Πόλεμος για το ρεπορτάζ στους πρόποδες του Έβερεστ

Οι ορειβάτες λένε ότι στη διάρκεια μιας μεγάλης ανάβασης έρχεται πάντα η στιγμή που βρίσκεσαι αντιμέτωπος με ένα δίλημμα: να γυρίσεις την πλάτη και να εγκαταλείψεις το εγχείρημα, εκτιμώντας το σημείο στο οποίο κατάφερες να φτάσεις ή να πείσεις τον εαυτό σου να σηκώσει το κεφάλι κρατώντας το ψηλά μέχρι την κορυφή. Για τον σερ Έντμουντ Χίλαρι η στιγμή αυτή είχε έρθει στις 09.30 της 29ης Μαΐου του 1953. Δύο ώρες ακριβώς πριν κατακτήσει πρώτος τη Στέγη του Κόσμου. Γνώριζε καλά ότι ήταν από τα πλέον δύσκολα σημεία. Ο απόκρημνος ορεινός όγκος ήταν το τελευταίο εμπόδιο.

Γνώριζε επίσης πως εκείνη τη στιγμή είχε φτάσει ήδη ψηλότερα από κάθε άλλον ορειβάτη που είχε επιχειρήσει ανάβαση στο Έβερεστ. Ο σέρπα Τενζίνγκ, δίπλα του, ένευσε με ένα συγκαταβατικό χαμόγελο. Ήθελε πολύ να ανεβεί. Ήταν στην πατρίδα του και το βουνό αποτελούσε σημείο αναφοράς σε όλη του τη ζωή. Υπήρχε όμως μια μυστική, ανείπωτη συμφωνία μεταξύ τους: αν και νέος ορειβάτης, ο Χίλαρι ήταν εκείνος που κατείχε την τεχνική. Εκείνος θα έπρεπε να ηγηθεί των τελευταίων μέτρων. Και ήταν δική του απόφαση το αν θα συνέχιζαν. Βρίσκονταν στο σημείο που αργότερα ονομάστηκε «Ηillary Step» (Βήμα Χίλαρι). Στην τελευταία μεγάλη πρόκληση.

Ο κώδικας. «Δυσμενείς συνθήκες με χιόνι/ στοπ/ εγκαταλείφθηκε προκεχωρημένη βάση 29 Μαΐου/ στοπ/ περιμένοντας βελτίωση/ στοπ/ όλα καλά». Το τηλεγράφημα μπορεί να μοιάζει με ανακοίνωση αποτυχίας. Κάθε άλλο. Ήταν το κωδικοποιημένο δημοσιογραφικό μήνυμα που σήμανε την κατάκτηση του Έβερεστ. Όταν αποκρυπτογραφήθηκε, διαβάστηκε ως εξής: «Το Έβερεστ κατακτήθηκε Χίλαρι – Τενζίνγκ 29 Μαΐου». Το είχε στείλει ο 27χρονος νέος συντάκτης των «Τάιμς του Λονδίνου» Τζέιμς Μόρις. Έφτασε στους «Τάιμς» στις 4.14 μ.μ. την 1η Ιουνίου. Η είδηση της κατάκτησης του Έβερεστ από τον σερ Έντμουντ Χίλαρι και τον σέρπα οδηγό του Τενζίνγκ Νοργκάι δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα στις 2 Ιουνίου 1953, ημέρα ενθρόνισης της βασίλισσας Ελισάβετ.

ΤΖΕΪΜΣ ΜΟΡΙΣ

«Δυσμενείς καιρικές συνθήκες με χιόνι», έγραφε το τηλεγράφημα.
Ήξερα ότι η αποστολή είχε πετύχει!

Η αποστολή. Η κατάκτηση του Έβερεστ ήταν ένα εκπληκτικό κατόρθωμα του ανθρώπου, γράφει με αφορμή τον θάνατο του σερ Έντμουντ Χίλαρι η κυριακάτικη έκδοση των «Τάιμς του Λονδίνου». Δημοσιογραφικά, όμως, ισοδυναμούσε με μια εξίσου εκπληκτική επιτυχία.

Ο Μόρις, ο δημοσιογράφος που επιλέχθηκε να συνοδεύσει την αποστολή ως ειδικός απεσταλμένος, ήταν πρώην στρατιωτικός και αξιωματικός στις μυστικές υπηρεσίες. Εργαζόταν τότε στο τμήμα διεθνών ειδήσεων της εφημερίδας. «Νομίζω ότι με επέλεξαν γιατί όλοι οι άλλοι ήταν γύρω στα 80», είπε την περασμένη εβδομάδα. «Ήμουν νέος, σε καλή φυσική κατάσταση και ιδιαίτερα φιλόδοξος». Ωστόσο, άλλες εφημερίδες, όπως η «Daily Μail» και η «Daily Τelegraph», είχαν επίσης απεσταλμένους στο Κατμαντού με στόχο τους να υποκλέψουν το αποκλειστικό ρεπορτάζ. Όμως ο Μόρις είχε σκεφτεί τα πάντα…


Φοβούνταν να μην τους κλέψουν το αποκλειστικό

Κατά την άφιξή του στο Θιβέτ, ο Μόρις παρατήρησε πως η ινδική κυβέρνηση είχε στήσει ένα μικρό αστυνομικό τμήμα στο Νάμτσε, που διέθετε ραδιοεπικοινωνία με το Κατμαντού. Αυτός θα ήταν σίγουρα ο πιο γρήγορος τρόπος για να φτάσει η είδηση στη Βρετανία. Οι άλλοι δημοσιογράφοι όμως ήταν εξοπλισμένοι με ασύρματους δέκτες και υπήρχε πάντα ο κίνδυνος το μήνυμα να υποκλαπεί. Τότε ήταν που αποφασίστηκε να δημιουργηθεί ένας μυστικός κώδικας, παρόμοιος με εκείνον που χρησιμοποιούσαν στη διάρκεια του πολέμου: η επιτυχία θα μεταδιδόταν ως αποτυχία. Έτσι, αν έγραφε για «δυσμενείς καιρικές συνθήκες με χιόνι», αυτό θα σήμαινε πως «ο Χίλαρι πάτησε στο Έβερεστ». Στην περίπτωση που οι ορειβάτες εγκατέλειπαν την προσπάθεια, το τηλεγράφημα θα έπρεπε να αναφέρει πως «ο άνεμος δημιουργεί προβλήματα». Στην Ιστορία όμως επικράτησε η πρώτη εκδοχή.