«Κατεδαφίστε τα αυθαίρετα μετά το ΄83»

Την κατεδάφιση όλων ανεξαιρέτως των αυθαιρέτων που κατασκευάστηκαν μετά το 1983, έστω και αν νομιμοποιήθηκαν, διατάσσει απόφαση του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία θα επανεξεταστεί από την Ολομέλεια του ΣτΕ.

Oι δικαστές του Ε΄ Τμήματος έκριναν αντισυνταγματικές τις διατάξεις που εξαιρούν από την κατεδάφιση τα αυθαίρετα της τελευταίας 25ετίας, ερμηνεύοντας το άρθρο 24 του Συντάγματος, την πολεοδομική νομοθεσία και τον Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό. Όπως τονίζουν στην απόφαση, η νομιμοποίηση και διατήρηση των αυθαιρέτων που κτίστηκαν μετά το 1983 έχει ως συνέπεια την επιβάρυνση των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων, τη νόθευση και συνεχή ανατροπή του εγκεκριμένου πολεοδομικού σχεδιασμού και για τον λόγο αυτό καταλήγουν:«Σύμφωνα με τις συνταγματικές επιταγές, ισχύει ο κανόνας της κατεδάφισης, χωρίς εξαιρέσεις».

Αναφερόμενοι μάλιστα στη νομιμοποίηση των αυθαιρέτων που κατασκευάστηκαν προ του 1983, τη χαρακτηρίζουν συνταγματικά ανεκτή, καθώς με τον νόμο 1337/1983 προβλέφθηκε ότι «αναστέλλεται η κατεδάφιση των αυθαιρέτων κτισμάτων που έχουν ανεγερθεί μέχρι 31 Σεπτεμβρίου 1983 και βρίσκονται σε περιοχές εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως ή εντός οικισμού, αν οι ιδιοκτήτες τους υποβάλλουν την προβλεπόμενη δήλωση».

Η Εκάλη. Αφορμή για την απόφαση αυτή αποτέλεσε αίτηση της Κοινότητας Εκάλης η οποία ζητούσε να ανακληθεί άδεια της Πολεοδομίας Ανατολικής Αττικής που επέτρεπε την αποπεράτωση και την επισκευή παλαιού κτίσματος, προκειμένου να επαναλειτουργήσει ως ξενοδοχείο. Το αυθαίρετο κτίσμα λειτούργησε ως ξενοδοχειακή μονάδα προ του 1977 και μεταγενέστερα στέγασε εκπαιδευτήριο.

Σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ στο σκέλος που αφορά το συγκεκριμένο ξενοδοχείο οι σύμβουλοι Επικρατείας χαρακτηρίζουν αντισυνταγματικές και αντίθετες στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) τις διατάξεις του Ν. 3207/2003 που επέτρεψαν τη διατήρηση αυθαίρετου κτίσματος σε περιοχή αμιγούς κατοικίας και έδωσαν τη δυνατότητα ανακατασκευής και αποπεράτωσής του στο πλαίσιο εξυπηρέτησης «των αναγκών της ολυμπιακής φιλοξενίας».


Πάνω από 1,5 εκατομμύριο σπίτια σε όλη την Ελλάδα

Σε περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο υπολογίζονται τα αυθαίρετα κτίσματα σε όλη την Ελλάδα, ενώ μόνο στην Αττική εκτιμάται πως υπάρχουν περίπου 300.000 αυθαίρετα. Ενδεικτικό είναι πως σύμφωνα με έρευνα του ΙΟΒΕ, στο διάστημα 1991- 2001 κτίζονταν κατά μέσο όρο 124.000 σπίτια τον χρόνο και από αυτά, ένα στα τέσσερα ήταν αυθαίρετο.

Ο νομάρχης Ανατολικής Αττικής Λεωνίδας Κουρής υποστηρίζει πως οι διαδικασίες κατεδάφισης είναι εξαιρετικά χρονοβόρες. «Από την ώρα που εντοπίζεται και καταγράφεται το αυθαίρετο μέχρι να τελεσιδικήσει η υπόθεση περνούν πολλά χρόνια. Φανταστείτε ότι εμείς ασχολούμαστε τώρα με υποθέσεις των μέσων της δεκαετίας του ΄90», σχολιάζει χαρακτηριστικά, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά και στις καθυστερήσεις εξαιτίας των δικαστικών διαμαχών.

Μείζον ζήτημα προκύπτει ωστόσο και ως προς τον καθορισμό του τι θεωρείται αυθαίρετο. «Για παράδειγμα σε ένα κτίσμα με νόμιμη άδεια μπορεί να υπάρχουν αυθαίρετες κατασκευές. Τέτοια αυθαίρετα υπάρχουν εκατομμύρια σε όλη την επικράτεια», αναφέρει ο κ. Κουρής.

Ανάλογη είναι η περίπτωση των ημιυπαίθριων χώρων, όπου αρχικά βάσει υπουργικής απόφασης του 2004 οποιαδήποτε αλλαγή χρήσης σε ημιυπαίθριο χαρακτηριζόταν αύξηση του συντελεστή δόμησης, με αποτέλεσμα το κτίριο συνολικά να θεωρείται αυθαίρετο.

Στη συνέχεια, ωστόσο, διευκρινιστικές εγκύκλιοι ανέφεραν πως αυθαίρετη είναι μόνον η ημιυπαίθρια κατασκευή και όχι όλο το κτίσμα.

«Αυθαιρεσίες σε ημιυπαίθριους υπάρχουν πολλές», υποστηρίζουν στελέχη της Νομαρχίας Αθηνών και προσθέτουν: «Για να κάνεις όμως αυτοψία σε τόσα εκατομμύρια, χρειάζεσαι δεκάδες υπαλλήλους που δεν υπάρχουν».

Σημειώνεται ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας είχε ταχθεί υπέρ της κατεδάφισης των αυθαιρέτων ήδη από το 2002. Με απόφασή του έκρινε τότε αντισυνταγματικό νόμο του 1994, βάσει του οποίου προωθούνταν εντάξεις στα σχέδια πόλης περιοχών με αυθαίρετα κτίσματα και υποστήριζε πως έπρεπε να κατεδαφιστούν πρώτα τα αυθαίρετα και μετά να προχωρήσει ο σχεδιασμός κάθε περιοχής.