Πυρηνικός κλοιός απειλεί την Ελλάδα

Περίπου 320 τόνοι ραδιενεργών αποβλήτων θα παράγονται ετησίως σε απόσταση αναπνοής από την Ελλάδα αν προχωρήσουν τα σχέδια κατασκευής των πυρηνικών σταθμών που έχουν εξαγγελθεί από τις γύρω χώρες.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, σε λιγότερο από μία δεκαετία η συνολική εγκατεστημένη ισχύς σε ακτίνα 700 χιλιομέτρων από τα ελληνικά σύνορα θα ξεπερνάει τα 12.700 μεγαβάτ. Οι πολέμιοι της πυρηνικής ενέργειας υποστηρίζουν ότι ο κίνδυνος ενός ατυχήματος, είτε κατά τη λειτουργία των σταθμών είτε κατά τη μεταφορά των ραδιενεργών αποβλήτων, απειλεί την Ελλάδα περισσότερο από ποτέ άλλοτε.

Η πλέον πρόσφατη εκδήλωση ενδιαφέροντος για την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας ήταν από τη Σερβία. Προηγήθηκε αυτή της Αλβανίας- γίνεται λόγος για πυρηνικό σταθμό ισχύος 800 ΜW στο Δυρράχιο -, της Τουρκίας (4.500- 5.000 ΜW), της Βουλγαρίας (2.000 ΜW προστίθενται στα 1.900 υπάρχοντα), της Αιγύπτου (1.000 ΜW). Επεκτείνοντας λίγο περισσότερο τον πυρηνικό κλοιό που έχει αρχίσει να «πνίγει» την Ελλάδα, στη Ρουμανία ήδη λειτουργούν πυρηνικοί σταθμοί συνολικής ισχύος 1.310 ΜW και την επόμενη πενταετία θα προστεθούν ακόμα 720 ΜW, στη Σλοβακία 2.800 ΜW το 2013, ακόμα μακρύτερα στην Τσεχία 3.300

ΜW, ενώ στην Τυνησία εξετάζεται το ενδεχόμενο σταθμού 600 ΜW.

«Το πιο προωθημένο έργο πυρηνικών εγκαταστάσεων είναι αυτό στο Μπέλενε της Βουλγαρίας με ισχύ 2.000 ΜW, του οποίου η κατασκευή ήδη έχει αρχίσει. Υπάρχει όμως το εξής παράδοξο: σύμφωνα με διεθνείς συνθήκες η Βουλγαρία θα έπρεπε να έχει δώσει στις όμορες χώρες μελέτες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που θα επιφέρει ο σταθμός και αυτές να δοθούν στη δημοσιότητα ώστε να υπάρξει δημόσια διαβούλευση.

Ωστόσο στην Ελλάδα δεν έχουμε δει καμία τέτοια περιβαλλοντική μελέτη για το Μπέλενε. Δεν γνωρίζουμε αν οι Βούλγαροι την έχουν παραδώσει ή αν οι αρμόδιες ελληνικές αρχές την κρύβουν από το κοινό», λέει ο κ. Θανάσης Αναπολιτάνος, πρόεδρος του Αντιπυρηνικού Παρατηρητηρίου Μεσογείου.

Κενό πληροφόρησης. Στις 12 Απριλίου 2007 ο βουλευτής του Συνασπισμού κ. Φώτης Κουβέλης κατέθεσε ερώτηση στους υπουργούς Εξωτερικών και ΠΕΧΩΔΕ για το συγκεκριμένο θέμα, εστιάζοντας στις ενέργειες στις οποίες θα πρέπει να προχωρήσει η ελληνική κυβέρνηση «για τη διασφάλιση των προβλεπόμενων διαδικασιών πληροφόρησης και συμμετοχής του κοινού», καθώς και στο αν σκοπεύει να φέρει το θέμα για συζήτηση στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής. Στην απάντηση που έλαβε από τον τότε υφυπουργό Εξωτερικών κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη, κανένα από τα δύο παραπάνω ερωτήματα δεν απαντήθηκε. Επτά μήνες μετά, στις 7 Νοεμβρίου 2007, ο πρώην πρόεδρος της Βουλγαρικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας κ. Γκέοργκι Κατσίεφ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Μπέλενε πρέπει να σταματήσει άμεσα καθώς «εμπεριέχει αφόρητα ρίσκα για την ασφάλεια και το περιβάλλον».

«Η έλλειψη εμπειρίας για τη λειτουργία του αντιδραστήρα που έχει επιλεγεί και η έλλειψη πιστοποιημένου προσωπικού και αποτελεσματικού ελέγχου θα οδηγήσουν αναμφισβήτητα σε χαμηλής ποιότητας κατασκευαστικές εργασίες. Αν κάποιος υπολογίσει την υψηλή σεισμικότητα της τοποθεσίας και τη χαμηλού επιπέδου αίσθηση περί πυρηνικής ασφάλειας στη Βουλγαρία, μπορεί να οδηγηθεί σε ένα μόνο συμπέρασμα: το πρόγραμμα δεν πρέπει να προχωρήσει», είχε πει ο δρ Κατσίεφ. Σημειώνεται δε ότι στις 4 Μαρτίου 1977, σεισμός μεγέθους 7,4 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ με επίκεντρο την περιοχή της Βρανκέα στα Ανατολικά Καρπάθια, προκάλεσε τον θάνατο 122 ανθρώπων και την ισοπέδωση τριών οικοδομικών τετραγώνων στη Σβίστοφ που απέχει μόλις 14 χιλιόμετρα από το Μπέλενε.


«Αρμάδες» αποβλήτων θα περνούν από το Αιγαίο

Η αυξημένη σεισμικότητα δεν είναι ο μόνος λόγος ανησυχίας, σύμφωνα με αυτούς που αντιστέκονται στην «παράδοση» των Βαλκανίων στα πυρηνικά. «Ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα αποτελεί η επεξεργασία των ραδιενεργών αποβλήτων και η παράνομη διάθεσή τους σε διάφορα σημεία ανά τον πλανήτη. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι έπειτα από 10 χρόνια ερευνών τα τέσσερα ναυάγια της Αδριατικής που φέρεται ότι περιέχουν ραδιενεργά και τοξικά απόβλητα παραμένουν άλυτο μυστήριο», επισημαίνει ο αναπληρωτής καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Αθανάσιος Γεράνιος. Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχουν υποψίες ότι στη συγκεκριμένη υπόθεση εμπλέκεται η Καμόρα και άλλες οργανώσεις της Μαφίας, ενώ θα πρέπει ανά τακτά χρονικά διαστήματα να γίνονται μετρήσεις στην περιοχή καθώς οι κίνδυνοι διαρροής ραδιενέργειας από τη διάβρωση είναι ιδιαίτερα μεγάλοι.

«Σημαντικό ρόλο για την αποφυγή ατυχημάτων παίζει η τεχνογνωσία και η κουλτούρα ενός λαού σε θέματα ασφαλείας. Όσο περισσότερο αυξάνονται οι ποσότητες των ραδιενεργών αποβλήτων γύρω από την Ελλάδα τόσο περισσότερα θα είναι τα δρομολόγια για τη μεταφορά τους σε σημεία αποθήκευσης ανά τον πλανήτη. Ως εκ τούτου αυξάνονται και οι πιθανότητες ενός ατυχήματος, είτε αυτό είναι ναυάγιο είτε εκτροχιασμός τρένου με ραδιενεργό φορτίο, ενώ δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο κάποια από αυτά τα φορτία να περνούν από το Αιγαίο, ή στην περίπτωση του πυρηνικού σταθμού που σχεδιάζεται στο Δυρράχιο, από την Αδριατική. Επιπλέον, τίθεται το ζήτημα της προσωρινής φύλαξης αυτών των αποβλήτων μέχρι να διοχετευθούν στον τελικό τους προορισμό», τονίζει ο κ. Νίκος Χρυσόγελος, μέλος των Οικολόγων Πράσινων. «Χαρακτηριστικό παράδειγμα συσσώρευσης αποβλήτων είναι αυτό της Μεγάλης Βρετανίας: Το 1986 είχε 42.000 κυβικά μέτρα και το 2001 έφτασε τα 85.000 κυβικά μέτρα», λέει ο κ. Γεράνιος.


Τα μεγαλεπήβολα σχέδια της Τουρκίας

Ιδιαίτερο προβληματισμό σε αυτούς που ασχολούνται με το θέμα της πυρηνικής ενέργειας έχει προκαλέσει η πρόθεση της Τουρκίας να προχωρήσει στην κατασκευή σταθμών συνολικής ισχύος 4.500- 5.000 ΜW. «Από οργανώσεις της γείτονος με τις οποίες συνεργαζόμαστε έχουμε πληροφορηθεί ότι ανάμεσα στις υποψήφιες τοποθεσίες για την κατασκευή πυρηνικού σταθμού είναι και η ευρωπαϊκή πλευρά της Τουρκίας», λέει ο κ. Χρυσόγελος από τους Οικολόγους Πρασίνους. «Το γεγονός ότι τρίτα κράτη, όπως για παράδειγμα η Τουρκία, προσπαθούν να εγκαταστήσουν πυρηνικούς αντιδραστήρες μπορεί να σημαίνει την επιθυμία τους να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα για να ισχυροποιήσουν τη στρατιωτική και πολιτική τους υπεροχή. Η λειτουργία αντιδραστήρα ισχύος 1.000 ΜW δημιουργεί κάθε χρόνο 250 κιλά πλουτώνιο, το οποίο όταν διαχωριστεί μπορεί να αποτελέσει την πρώτη ύλη για την κατασκευή πυρηνικού όπλου», αναφέρει ο καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής κ. Γεράνιος.


Φλερτάρει με την πυρηνική ενέργεια η κυβέρνηση

Στις 11 Ιανουαρίου, την ημέρα που ο Έλληνας πρωθυπουργός συναντήθηκε με τον Ινδό ομόλογό του, δύο από τα μεγαλύτερα ινδικά ειδησεογραφικά πρακτορεία είχαν ως πρώτη είδηση: «Η Ελλάδα υποστηρίζει την αναζήτηση από την Ινδία πυρηνικής ενέργειας». Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ο κ. Καραμανλής φέρεται να είπε ότι η Ελλάδα δεν έχει τίποτα εναντίον της πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς. «Σε γενικές γραμμές δεν υπάρχει πρόβλημα σχετικά με τη χρήση πυρηνικής ενέργειας από την πλευρά της Ινδίας», δήλωσε ο κ. Καραμανλής σύμφωνα με το δημοσίευμα του πρακτορείου Ρress Τrust of Ιndia.

«Είναι η δεύτερη φορά που ο Έλληνας πρωθυπουργός ευρισκόμενος στο εξωτερικό “ευλογεί” την πυρηνική ενέργεια. Η πρώτη φορά ήταν στη Βουλγαρία το 2006, όταν είχε δώσει το πράσινο φως για τον πυρηνικό σταθμό στο Μπέλενε. Και τότε η είδηση είχε έρθει απ΄ έξω- δεν αναφερόταν κάτι στα αποσπάσματα των δηλώσεων του Πρωθυπουργού που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του, όπως ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση της Ινδίας», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Θανάσης Αναπολιτάνος, πρόεδρος του Αντιπυρηνικού Παρατηρητηρίου Μεσογείου. (Η Ινδία είναι μια από τις 4 χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα, χωρίς να έχουν υπογράψει τη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών).

Ένα μήνα πριν από την επίσκεψη Καραμανλή στην Ινδία, στις 7 Δεκεμβρίου 2007 ο διευθυντής του Ινστιτούτου Πυρηνικής Τεχνολογίας και Ακτινοπροστασίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» κ. Αναστάσιος Γιούτσος διοργάνωσε εκδήλωση με καλεσμένο τον κοσμήτορα του πανεπιστημίου Ρurdue κ. Λ. Τσουκαλά για να μιλήσει για την πυρηνική ενέργεια. «Στην εκδήλωση παρευρέθη και ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Χρήστος Φώλιας, ο οποίος έκανε την εξής δήλωση: Είναι καιρός πια να αρχίσει ουσιαστικός διάλογος χωρίς προκαταλήψεις για τα υπέρ και τα κατά της πυρηνικής ενέργειας στην Ε.Ε. και στην Ελλάδα», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Αναστάσιος Γιούτσος.

Οι πιέσεις. Μέσα στο 2007 υπήρξε και επιστολή διπλωμάτη που ανέφερε την ανάγκη να εξεταστεί το ενδεχόμενο ανάπτυξης πυρηνικής ενέργειας στη χώρα μας, ενώ πριν από λίγες ημέρες σενάρια ανέφεραν την πρόθεση της ΔΕΗ να μετέχει στην κατασκευή πυρηνικού σταθμού εντός ή εκτός της Ελλάδας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, τα τελευταία δύο χρόνια η χώρα μας δέχεται πιέσεις από τις μεγάλες δυνάμεις που εμπορεύονται τεχνογνωσία και εξοπλισμό να πει «ναι» στα πυρηνικά. Μάλιστα, επειδή οι σταθμοί σε σεισμογενείς χώρες κοστίζουν 10-15% περισσότερο απ΄ ό,τι σε ασεισμικές, καθώς χρειάζονται μεγάλες ποσότητες οπλισμένου σκυροδέματος, οικονομικά οφέλη προκύπτουν και για την εγχώρια αγορά. «Το 30-40% των χρημάτων που θα κοστίσει ο σταθμός πιθανότατα να μοιραστεί σε ελληνικές εταιρείες», αναφέρουν γνώστες του θέματος που δείχνουν ταυτόχρονα την ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης ως υποψήφια καθώς είναι σχετικά ασεισμική, ενώ βρίσκεται ταυτόχρονα πολύ κοντά στο δίκτυο ηλεκτρικού ρεύματος.

«Η διαρροή διαφόρων σεναρίων σχετικά με την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα είναι και αυτός ένας τρόπος για να προετοιμάζουν το κλίμα», επισημαίνει ο κ. Νίκος Χρυσόγελος. «Έτσι μπορούν να τεστάρουν τα “νερά” της κοινής γνώμης για τα πυρηνικά», συμπληρώνει.
Φθηνή, «πράσινη», αλλά άκρως επικίνδυνη

Το νόμισμα της πυρηνικής ενέργειας έχει δύο όψεις: «Η πυρηνική ενέργεια όπως παράγεται σήμερα είναι ασφαλής, φθηνή και δεν επιβαρύνει το περιβάλλον με εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που θρέφουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Πιστεύω ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο», λέει ο κ. Μπρούνο Κόμπι, πρόεδρος της διεθνούς οργάνωσης «Περιβαλλοντολόγοι υπέρ της πυρηνικής ενέργειας». «Όσον αφορά τα καύσιμα και τα απόβλητα, υπάρχουν εξειδικευμένες εταιρείες, οι οποίες αναλαμβάνουν τη μεταφορά τους σύμφωνα με τα διεθνή στάνταρ ασφαλείας», αναφέρει ο κ. Αναστάσιος Γιούτσος, διευθυντής του Ινστιτούτου Πυρηνικής Τεχνολογίας και Ακτινοπροστασίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».

Η οικονομική πτυχή. Το κόστος κατασκευής πυρηνικών σταθμών ισχύος 2.000 ΜW υπολογίζεται στα 4,5-5 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η τιμή του ρεύματος που παράγει ανά κιλοβατώρα στα 3,7 λεπτά.

Επιπλέον κόστος αποτελεί η αποξήλωση του σταθμού- μέρη του οποίου καθίστανται ραδιενεργά όταν κλείσει ο κύκλος ζωής του, που με τα σημερινά στάνταρ υπερβαίνει τα 40 χρόνια. «Τα έξοδα για τη διάλυση των τμημάτων του αντιδραστήρα που προστίθενται στα απόβλητα του πυρηνικού εργοστασίου ξεκινούν από 300 εκατομμύρια και φτάνουν τα 2 δισ. δολάρια ανά 1.000 ΜW εγκατεστημένης ισχύος. Ο χρόνος της διάλυσης μπορεί να διαρκέσει έως 130 έτη», τονίζει ο κ. Γεράνιος.