Μεταπτυχιακό στην ελληνοτουρκική φιλία

Η ώρα είναι δυόμισι το μεσημέρι και η Στέλλα Παπακωνσταντίνου ξεκινά από το σπίτι της για το μάθημά της. Είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Μπιλγκί στην περιοχή Κιουστεπέ, στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Η Στέλλα και οι υπόλοιποι Έλληνες συμφοιτητές της αποτελούν την πλειονότητα στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Διεθνείς Σχέσεις» με εξειδίκευση στα ελληνοτουρκικά: «Στο Τμήμα μου είμαστε εννιά Έλληνες και πέντε Τούρκοι φοιτητές».

Oι Έλληνες φοιτητές της Πόλης δεν πίνουν φραπέ- «αυτό που οι Τούρκοι αποκαλούν έτσι απέχει πολύ από τον δικό μας καφέ»- και επιλέγουν το πιο δημοφιλές ρόφημα εκεί, το τσάι. Διατηρούν παρά ταύτα όλες τις φοιτητικές ελληνικές συνήθειες και μάλιστα νιώθουν σαν στο σπίτι τους. Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Νικηφόρος Πετσατώδης, «νιώθω πιο οικεία εδώ παρά όταν κατεβαίνω στην Αθήνα». Άλλωστε στην Κωνσταντινούπολη είναι διάχυτο στην ατμόσφαιρα το ελληνικό στοιχείο και οι ελληνικές πτυχές της ιστορίας της είναι εμφανείς παντού. Επιπλέον οι άνθρωποι είναι «αρκετά προσιτοί ώστε να κάνουν κάποιον να νιώσει άνετα», παρατηρεί η Ιωάννα Πέρου.

Οι φοιτητές βρίσκουν πολλά κοινά σημεία στην καθημερινότητα των δύο χωρών. «Ειδικά ο τρόπος διασκέδασης και ξεκούρασης είναι πανομοιότυπος» επισημαίνει η Στέλλα, θυμίζοντας τα «ανατολίτικα» χαρακτηριστικά των δύο λαών. Τονίζει όμως ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις αντιλήψεις που σχετίζονται με την οικογένεια και την κουλτούρα της κοινωνίας. «Η τουρκική κοινωνία είναι συντηρητική σε σύγκριση με την ελληνική και η επικρατούσα νοοτροπία είναι αρκετά διαφορετική στις δύο χώρες», συμφωνεί ο Νικηφόρος. Η Ιωάννα, από την άλλη, βρίσκει πως ο τουρκικός τρόπος ζωής γενικά δεν είναι πολύ διαφορετικός και προ σθέτει πως «το μόνο μικρό πρόβλημα που αντιμετώπισα είναι ότι πρέπει να προσέχουμε λίγο περισσότερο το ντύσιμό μας, ειδικότερα εμείς οι γυναίκες».

Οι ομοιότητες που και οι τρεις παρατηρούν έχουν συμβάλει σημαντικά στις σχέσεις που έχουν αναπτύξει με τους Τούρκους. «Περνάμε πολύ καλά όλοι μαζί», λέει η Στέλλα. «Είμαστε μια παρέα Έλληνες και Τούρκοι. Βγαίνουμε, διασκεδάζουμε, πηγαίνουμε ακόμη και εκδρομές μαζί».

Οι διαφορές βρίσκονται στις λεπτομέρειες και σε καμία περίπτωση δεν είναι «αγεφύρωτες». Το αντίθετο μάλιστα. Όπως τονίζει ο Νικηφόρος, «η πλειονότητα των Τούρκων μόλις μαθαίνει ότι είμαι Έλληνας με αντιμετωπίζει πολύ θετικά. Πρέπει μάλιστα να παρατηρήσω ότι είναι πολύ πιο ανοιχτοί απ΄ όσο οι Έλληνες όταν γνωρίζουν Τούρκο». Συμφωνούμε με τους Τούρκους.
Το πιο ενδιαφέρον στην ακαδημαϊκή τους ζωή είναι ότι «υπάρχει πάντοτε κλίμα συνεργασίας», επισημαίνει η Στέλλα. Παρά τις φαινομενικά λεπτές ισορροπίες που υπάρχουν σε ένα μεταπτυχιακό με αντικείμενο, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, δεν παρουσιάζονται ακαδημαϊκές κόντρες με τους Τούρκους συμφοιτητές τους. Άλλωστε, όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Νικηφόρος, «έχουμε πολύ πιο κοντινές απόψεις με τους Τούρκους από όσο φαντάζεται κάποιος. Μπορώ μάλιστα να πω πως πιο συχνές είναι οι διαφωνίες μεταξύ των Ελλήνων παρά μεταξύ Ελλήνων – Τούρκων μέσα στην αίθουσα».

Η παρουσία της Ιστορίας σχεδόν σε κάθε γωνιά της Κωνσταντινούπολης, ο Βόσπορος, τα παζάρια και η έντονη και πολύβουη ζωή της μητρόπολης των δύο ηπείρων συναρπάζουν τους Έλληνες φοιτητές. Τα μόνα αρνητικά που βρίσκουν και θα ήθελαν να αλλάξουν είναι η κίνηση και ο μελαγχολικός καιρός. Η Ιωάννα δηλώνει ερωτευμένη με την Πόλη από την πρώτη φορά που πάτησε το πόδι της εκεί. «Δεν θα ήθελα κάτι να αλλάξει, μου αρέσει εδώ. Θα μπορούσα να την περιγράψω μαγευτική. Και μόνο το τοπίο που συναντάς κάθε πρωί που ξυπνάς είναι αρκετό για να συνηθίσεις αυτό το μέρος που ποτέ δεν κοιμάται».

«Οι Τούρκοι είναι πολύ φιλικοί μαζί μας και συμφωνούμε ακόμη και σε θέματα εξωτερικής πολιτικής…»

«Τα μπαρ έχουν θέα στον Βόσπορο, αλλά δεν παίζουν ροκ…»

Ό σο για τη διασκέδασή τους, οι Έλληνες φοιτητές προτιμούν τα μπαρ με ζωντανή μουσική και θέα στον Βόσπορο, που είναι από τα πιο δυνατά σημεία της πόλης. «Κάθε κτίριο που σέβεται τον εαυτό του στην Πόλη έχει και ένα μπαρ στην ταράτσα του απ΄ όπου μπορείς να απολαύσεις το ποτό σου ατενίζοντας το Τοπ Καπί, την Αγιά Σοφιά και το Μπλε Τζαμί φωτισμένα μέσα στη νύχτα», λέει η Στέλλα. Μια ακόμη προσφιλής στους Έλληνες φοιτητές έξοδος είναι τα ταβερνάκια με μουσική και μεζέδες, μιας και «η Πόλη φημίζεται για το καλό φαγητό της και οι Έλληνες είμαστε καλοφαγάδες», συμπληρώνει. Το μόνο μειονέκτημα της νυχτερινής ζωής της Κωνσταντινούπολης είναι για τον Νικηφόρο ότι δεν έχει βρει ακόμη μπαρ με καλή ροκ μουσική. Μια ελληνική έξοδος στη νυχτερινή Πόλη κλείνει με έναν τυπικό ελληνικό τρόπο, όπως παραδέχονται γελώντας και οι τρεις, το «βρώμικο» φαγητό.

Στη ψαραγορά. Το φαγητό μετά το ξενύχτι όμως είναι παραδοσιακό πολίτικο- μύδια πιλάφι ή σάντουιτς με μύδια. «Η ψαραγορά του Βeyoglu είναι κλασικό στέκι για να κλείσει η βραδιά, οι μυρωδιές θαλασσινών και μπαχαρικών μπερδεύονται με τις φωνές του μαγαζάτορα που σε προσκαλεί να διαλέξεις μεζέ και αν σε ακούσει να μιλάς ελληνικά σού πιάνει την κουβέντα», λέει η Στέλλα.

Και οι τρεις επέλεξαν να μετοικήσουν έστω και προσωρινά στην Κωνσταντινούπολη για να συνεχίσουν τις σπουδές τους πάνω σε ένα αντικείμενο που τους ενδιαφέρει πολύ και να μελετήσουν από κοντά μια χώρα και μια γλώσσα που κέντριζε τη φαντασία και την περιέργειά τους. Μεταξύ τους μιλάνε ελληνικά, μαγειρεύουν φακές και βλέπουν ελληνικά κανάλια στη δορυφορική τηλεόραση όταν μαζεύονται σε κάποιο σπίτι. Όμως δηλώνουν απόλυτα προσαρμοσμένοι στον τουρκικό τρόπο ζωής, πολύ φίλοι με τους Τούρκους και κάθε άλλο παρά μετανιώνουν για την απόφασή τους να πάνε στην Κωνσταντινούπολη.