Περιοδικά

Δικαίωμα στο ερωτικό πάθος

«Κι αν είν΄ ο έρωτας καλός γιατί να με πληγώνει; / Ειδέ και είν΄ πάλιν κακός, πώς είν΄ γλυκοί οι πόνοι;» (Φαναριώτικο τραγούδι)
Η γοητεία ενός επιστημονικού περιοδικού είναι να μη φοράει στενούς κορσέδες. Κι αυτό έχει πετύχει η «Σύναψις» που δημοσιεύει θέματα από τα πεδία της Ψυχιατρικής, των Νευροεπιστημών και των Επιστημών του Ανθρώπου. Τελευταίο δείγμα το μελέτημα του Γιάννη Ξούρια, που είναι φιλόλογος και διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών .

Ο συγγραφέας μελετάει τα φαναριώτικα τραγούδια/ στιχουργήματα που βρίσκονται ενσωματωμένα στη συλλογή ερωτικών διηγημάτων «Έρωτος αποτελέσματα» του Ιωάννη Καρατζά του Κυπρίου (Βιέννη 1792). Εκείνη την εποχή (τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα) «η ασκητική εγκράτεια, η λογοκρατούμενη σωφροσύνη, η Ηθική πρωτίστως ως κλάδος της Φιλοσοφίας, αλλά και η Ιατρική καταδικάζουν τη συναισθηματική έξαρση στην οποία οδηγεί ο έρωτας και συνιστούν την αποφυγή του. Όμως αυτά τα τραγούδια/ στιχουργήματα, που φαίνεται πως είχαν λαϊκό χαρακτήρα, επιμένουν σε πείσμα κάθε φρονηματισμού να αναμοχλεύουν “τα πάθη του έρωτα” και διεκδικούν τα δικαιώματά τους, πράγμα που μάλλον το πετυχαίνουν…». Στο φαναριώτικο τραγούδι, θα σημειώσει ο Γ. Ξούριας, το πάθος και η θλίψη που το ακολουθούν κατά κανόνα δεν είναι χαμηλόφωνα και λεπτεπίλεπτα, αλλά εκδηλώνονται συνήθως με τρόπο ταραχώδη και κραυγαλέο. Ένα από τα θέματά του είναι ο κίνδυνος της τρέλας αλλά και η ακραία κατάληξη, ο θάνατος: «Αχ έρωτα σκληρότατε,και ποια είν΄ τα καλά σου;/ Μία φθορά μόνον ζωής είν΄ τα χαρίσματά σου./ Όποιος με σένα μπερδευτεί δεν έχει άλλη χάρι/ παρά τον χάρον να λαλεί γλήγορα να τον πάρει». Αλλά υπάρχουν κι άλλα τραγούδια, «παρηγορητικά» ή «σωφρονιστικά». Όλα αυτά και άλλα πολλά οδηγούν τον συγγραφέα να αναλύσει μ΄ έναν τρόπο στοχαστικό και απολαυστικό τα πάθη του έρωτα στις συγκεκριμένες ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες.

ΨΥΧΟΠΑΙΔΗΣ: Από τα πιο ενδιαφέροντα κείμενα του περιοδικού «Centro», η συνέντευξη του Γιάννη Ψυχοπαίδη στην Κυβέλη Κούβελα. Ανοιχτός σε όλα, στοχαστικός και άμεσος, ο σπουδαίος ζωγράφος και δάσκαλος μιλάει για τα βιβλία (Ίκαρος, Μεταίχμιο) όπου «συνοδοιπόρησε» με ποιητές, για τα βιβλία με εικαστική δουλειά πάνω στον Σεφέρη και τον Παρμενίδη και για τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τη διδασκαλία. Με αφορμή τη φράση- θέση του Ψυχοπαίδη «όσο ξεχνάς τόσο βρίσκεις», ερωτάται: Ζωή χωρίς αναμνήσεις, λοιπόν;

Η απάντησή του: «Όχι χωρίς αναμνήσεις, αλλά με τη δυνατότητα να επεξεργάζεσαι τις αναμνήσεις σου, όχι ως δεσμά αλλά ως απελευθερωτικές κινήσεις. Και η δυνατότητα να ξεχνάς όχι για να χάσεις την ταυτότητά σου αλλά να την κερδίσεις, ανανεώνοντας συνεχώς την ύπαρξή σου με πράγματα καινούρια, που στοιβάζονται με τα παλιά και γίνονται μια καινούργια αλήθεια. Να ξεχάσεις τη σύμβαση, να ξεχάσεις το νεκρό πράγμα, αυτό που κουβαλάς και απλώς το σέρνεις. Είναι όπως τα αερόστατα που κουβαλούν μαζί τους σάκους με άμμο. Όταν σε κάποιο σημείο γίνονται βαρίδια, που εμποδίζουν το ταξίδι, τους πετάς, για να μπορέσεις να συνεχίσεις προς τα πάνω…».

ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Αν ξεχωρίζει σε κάτι το περιοδικό «Λαϊκό τραγούδι» είναι ότι δεν ξιπάζεται προβάλλοντας πασίγνωστες φίρμες, τα «χρυσά» ονόματα του χώρου, αλλά σκάβει πιο βαθιά. Στο τεύχος που κυκλοφορεί λ.χ. το εξώφυλλο αφιερώνεται στον εξαιρετικό μπουζουξή Γιάννη Παλαιολόγου (γ. 1944 στα Άσπρα Χώματα της Νίκαιας), τον «αγαπημένο του Καζαντζίδη» που έχει κάνει «άπειρες ηχογραφήσεις λαϊκών τραγουδιών». Στην πολυσέλιδη συνέντευξή του στον Κώστα Χρηστίδη, ο Παλαιολόγου (η μητέρα του ήταν αδελφή του Μάρκου και του Αργύρη Βαμβακάρη) αφηγείται τη ζωή του και τις σχέσεις του με τα μεγαλύτερα ονόματα του τραγουδιού από το ξεκίνημά του, το 1959. Για τον Καζαντζίδη θα πει απλά: «Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που έζησε τον ίδιο αιώνα με τον Στέλιο…». Το περιοδικό προσφέρει και CD με σπάνιες ηχογραφήσεις- από τις 78 στροφές- του Απόστολου Χατζηχρήστου.

ΠΑΙΔΕΙΑ. Με θέματα παιδευτικού προβληματισμού κυκλοφόρησε το 123ο τεύχος της «Νέας Παιδείας». Μεταξύ άλλων: «Μαθητές με ειδικές μαθησιακές ανάγκες», «Διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας» και το εξαιρετικά διαφωτιστικό «Υ πολογιστές και απελευθερωτική εκπαίδευση».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΣΥΝΑΨΙΣ»: Κ. Παλαμά 21, Θεσσαλονίκη- 551 33, τηλ. 2310-448.270.

«CΕΝΤRΟ»: Αραχώβης 35, Αθήνα- 106 81, τηλ.
210-3839.355.

«ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ»: Εϋντού 3Α, Αθήνα- 116 36, τηλ. 210-7568.887.

«ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»: Σόλωνος 77, Αθήνα- 106 70, τηλ. 210-3636.007.