Γνώμη Δυσαρμονία

Oι δημοσκοπήσεις των ημερών καταγράφουν, πρώτον, μια γενική και εμπεδωμένη δυσπιστία, προς ό,τι κινείται στη δημόσια σφαίρα- από τη δικαιοσύνη ώς τη δημοσιογραφία, συμπεριλαμβανομένου, αυτή τη φορά, και του ιερού τοτέμ της φυλής, του αμίλητου, ακίνητου, δημοφιλούς Πρωθυπουργού.

Ανιχνεύουν, δεύτερον, ένα διάχυτο αίσθημα ναυτίας. Απογοήτευση ανάμεικτη με μια αίσθηση αδυναμίας, που οδηγεί σε απελπισία. Και διαπιστώνουν, τρίτον και σημαντικότερο, μια δυσαρμονία ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση, στην αγορά της Πολιτικής. Τα δύο πρώτα ευρήματα κανέναν δεν ξαφνιάζουν, κανέναν δεν παραξενεύουν και καμία ιδιαίτερη εξήγηση δεν χρειάζονται. Ένα σχεδόν ασήμαντο περιστατικό- η υπόθεση Ζαχόπουλου- λειτούργησε, όπως η αστυνομική πλοκή λειτουργεί στα πολιτικά θρίλερ του Ντάσιελ Χάμετ και του Ρέιμοντ Τσάντλερ. Ως ένα χέρι που τραβά την κουρτίνα και μας αφήνει, για λίγο, να δούμε τι κρύβεται πίσω της.

Είδαμε, λοιπόν, έναν «τρόπο» άσκησης εξουσίας δίχως αίσθημα ευθύνης και δίχως λογοδοσία, ένα δίκτυο «κολλητών» που εποικούν τα δημόσια λειτουργήματα, δίχως αίσθηση αποστολής, και ιδιοποιούνται τα δημόσια αξιώματα υπέρ του κομματικού (ενίοτε και του προσωπικού) συμφέροντος. Και είδαμε πόσο εύκολο είναι να γλιστρήσει σε πρακτικές παρα-κρατικές ένα σύστημα όπου τα υπουργεία τα διοικούν κομματικά στελέχη, όπου ευαίσθητες κρατικές υπηρεσίες διοικούνται από κολλητούς του «πρωινού καφέ» κι όπου η διαχείριση της εικόνας και η επιδίωξη της επικοινωνιακής κυριαρχίας δεν απαγορεύει την κάθοδο στους υπονόμους. Ναυτία. Μένει το τρίτο εύρημα των δημοσκοπήσεων. Η προφανής δυσαρμονία μεταξύ πολιτικής προσφοράς και πολιτικής ζήτησης, η άβυσσος που αρχίζει να χωρίζει τον λόγο των κομμάτων και το θυμικό των δημοσκοπούμενων πολιτών.

Γιατί, λοιπόν, το αναπάντεχο και αναπάντεχα γρήγορο, μετεκλογικά, ηθικό και πολιτικό

Γιατί η «διαμαρτυρία» τείνει να γίνει η ισχυρότερη μετρούμενη τάση στο εκλογικό σώμα; Γιατί η πτώση του κόμματος της εξουσίας συμπαρασύρει και τον ανταγωνιστή του; Γιατί οι δύο διεκδικητές της εξουσίας βρίσκονται, μέσα σε τέσσερις μόλις μήνες, από το πρόσφατο, εκλογικό 80%, στο μετά βίας 50% των δημοσκοπικών προθέσεων ψήφου;

κραχ της κυβέρνησης παράγει συνολική αποσταθεροποίηση στην πολιτική σκηνή; Γιατί η «διαμαρτυρία» τείνει να γίνει η ισχυρότερη μετρούμενη τάση στο εκλογικό σώμα; Γιατί η πτώση του κόμματος της εξουσίας συμπαρασύρει και τον ανταγωνιστή του; Γιατί οι δύο διεκδικητές της εξουσίας βρίσκονται, μέσα σε τέσσερις μόλις μήνες, από το πρόσφατο, εκλογικό 80%, στο μετά βίας 50% των δημοσκοπικών προθέσεων ψήφου;

Oι τάσεις ήταν ήδη ορατές στα εκλογικά αποτελέσματα του περασμένου Σεπτέμβρη. Οι πυρκαγιές του καλοκαιριού τις έφεραν με δύναμη στο προσκήνιο. Το μετεκλογικό τέλμα τις γιγαντώνει. Τέσσερις μήνες μετά τις εκλογές, δυσκολεύεται να ακούσει κανείς κάτι που να απαντά, θετικά και πειστικά, στο αίσθημα πτώσης- συμβολικής και πραγματικής- που συνέχει ένα μεγάλο μέρος του κοινωνικού ακροατηρίου.

Και, επιπλέον, τόσες μέρες τώρα που σέρνεται στην δημόσια σκηνή ένα σκάνδαλο και απλώνεται παντού μια ατμόσφαιρα παρακμής, δεν ακούσαμε κάτι δυνατό, πειστικό, λυτρωτικό από κανένα πολιτικό στόμα. Το πολιτικό σύστημα μοιάζει μουδιασμένο, αυτιστικό, κλεισμένο στον εαυτό του και τις εσωτερικές του ίντριγκες, αδύναμο να προτείνει ένα νέο σχέδιο για την χώρα. Η Ν.Δ. μετρά τα 152 κουκιά της και αδιαφορεί για τον δήμο. Και το ΠΑΣΟΚ ταλανίζεται από τις ρευματοπάθειές του.

Μπορεί να έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι κάτι βαθύτερο συντελείται εδώ, ότι ακούγονται οι τριγμοί τεκτονικών μετακινήσεων στο κοινωνικό σώμα, το τοπίο των μεσοστρωμάτων μεταβάλλεται, η κοινωνική ζήτηση αλλάζει και το πολιτικό σύστημα δείχνει να μην έχει την πλαστικότητα να προσαρμοστεί σε αυτήν.

Ίσως να έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν πως, στ΄ αλήθεια, το πρόβλημα της πολιτικής σκηνής είναι η απώλεια «εναλλακτικότητας», η ομογενοποίηση των αντιθέτων (που προσωρινά διασκεδάστηκε με την υποκατάσταση των πολιτικών από τα ηθικολογικά προτάγματα). Μα, όπως και να ΄χει, θα ήταν λίγο καλύτερα τα πράγματα, φαντάζομαι, αν ο Καραμανλής δεν έδειχνε τόσο αδιάφορος κι αμέριμνος απέναντι στη μεγάλη, τραυματική απογοήτευση, που η οριστική διάψευση των προσδοκιών του 2004 έχει προκαλέσει. Κι αν ο Γιώργος Παπανδρέου δεν είχε εγκαταλείψει τόσο ανεξήγητα, αμέσως μετά την επανεκλογή του, την ατζέντα της αλλαγής, της ανατροπής του πολιτικού σκηνικού με την οποία κινητοποίησε εκείνους που τον στήριξαν, χάριν μιας ατζέντας «ελέγχου του κόμματος».