[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] 2008: ο φόβος μπροστά στο καινούργιο…

ΕΑΝ ΘΕΩΡΗΣΟΥΜΕ ότι η Αθήνα αντιπροσωπεύει τη χώρα (και μάλλον την αντιπροσωπεύει με το μέγεθος του πληθυσμού που φιλοξενεί), τότε στην αρχή του 2008 εμφανιζόμαστε να είμαστε μια βαθύτατα απογοητευμένη, απαισιόδοξη, ανασφαλής και κυρίως φοβισμένη χώρα. Αυτό το συμπέρασμα προκύπτει από την εξαιρετικώς ενδιαφέρουσα έρευνα του «Βήματος» σε έντεκα μεγάλες πόλεις του κόσμου («Το Βήμα», 1/1/2008). Τα ευρήματα της έρευνας είναι εντυπωσιακά (αν και σε κάποιον βαθμό αναμενόμενα). Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και ανησυχητικό συνάμα εύρημα: η Αθήνα (δηλαδή η Ελλάδα) καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό απαντήσεων (57,2%) εκείνων που θεωρούν την παγκοσμιοποίηση ως αρνητικό φαινόμενο και μόνο ένα 33,8% ως θετικό (τα αντίστοιχα ποσοστά θετικών απαντήσεων για ορισμένες άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι Παρίσι 63,6%, Βερολίνο 55,4%, Λονδίνο 46,9%, Μαδρίτη 43,6%, ενώ ακόμη και η Κωνσταντινούπολη, το Κάιρο και η Μόσχα καταγράφουν υψηλότερες θετικές απαντήσεις, 40,9%, 39,0%, 35,7% αντίστοιχα). Το μόνο κατά κάποιον τρόπο «θετικό» εύρημα της έρευνας είναι ότι η Αθήνα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό απαντήσεων (71,8%) εκείνων που θεωρούν την καταστροφή του περιβάλλοντος ως επικίνδυνη εξέλιξη για τον κόσμο. Ωστόσο η υψηλή αυτή «συνειδητοποίηση» (που δεν συμβαδίζει βεβαίως με ανάλογη συλλογική συμπεριφορά αφού η περιφρόνηση που δείχνουμε προς το περιβάλλον είναι έκδηλη σ΄ όλες τις πράξεις μας) δεν αποκλείεται να οφείλεται σε συγκυριακούς λόγους (πυρκαγιές του καλοκαιριού, κ.λπ.). Η πρόσληψη της παγκοσμιοποίησης ως βαθύτατα ζημιογόνου φαινομένου συνιστά εξόχως αρνητική κατάσταση. Ουσιαστικά σημαίνει ότι αρνούμαστε να αποδεχθούμε, προσαρμοστούμε και λειτουργήσουμε σ΄ ένα καθεστώς ανοιχτών οριζόντων και συνόρων, σ΄ ένα καθεστώς ελεύθερης διακίνησης ιδεών, ανθρώπων, αγαθών, επικοινωνίας.

Αρνούμαστε το «παγκόσμιο χωριό» και τις ευκαιρίες που περικλείει για ανάπτυξη, συνεργασία, υπέρβαση των συγκρούσεων. Ο φόβος της παγκοσμιοποίησης είναι φόβος μπροστά στο καινούργιο. Όλα αυτά δεν σημαίνουν βεβαίως ότι η παγκοσμιοποίηση δεν έχει αρνητικές πτυχές και συνέπειες που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Έχει, και σοβαρές μάλιστα. Αλλά είναι ένα κατά βάση θετικό φαινόμενο με σημαντικά οφέλη (από το Ιnternet μέχρι τα προϊόντα που προσφέρει). Και αλίμονο στις χώρες που το βλέπουν ως απειλή και όχι ως ευκαιρία…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.