[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Να αντισταθούμε επιτέλους!

Είναι η πρώτη φορά μεταπολεμικά που η κοινωνία έρχεται αντιμέτωπη με τον εαυτό της. Βλέπω, ακούω, συζητώ, μαθαίνω ότι το αδιέξοδο της κοινωνίας, ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο, μοιάζει τόσο ανυπέρβλητο που αναρωτιέται κανείς πόσο θα αντέξει· και πού να βρει τις δυνάμεις που χρειάζονται για να γκρεμίσει τα κάστρα μιας εμετικής πραγματικότητας, μιας δύσοσμης ατμόσφαιρας, πνιγηρής. Σ΄ αυτά θέλω να ρίξω μια ματιά σήμερα, παρασυρμένος από το δικό μου πνίξιμο.

Όλοι παρακολουθούμε αποσβολωμένοι τον τελευταίο καιρό έναν βόρβορο, αλλεπάλληλες χυδαιότητες που εκπέμπονται από διάφορα συστήματα εξουσίας κατά της κοινωνίας· που συστηματικά, ίσως και προγραμματισμένα, εκσφενδονίζονται κατά της κεφαλής μας με στόχο τα κέντρα του εσωτερικού της: δραστηριοποιημένη σε αυτόν μόνον τον τομέα κυβέρνηση, ενδοσκοπούσα και πολλές φορές ανερμάτιστη αντιπολίτευση, μέσα μαζικής ενημέρωσης, ηλεκτρονικά κυρίως και ό,τι βρίσκεται πίσω από όλα αυτά, σαν να έχουν συνωμοτήσει ενορχηστρωμένα να παραμορφώσουν τα πάντα, από τις κοινωνικές βάσεις της ίδιας της ύπαρξής μας έως τη σκέψη μας. Γιατί τι άλλο απ΄ αυτά κάνουν τα τελευταία χρόνια ατιμώρητες, ίσως και ανερεύνητες, κρατικές και άλλες παρανομίες; Και τι να πρωτοθυμηθεί κανείς για να καταλήξει στο υπουργικό τρυφερά φιλόξενο αναψυκτήριο και τα, και αλλιώς φαίνεται, προσοδοφόρα ντιβιντιά; (Ας εξελληνίσω και εγώ: το ντιβιντί, του ντιβιντιού, όπως το κρασί, του κρασιού!).

Ποιο είναι όμως το μεγάλο πρόβλημα; Δεν είναι αυτός που δέχεται τις βολές της χυδαιότητας και κλείνει τη μύτη του στη δυσοσμία; Δεν είναι αυτός που προσπαθεί να τρέξει και να φύγει μακριά από τα σκουπίδια που παράγουν οι εξουσίες και που όπου κι αν πάει όμως τα βρίσκει μπροστά του;

Υπάρχουν και ερωτήματα πολύ σημαντικά· πώς τυχαίνει και από χρόνο σε χρόνο η συγκεκριμένη κατάσταση δύσπνοιας από τις αναθυμιάσεις να επιδεινώνεται; Μήπως, τελικά, είναι ατυχής η εκ μέρους μου χρήση της λέξης «τυχαίνει» της προηγούμενης φράσης; Γιατί κάποια συστήματα, πολιτικά, οικονομικά, φανερά και αφανή, επιδιώκουν τη συντήρηση της «κατάστασης πολιορκίας» της κοινωνίας με σκοπό να ισοπεδώσουν τη σκέψη σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο και να εξουδετερώσουν κάθε δυνατότητα αντίστασης στο απειλητικό νέφος της εξουσίας;

ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ

να είναι άλλο: αυτοί, προφανώς της εξουσίας, που έφεραν την κοινωνία στη σημερινή κατάσταση να φύγουν, να πάνε σπίτι τους. Δεν πάει άλλο!

Και η μέθοδος και ο τελικός στόχος είναι γνωστά, αλλά από διαφορετικούς κοινωνικούς συσχετισμούς· έχουμε όμως την πρωτοτυπία και τη μοναδική ικανότητα να τα εντάξουμε σε συσχετισμούς δημοκρατίας, μολονότι είναι συζητήσιμο αν αυτό που ζούμε είναι δημοκρατία: πού είναι η ελευθερία μου, το βασικό πλεονέκτημά της, όταν όπου και να κινηθώ με καταδιώκουν η χυδαιότητα, η διαφθορά, η διαπλοκή, η κατάλυση κάθε αξιακής βάσης της κοινωνίας, η αλητεία, η κλοπή, το ψεύδος; Το πρώτο στάδιο της μεθόδου αποβλέπει στην αδυναμία διάκρισης· να μη μπορεί κανείς να διακρίνει διαφορές: όλα, παντού, ίδια είναι· το δεύτερο είναι να συνηθίσουμε- και να συμφωνήσουμε- ότι τα πράγματα είναι έτσι και δεν μπορεί να είναι αλλιώς. Νομίζω ότι το πρώτο, τουλάχιστον, στάδιο το έχουν διανύσει επιτυχώς· για το δεύτερο, δεν είναι μακριά από την επιτυχία.

Μπορεί άραγε να υποθέσει κανείς, έχει αυτό το διανοητικό δικαίωμα, ότι πρόκειται για σχέδιο- άρρωστο σχέδιο, άρρωστων εγκεφάλων- εξουθένωσης και εξουδετέρωσης της κοινωνίας; Νομίζω ναι. Και μάλιστα με ισχυρό επιχείρημα το εξής: καθώς ξέρουμε ότι στις κοινωνίες των τελευταίων αιώνων τα πάντα κινούνται μέσα από εκάστοτε διαμορφούμενα συστήματα σχέσεων ή ότι, αλλιώτικα, τίποτε δεν κινείται ανεξάρτητα από τα άλλα, η επίθεση εναντίον των οικονομικών δυνατοτήτων στην καθημερινότητά μας είναι ένας ακόμη παράγοντας που συμβάλλει στην εξουθένωσή μας, τελικά στην εξουδετέρωση της κοινωνικής μας υπόστασης. Γιατί, όπως ξέρουμε όλοι, δεν έχουμε να κάνουμε με αποπτώχευση των ήδη φτωχών μόνον, αλλά και με σταδιακή αποπτώχευση ευρέων κοινωνικών στρωμάτων, των ανθρώπων που βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στο όριο να εξασφαλίζουν τροφή και στέγη· η είδηση ότι οι καταγεγραμμένοι άστεγοι έφτασαν στην Αθήνα τους 12.000, ενώ πριν από λίγα μόνο χρόνια τους μετρούσαν σε εκατοντάδες, δεν είναι παρά λεπτομέρεια μιας πραγματικότητας που η εξέλιξή της δεν προμηνύεται ευοίωνη.

Επειδή δεν μπορώ να μην τα συσχετίσω όλα αυτά, είναι επόμενο να βλέπω το αδιέξοδο δυσοσμίας και οικονομικής (οπωσδήποτε και κοινωνικής) καταρράκωσης να μην έχει ούτε μακριά του άνοιγμα, είναι ώρα νομίζω να σκεφτούμε και να αποφασίσουμε τρόπους αντίστασης. Ποιος όμως θα μπει μπροστά; Ασφαλώς ο πνευματικός κόσμος· με συλλογικότητα όμως, με σχέδιο, με συγκεκριμένο αίτημα και με αυστηρή και αποφασιστική διατύπωση- και το αίτημα δεν μπορεί να είναι άλλο: αυτοί, προφανώς της εξουσίας, που έφεραν την κοινωνία στη σημερινή κατάσταση να φύγουν, να πάνε σπίτι τους. Δεν πάει άλλο!

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.