[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Πρόκληση μείζονος σημασίας

ΔΕΝ ΑΝΗΚΩ σ΄ αυτούς που επίμονα πιστεύουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε διαδικασία παρακμής, διαρκούς κρίσης ή και κατάρρευσης.

Ούτε όμως και σ΄ αυτούς που θεωρούν ότι η Ελλάδα είναι η περιούσια χώρα, το κέντρο του κόσμου, που όλοι οφείλουν να της αναγνωρίζουν έναν ξεχωριστό ρόλο και θέση στο παγκόσμιο σύστημα.

Όπως προσπάθησα να δείξω σε πρόσφατο βιβλίο μου, η χώρα μας κατέχει σημαντική θέση στο παγκόσμιο και ευρωπαϊκό σύστημα, μπορεί να ασκήσει επιρροή κυρίως ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), ανήκει στις είκοσι πέντε περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες της υφηλίου- κάτι ιδιαίτερα σημαντικό έστω κι αν δεν θέλουμε να το παραδεχθούμε. Αλλά μέχρι εκεί. Ο ελληνικός «εξαιρετισμός» (exceptionalism) είναι ένα επικίνδυνο φαινόμενο που εμποδίζει τη χώρα να δει την πραγματικότητα ως έχει και να αντιμετωπίσει τις σύγχρονες προκλήσεις. Η Ελλάδα είναι λοιπόν μια υπολογίσιμη ανεπτυγμένη χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και πέτυχε την ανάπτυξη αυτή τα τελευταία τριάντα χρόνια περίπου, εκκινώντας από μια δύσκολη βάση. Αλλά ενώ η οικονομική ανάπτυξη προχώρησε με εντυπωσιακά γρήγορους ρυθμούς, η πολιτιστική συγκρότηση της χώρας δεν ακολούθησε τους ρυθμούς αυτούς. Σε ορισμένους τομείς δε, ακολούθησε μάλλον «πορεία προς τα πίσω». Έτσι έχουμε το περίφημο «πολιτιστικό χάσμα» (cultural gap)- ένα χάσμα που επιβεβαιώνεται από τα στατιστικά δεδομένα. Στοιχεία της Ε.Ε. δείχνουν π.χ. ότι η Ελλάδα είναι από τις ευρωπαϊκές χώρες με τη χαμηλότερη δαπάνη σε πολιτιστικά αγαθά (βιβλία, μουσική, κ.λπ.), διαβάζει λιγότερο εφημερίδες και βιβλία αλλά βλέπει πολύ περισσότερες ώρες τηλεόραση, έχει την υψηλότερη καταναλωτική δαπάνη για διασκέδαση (τύπου ελληνικών μαγαζιών της νύχτας- φαινόμενο μοναδικό σ΄ όλο τον κόσμο). Και, βεβαίως, οι εκπαιδευτικές μας επιδόσεις είναι από τις χειρότερες, ενώ η διαφθορά και η ανομία καθίστανται ενδημικά φαινόμενα (ο νόμος δεν εφαρμόζεται όχι μόνο στα Ζωνιανά, αλλά σε πολλές άλλες περιοχές της κοινωνίας). Το «πολιτιστικό χάσμα» συνιστά μείζονος σημασίας πρόκληση για το μέλλον της χώρας. Και για τις πολιτικές ηγεσίες….

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.