστάσεις.

Η συλλογική αποστροφή από την κοινή λογική αποτελεί μέγα εμπόδιο στις επιδιώξεις για μεταρρύθμιση, π.χ. στο Ασφαλιστικό και όπου αλλού. Προφανές λοιπόν ότι χρειάζεται να ξεκινήσει μια «μεταρρύθμιση νοοτροπιών», με τη διάκριση του ρόλου των πολιτικών και του ρόλου των τεχνοκρατών. Αναφέρομαι στη σύζευξη των πολιτικών επιδιώξεων για την οικονομία και την κοινωνία με τις ρεαλιστικές επιλογές, προϋποθέσεις για την επίτευξή τους. Πώς δηλαδή ο δημόσιος, ο πολιτικός λόγος, αντί να υπονομεύει τη μεταρρυθμιστική διαδικασία, θα την υπηρετεί και μάλιστα με ευρεία κοινωνική στήριξη. Η τελευταία δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν υπάρχει πολιτική και τεχνοκρατική διάσταση στην παρουσίαση της πραγματικότητας.

Και αν αυτό αποτελεί σύνθετο εγχείρημα αλλού, στον τόπο μας τα πράγματα είναι πολύ πιο απαιτητικά καθώς οι μεταρρυθμισιολογούντες έχουν χάσει την αξιοπιστία τους ύστερα από δεκαετίες μεταρρυθμιστικής ρητορείας που οδήγησαν σε μέτρα που έπλητταν τις ευρύτερες κοινωνικές ομάδες. Πόσες φορές, πόσες πολιτικές ηγεσίες προώθησαν μέτρα λιτότητας, αντιπληθωριστικά και άλλα τέτοια σε «συσκευασία μεταρρύθμισης» με την επίκληση για άμεση αποδοχή τους προς μελλοντική αποκομιδή οφέλους. Όπως, φοβούμαι, συμβαίνει και τώρα με τον κ. Αλογοσκούφη να προσπαθεί να συγκρατήσει τον πληθωρισμό με την πρώτη «ευκολότερη» επιλογή του περιορισμού των μισθών. Ο Δημήτρης Πεπελάσης είναι οικονομολόγος.