Εναλλακτικά Το τρίγωνο της κρίσης

ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑ της Ασίας πέφτουν σε μια μέρα που δεν ανοίγει η Γουόλ Στριτ. Την επομένη, η Γουόλ Στριτ είναι ανοδική, αλλά οι αγορές της Ευρώπης καταρρέουν. Ακόμη μια μέρα και η Ασία γίνεται πύραυλος, αλλά η Ευρώπη κατακρημνίζεται! Αυτή είναι η εικόνα που παρουσίαζαν την περασμένη εβδομάδα οι παγκόσμιες αγορές. Λίγο σαν ρόδες αυτοκινήτου που δεν γυρίζουν όλες προς την ίδια κατεύθυνση.

Αντίστοιχη εικόνα ασυναρτησίας παρουσίαζε η ελληνική πολιτική. Η κυβέρνηση Καραμανλή ήταν σε νέα κρίση, λόγω της αναζωπύρωσης της υπόθεσης Κουκοδήμου. Αυτό όμως δεν έδινε βέλη στη φαρέτρα του ΠΑΣΟΚ. Η αξιωματική αντιπολίτευση παρατηρούσε με κομμένη την ανάσα το μπρα ντε φερ Παπανδρέου- Βενιζέλου. Την ίδια ώρα το «βρώμικο ΄89» της ενημέρωσης συνέχιζε να ξετυλίγεται.

Η ΔΗΜΟΣΙΑ ζωή έχει τριγωνική μορφή. Τρεις δίνες- σε Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ και ΜΜΕ- καταπίνουν πρόσωπα, παρατάξεις και οργανισμούς. Αυτές δεν επηρεάζονται μεταξύ τους. Ας πούμε, το Μαξίμου πήγε να πάρει ανάσα, προβοκάροντας έναν «πόλεμο δημοσιογράφων και εκδοτών» περί την υπόθεση Ζαχόπουλου. Τελικά όμως η πτυχή Κλαδά επανήλθε στην επικαιρότητα. Αντίστοιχα, το ΠΑΣΟΚ δεν βρίσκει τρόπο να πλήξει τη Ν.Δ., έστω κι αν η Ζαχοπουλειάδα είναι ένα κλασικό σκάνδαλο πολιτικής διαφθοράς- ίσως το πιο νοσηρό των τελευταίων τριάντα χρόνων.

Το συμπέρασμα είναι ότι η κρίση είναι συστημική, αρχής γενομένης από την πολιτική. Ο δικομματισμός λειτουργεί με όρους καθρέφτη, αφού Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ έχουν από έναν γόνο στο τιμόνι. Το ότι έχουμε αδρανή κυβέρνηση και άσφαιρη αντιπολίτευση σημαίνει ότι κάθε κόμμα διέρχεται, με τον δικό του τρόπο, κρίση ηγεσίας. Και κρίση ηγεσίας σημαίνει κατ΄ ουσίαν κρίση των διαδικασιών, των μηχανισμών ή των συσχετισμών εξουσίας που έφεραν στην προεδρία τον Καραμανλή και τον Παπανδρέου αντιστοίχως. Με άλλα λόγια, έχουμε ένα πρόβλημα που υπερβαίνει τα πρόσωπα.

Στα ΜΜΕ πάλι αυτό που κυρίως εκτίθεται είναι μια ηθική δουλειάς, η οποία δεν έχει καμία σχέση με ό,τι ονομάζεται δημοσιογραφία. Και όταν δεν κάνεις δημοσιογραφία, καλείσαι κάποια στιγμή να αντιμετωπίσεις τις συνέπειες της πραγματικής σου δουλειάς.

ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ παρακολουθούν τα χρηματιστήρια είναι διχασμένοι. Οι μεν θεωρούν πως οι αγορές είναι παράλογες: υπερτιμούν και υποτιμούν τις αξίες, με αποτέλεσμα ένα ανεβοκατέβασμα τύπου λούνα παρκ. Οι δε θεωρούν πως οι αγορές είναι κατά βάσιν ορθολογικές: κατά καιρούς αυτοδιορθώνονται, ώστε οι μετοχές να έρθουν πιο κοντά στην πραγματική αξία των εταιρειών. Είναι μια μορφή εξυγίανσης που απομακρύνει το σάπιο από το εύρωστο, ώστε να συνεχιστεί η ανάπτυξη.

Βοηθάει αυτή η προσέγγιση στην τριγωνική κρίση της ελληνικής δημόσιας ζωής; Κατά την πρώτη εκδοχή, απλώς διανύουμε μια φάση υπερβολής. Δηλαδή φανερώνονται κάποια πράγματα- η γύμνια των γόνων και ορισμένων παραγόντων της ενημέρωσης- λίγο-πολύ γνωστά. Που θα τα ξεχάσουμε, όταν κορεσθούν ειδησεογραφικά. Αλήθεια πού πήγαν τα σκάνδαλα της Εκκλησίας και το παραδικαστικό; Κατά τη δεύτερη εκδοχή, η κρίση είναι μια μορφή εξυγίανσης. Δεν πάει άλλο- στη Ν.Δ., το ΠΑΣΟΚ ή τα ΜΜΕ. Το καθημερινό «ξεστρίφωμα» είναι προϋπόθεση για μια αναδιάταξη του σκηνικού.

Η δεύτερη εξήγηση είναι σαφώς πιο αισιόδοξη. Ούτως ή άλλως όμως, στις αγορές ή τον εγχώριο δημόσιο βίο, η κατάσταση θα χειροτερεύσει αρκετά πριν- και αν- βελτιωθεί.