Τελική μάχη στον πόλεμο των μεταλλαγμένων

Το τελευταίο κεφάλαιο στο θέμα της καλλιέργειας των μεταλλαγμένων προϊόντων στην Ευρώπη έχει πρωταγωνιστές δύο ποικιλίες γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού και ένα είδος πεταλούδας. Οι ΗΠΑ και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου πιέζουν υπέρ της καλλιέργειας, η επιστήμη αδυνατεί να δώσει μια οριστική απάντηση και η- διχασμένη – Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται το επόμενο διάστημα να αποφασίσει.

Τον περασμένο μήνα ο επίτροπος για τον Περιβάλλον κ. Σταύρος Δήμας εξέφρασε την αντίθεσή του στην καλλιέργεια των ποικιλιών καλαμποκιού ΒΤ11 και 1507 ανακοινώνοντας ότι θα απορρίψει τις αιτήσεις έγκρισης που έχουν κατατεθεί από τις αμερικανικές εταιρείες DuΡont Ρioneer και Dow Αgrosciences και την ελβετική Syngenta, καθώς θα μπορούσε να επηρεαστεί η πεταλούδα Μονάρχης (έρευνα έδειξε ότι υπάρχουν επιπτώσεις στις προνύμφες που εκτίθενται στη γύρη των μεταλλαγμένων). Το επόμενο διάστημα το θέμα θα πρέπει να έρθει προς συζήτηση στη συνεδρίαση της Κομισιόν. Και τότε, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά η «Ιnternational Ηerald Τribune», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα κληθεί να αποφασίσει ποιο μείγμα επιστήμης, πολιτικής και εμπορίου θα εφαρμόσει. Μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο Έλληνας επίτροπος της Κομισιόν απορρίπτει ωστόσο την πολιτική διάσταση του θέματος. «Οι επιφυλάξεις μου στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Κάθε κοινωνία έχει το δικαίωμα να προσδιορίσει το επίπεδο προστασίας το οποίο θεωρεί αποδεκτό για την ασφάλειά της», σημειώνει.

Για τον κ. Δήμα «όταν υπάρχουν τέτοιου είδους επιστημονικές αμφισβητήσεις σε ένα τόσο σοβαρό ζήτημα για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, η Επιτροπή οφείλει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική στις αποφάσεις της». Η επιστήμη, επισημαίνουν οι ειδικοί, αδυνατεί να δώσει μια οριστική απάντηση. Κι όπως επισημαίνει η Αντζέλικα Χίλμπεκ, επιστημονική έκθεση της οποίας επικαλείται ο κ. Δήμας, τα συμπεράσματα είναι θέμα ερμηνείας. «Το ποτήρι είναι μισοάδειο ή μισογεμάτο;», λέει χαρακτηριστικά. Αυτό το δίλημμα βρίσκει απόλυτη εφαρμογή και στην περίπτωση του καλαμποκιού: πολλοί ερευνητές, μεταξύ των οποίων και σύμβουλοι της Ε.Ε., κατηγορούν τον κ. Δήμα ότι αγνοεί την επιστήμη.

Ρήξη με τις ΗΠΑ. Απέναντι στις ευρωπαϊκές επιφυλάξεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες βλέπουν «το ποτήρι μισογεμάτο» και ασκούν πιέσεις- βοηθούντος και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Πώς εξηγείται όμως αυτό το χάσμα ΗΠΑ και Ευρώπης στο ζήτημα; Σύμφωνα με τον κ. Δήμα ένας από τους κυριότερους λόγους είναι οι διαφορετικές γεωγραφικές συνθήκες. «Στις ΗΠΑ υπάρχουν τεράστιες αγροτικές εκτάσεις στις οποίες μπορεί να πραγματοποιηθεί μαζική μονοκαλλιέργεια μεταλλαγμένων φυτών σε απόσταση από γειτονικές καλλιέργειες συμβατικών φυτών, ώστε να αποφευχθεί η επιμόλυνση λόγω πρόσμειξης. Στην Ευρώπη οι γεωργικοί κλήροι είναι μικρότερης έκτασης», επισημαίνει, ενώ όπως προσθέτει πολλές περιοχές της Ευρώπης που διαθέτουν ονομασίες προέλευσης είναι ιδιαίτερα αρνητικές στο να φιλοξενήσουν μεταλλαγμένες καλλιέργειες. Υπάρχει ωστόσο μια ένσταση που λέει ότι η Ευρώπη με την πολιτική της καταδικάζει τις φτωχές χώρες. «Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος από την εγκατάλειψη παραδοσιακών καλλιεργειών και τη μαζική στροφή στην παραγωγή βιοκαυσίμων», απαντά ο επίτροπος για το Περιβάλλον.


Ο κίνδυνος για το περιβάλλον

Τα συμπεράσματα των επιστημόνων σχετικά με τα μεταλλαγμένα θα μπορούσαν να συνοψιστούν σε μια φράση: Δεν έχει αποδειχθεί ότι η καλλιέργεια βλάπτει την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος. Οι υποστηρικτές των μεταλλαγμένων χρησιμοποιούν ως επιχείρημα το πρώτο σκέλος, οι σκεπτικιστές επισημαίνουν το δεύτερο.