[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Καταφύγιο για εκατομμύρια πολίτες το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Την έκτη θέση κατέχει η Ελλάδα στη λίστα με τις παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΔΑ), λέει η Ελληνίδα εισηγήτρια στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) Μαριαλένα Τσίρλη. Καταθέτοντας προσωπικές της απόψεις, η κ. Τσίρλη εκτιμά ότι οι Έλληνες δικαστές με διαρκώς αυξανόμενη ταχύτητα εφαρμόζουν την Ευρωπαϊκή Σύμβαση, που δεσμεύει 47 κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενώ και οι πολίτες θεωρούν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ως το τελευταίο καταφύγιο για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των ελευθεριών τους.

Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου γίνονται πάντοτε σεβαστές από τις κυβερνήσεις; Τα κράτη είναι υποχρεωμένα να εκτελούν τις αποφάσεις του Δικαστηρίου. Είναι εξαιρετικά σπάνιο το φαινόμενο της μη συμμόρφωσης.

Σε τι μπορεί να ελπίζει κάποιος που θα δικαιωθεί από αυτό το Δικαστήριο;

Στη διαπίστωση παραβίασης της Σύμβασης και στην επιδίκαση ενός χρηματικού ποσού ως «δίκαιη ικανοποίηση».

Τι δεν μπορεί να κάνει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο;

Να ακυρώσει αποφάσεις εσωτερικών δικαστηρίων ή να καταργήσει διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας, ακόμα και αν διαπιστώσει την αντίθεσή τους προς τη Σύμβαση.

Μπορεί το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να υποκαταστήσει την εγχώρια Δικαιοσύνη;

Ούτε μπορεί ούτε θέλει κάτι τέτοιο. Η λειτουργία του στηρίζεται στην αρχή της επικουρικότητας, που σημαίνει ότι δέχεται να εξετάσει καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων με την προϋπόθεση ότι έχει προηγουμένως δοθεί στα κράτη η ευκαιρία να επανορθώσουν την παραβίαση σε εσωτερικό επίπεδο.

Οι εθνικές Αρχές, διοίκηση και δικαστήρια, δεσμεύονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση;

Η Σύμβαση αποτελεί, σύμφωνα με το Σύνταγμα, εσωτερικό δίκαιο, με υπερνομοθετική μάλιστα ισχύ. Συνεπώς οι διατάξεις της είναι δεσμευτικές έναντι πάντων.

Τα ελληνικά δικαστήρια ακολουθούν τη νομολογία του Ευρωδικαστηρίου;

Με διαρκώς αυξανόμενη συχνότητα, ο Έλληνας δικαστής επικαλείται, ερμηνεύει και εφαρμόζει τη Σύμβαση.

Πόσες υποθέσεις εκκρεμούν αυτήν τη στιγμή;

Περίπου 103.000. Ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις του παραδεκτού μιας προσφυγής;

Η εξάντληση των εσωτερικών ένδικων μέσων και η τήρηση εξάμηνης προθεσμίας.

Είναι αναγκαίο να χρησιμοποιήσει κάποιος δικηγόρο για να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο;

Κατά το αρχικό στάδιο υποβολής μιας προσφυγής δεν είναι απαραίτητο. Στα μεταγενέστερα στάδια της διαδικασίας, απαιτείται συνήθως η σύμπραξη δικηγόρου. Μάλιστα, υπό προϋποθέσεις, το Δικαστήριο μπορεί να συνδράμει τον προσφεύγοντα στην πληρωμή του δικηγόρου του.

Η προστασία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου πόσο μπορεί να κοστίσει σε έναν πολίτη;

Η εξέταση των υποθέσεων από το Δικαστήριο γίνεται δωρεάν. Δεν υπάρχει παράβολο ούτε προβλέπονται άλλα τέλη για την άσκηση προσφυγής.

Σε ποια γλώσσα μπορεί κάποιος να αποταθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο;

Αρχικά στη μητρική του γλώσσα, αλλά στη συνέχεια σε μία από τις επίσημες γλώσσες λειτουργίας του Δικαστηρίου (αγγλικά ή γαλλικά).

Μπορεί ένας αλλοδαπός να προσφύγει κατά της Ελλάδας; Οποιοσδήποτε βρίσκεται στη δικαιοδοσία της Ελλάδας μπορεί, σε περίπτωση προσβολής δικαιώματός του που προστατεύεται από τη Σύμβαση, να προσφύγει στο Δικαστήριο.

Μπορεί ένας Έλληνας να προσφύγει κατά άλλου κράτους; Ναι, εφόσον το κράτος αυτό έχει επικυρώσει τη Σύμβαση. Ποια είναι τα τρία βασικότερα ζητήματα που θίγονται στις προσφυγές κατά της Ελλάδας;

Ζητήματα δίκαιης και ταχείας δίκης, ιδιοκτησιακά και υποθέσεις κακομεταχείρισης αλλοδαπών. Σε ό,τι αφορά τις ελληνικές υ ποθέσεις, πόσος χρόνος απαιτείται μέχρι να εκδοθεί η απόφαση;

Η εξέταση των υποθέσεων ολοκληρώνεται μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, που συνήθως δεν ξεπερνά τα 2 ή 3 χρόνια.

Ποια χώρα βρίσκεται πρώτη στον «κατάλογο» των παραβιάσεων για το 2007 και ποια η θέση της Ελλάδας;

Η Τουρκία, η Ρωσία, η Ουκρανία, η Πολωνία και η Ρουμανία βρίσκονται στην πρώτη πεντάδα. Ακολουθεί στην έκτη θέση η Ελλάδα.

Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου;

Τον δικαστικό και δεσμευτικό χαρακτήρα των αποφάσεών του. Και ποιο το μεγαλύτερο μειονέκτημα;

Η υπερφόρτωσή του αναδεικνύεται σε μείζον πρόβλημα. Χρειάζεται να γίνουν αλλαγές για να είναι πιο ευέλικτη και πιο άμεση η προστασία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου;

Ο διαρκώς αυξανόμενος αριθμός των προσφυγών καθιστά αναγκαία τη λήψη μέτρων που θα διασφαλίσουν μακροπρόθεσμα την αποτελεσματικότητα του συστήματος.

Με ποια φράση θα χαρακτηρίζατε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο;

Το τελευταίο καταφύγιο στο οποίο προσβλέπουν εκατομμύρια πολίτες για την προστασία των θεμελιωδών τους δικαιωμάτων και ελευθεριών.