Επιστήμη

Το μεγάλο ταξίδι του ανθρώπου για να κατακυριεύσει τη Γη

Έχουν περάσει τουλάχιστον 200.000 χρόνια από την εποχή που, σύμφωνα με τις τελευταίες επιστημονικές έρευνες, εμφανίστηκε στην Υποσαχάρια Αφρική ο σύγχρονος άνθρωπος. Από εκεί ξεκίνησε το μεγάλο του ταξίδι για να κατακτήσει τον κόσμο. Πέρασε στην Αραβική Χερσόνησο και από εκεί στην Ασία, την Ευρώπη, την Αυστραλία και την Αμερική.

Τον τελευταίο καιρό επιστήμονες από διάφορα γνωστικά πεδία- παλαιοντολόγοι, αρχαιολόγοι, γενετιστές- έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους για να σχηματίσουν τα κομμάτια από το μεγάλο παζλ της εξάπλωσης του ανθρώπου στις εσχατιές της Γης. Απολιθώματα που βρέθηκαν σε διάφορες χώρες, αρχαιολογικά ευρήματα και αναλύσεις DΝΑ φανερώνουν τη διαδρομή και τους ενδιάμεσους σταθμούς που ακολούθησε ο λεγόμενος μοντέρνος άνθρωπος για να φθάσει σε κάθε μεριά του κόσμου. Κυρίαρχο όμως εξακολουθεί να παραμένει το ερώτημα: τι ήταν αυτό που ώθησε τον άνθρωπο να φύγει από την Αφρική και να εξαπλωθεί στις υπόλοιπες ηπείρους;

Πριν από 200.000 χρόνια. Σύμφωνα με την επιστημονική επιθεώρηση «Νew Scietist», υπήρχε μέχρι πρόσφατα η άποψη ότι ο Ηomo sapiens εξελίχθηκε τα τελευταία 100.000 χρόνια. Τις τελευταίες όμως δύο δεκαετίες εντοπίστηκαν

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 40.000 χρόνια οι πρώτοι άνθρωποι έφθαναν στην Ευρώπη

ευρήματα που δείχνουν ότι ο σύγχρονος ως προς την ανατομία άνθρωπος εμφανίστηκε στην Αφρική πριν από τουλάχιστον 200.000 χρόνια. Και σαν να μην έφθανε αυτό, οι τελευταίες ενδείξεις που έχουν στα χέρια τους οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η εξάπλωση του ανθρώπου μακριά από την αφρικανική ήπειρο έγινε πιο πρόσφατα απ΄ ό,τι πίστευαν έως σήμερα.

Κάποιοι ειδικοί υποστηρίζουν πως τα ανθρώπινα απολιθώματα που βρέθηκαν στο Ισραήλ και τα οποία χρονολογούνται από 120.000 χρόνια έως 90.000 χρόνια πριν από σήμερα αποτελούν τα αρχαιότερα ανθρωπολογικά ευρήματα που ανακαλύφθηκαν μακριά από την Αφρική. Η αλήθεια πάντως είναι ότι κάθε ένδειξη ανθρώπινης δραστηριότητας μακριά από την Αφρική σταματά στα 90.000 χρόνια πριν από σήμερα και εμφανίζεται ξανά ύστερα από αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα.

Από τον Ειρηνικό; Από τα δεδομένα που έχουν προκύψει, φαίνεται ότι η πορεία του ανθρώπου μακριά από την Αφρική δεν ακολούθησε τη διαδρομή που πιστευόταν έως τώρα. Το πιθανότερο σενάριο θέλει τους πρώιμους ανθρώπους να πέρασαν πρώτα στη Νοτιοανατολική Ασία και από εκεί να έφθασαν μέχρι την Αυστραλία και μετά να ακολούθησαν βόρεια διαδρομή προς την Ευρώπη. Σκελετικά ευρήματα που ανακαλύφθηκαν σε ένα νησί του Βόρνεο χρονολογούνται στα 45.000 με 40.000 χρόνια από σήμερα και πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο αποικισμός της Αυστραλίας έγινε περίπου την ίδια περίοδο.

Οι πορείες. Αντίστοιχα ευρήματα που ανακαλύφθηκαν στην Κίνα χρονολογούνται στα 40.000 χρόνια πριν από σήμερα και είναι τα παλαιότερα που έχουν βρεθεί στην Ανατολική Ευ ρασία. Την ίδια στιγμή πάντως που κάποιοι από τους προγόνους μας αποικούσαν την Αυστραλία, κάποιοι άλλοι εισέβαλαν στην Ευρώπη. Στη Ρουμανία βρέθηκαν απολιθώματα που χρονολογούνται από 40.000 χρόνια μέχρι 36.000 χρόνια πριν από σήμερα. Τελευταίος σταθμός στην εξάπλωση του ανθρώπου στη Γη ήταν η αμερικανική ήπειρος, που φαίνεται ότι ολοκληρώθηκε όταν τελείωνε η περίοδος των παγετώνων και σίγουρα όχι νωρίτερα από 16.000 πριν από σήμερα.


Πληροφορίες από το γονιδίωμα

ΕΚΤΟΣ ΟΜΩΣ από τα αρχαιολογικά και παλαιοντολογικά ευρήματα, οι επιστήμονες συγκέντρωσαν πολύτιμες πληροφορίες για τη διασπορά του ανθρώπινου είδους από το γονιδίωμα των σημερινών ανθρώπων. Οι γενετικές αναλύσεις δεν έδωσαν μόνο πληροφορίες για τις μεταναστεύσεις και τον αποικισμό περιοχών από ανθρώπους μέσω των γονιδιακών μεταλλάξεων, αλλά βοήθησαν στο να απαντηθεί το ερώτημα τι ήταν αυτό που ώθησε τον άνθρωπο μακριά από την Αφρική.

Σύμφωνα με επιστήμονες, η πληθυσμική έκρηξη που σημειώθηκε σε περιοχές της Αφρικής σε συνδυασμό με την εμφάνιση του γονιδίου που είναι συνδεδεμένο με τη γλωσσική ικανότητα αλλά και τη χρήση πιο σύγχρονης τεχνολογίας στα εργαλεία που χρησιμοποιούσε, βοήθησαν ώστε ο πρώιμος άνθρωπος να ξεπεράσει τα σύνορα της επικράτειάς του και να φθάσει σε κάθε σημείο του πλανήτη.


Το Ελ Νίνιο επιβραδύνει την περιστροφή της Γης

Κάθε φορά που έρχεται το «Θείο Βρέφος», ο πλανήτης Γη μειώνει ταχύτητα για να το υποδεχθεί. Τις χρονιές που εμφανίζεται το φαινόμενο Ελ Νίνιο, δεν αλλάζει μόνο το παγκόσμιο κλίμα αλλά και η περιστροφή της Γης. Μόλις πρόσφατα οι επιστήμονες κατάφεραν να ανακαλύψουν την αιτία.

«Η απάντηση πετάει στον αέρα», λέει η Τζιν Ντίκι, από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας, θυμίζοντας το περίφημο τραγούδι του Μπομπ Ντίλαν. Το Ελ Νίνιο ζεσταίνει τα νερά της επιφάνειας του Ειρηνικού κοντά στους Τροπικούς με αποτέλεσμα ισχυρούς δυτικούς θερμικούς ανέμους. Το συνολικό σύστημα της Γης (ξηρά, θάλασσα και ατμόσφαιρα) περιστρέφεται με σταθερή ταχύτητα αλλά αυτοί οι άνεμοι ανεβάζουν την ταχύτητα περιστροφής της ατμόσφαιρας. Για να εξισορροπήσει τη διαφορά, ο πλανήτης αναγκάζεται να μειώσει ταχύτητα και η διάρκεια της ημέρας μεγαλώνει.

Ανεπαίσθητη. Βέβαια, η διαφορά είναι ανεπαίσθητη για τους κοινούς θνητούς. «Οι συνολικές αλλαγές στη στροφορμή ανάμεσα στο σώμα της Γης και την ατμόσφαιρά της κατά τη διάρκεια ενός Ελ Νίνιο, προκαλούν τη μείωση της ταχύτητας κατά ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου την ημέρα», λέει στο «Νew Scientist» η επιστήμονας. Είναι χαρακτηριστικό πως η μείωση της περιστροφής της Γης παρατηρείται αρκετές εβδομάδες μετά την αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών καθώς η ατμόσφαιρα αργεί να διασκορπίσει τη θερμότητα.

Προς Δυσμάς. Κατά τη διάρκεια ενός Ελ Νίνιο, παρατηρείται μία ανωμαλία στην κίνηση των ατμοσφαιρικών και ωκεάνιων ρευμάτων στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, η οποία ξεκινά μία πολύπλοκη διαδικασία στην ατμόσφαιρα επηρεάζοντας το κλίμα σε όλη τη Γη. Άνεμοι που πνέουν προς τα δυτικά εξασθενούν και αλλάζουν κατεύθυνση. Αυτή η αλλαγή πορείας προκαλεί τη μετακίνηση της μεγάλης θερμής υδάτινης μάζας, που κανονικά βρίσκεται κοντά στην Αυστραλία, προς τα ανατολικά κατά μήκος του Ισημερινού, μέχρι που φτάνει στις ακτές της Νότιας Αμερικής. Η υδάτινη αυτή μάζα επηρεάζει την υγρασία εκεί όπου σχηματίζονται τα σύννεφα της βροχής και αλλάζει την κίνηση των ατμοσφαιρικών συστημάτων σε όλο τον κόσμο.

Η ξηρασία. Τα αποτελέσματα είναι εμφανή παντού. Η Κεντρική Ευρώπη, τα νησιά του Κεντρικού Τροπικού Ειρηνικού, η Χιλή, η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Ουρουγουάη και η Νότια Κίνα έχουν πλημμύρες. Η Ινδονησία, η Βόρεια Κίνα, η Αυστραλία, η Ταϊλάνδη, η Κεντρική Αφρική αλλά και τμήματα της Νότιας Αμερικής αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα ξηρασίας.

Ίσως και φέτος. Το Ελ Νίνιο εμφανίζεται στις ακτές του Περού γύρω στα Χριστούγεννα γι΄ αυτό και οι ντόπιοι ψαράδες το έχουν ονομάσει «Θείο Βρέφος». Το φαινόμενο γίνεται έντονο κάθε δύο με επτά χρόνια, όταν η θερμοκρασία του Ειρηνικού στην περιοχή ανεβαίνει αρκετούς βαθμούς μέσα σε λίγους μήνες. Τα ισχυρότερα Ελ Νίνιο εμφανίστηκαν το 1890, το 1940, το 1982-83 και το 1997-98. Είναι πιθανό να εμφανιστεί και τα φετινά Χριστούγεννα, αλλά οι επιστήμονες δεν μπορούν να προβλέψουν την έκτασή του. Η επιρροή του στο παγκόσμιο κλίμα σε τόσο μεγάλη έκταση εξηγείται από το γεγονός ότι η μάζα της θάλασσας είναι 1.000 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα της ατμόσφαιρας.


Τεράστιες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ενός ισχυρού Ελ Νίνιο στην παγκόσμια οικονομία είναι τεράστιες και οι ζημιές ανέρχονται σε δισεκατομμύρια ευρώ. Πολλά κράτη κινδυνεύουν να χάσουν μεγάλο μέρος της αγροτικής τους παραγωγής. Στη Λατινική Αμερική μειώνονται κατά πολύ τα αποθέματα αλιείας, καθώς λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας των υδάτων, τα ψάρια αναζητούν ψυχρότερα κλίματα. Στην ίδια περιοχή επίσης, μειώνεται η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας λόγω της πτώσης της στάθμης των ποταμών.