Με μια γάτα… ξεχνιούνται

Οι ξένοι δημοσιογράφοι και στρατιώτες στο Ιράκ υιοθετούν αδέσποτες γάτες για να φτιάξουν ένα οικείο σκηνικό σε ζωές που διακόπτονται διαρκώς από εκρήξεις βομβών. Και μερικές φορές, φεύγοντας τις παίρνουν μαζί τους.

Ήταν μια κρύα νύχτα του χειμώνα του 2005 στη Βαγδάτη, λίγο πριν από τα ξημερώματα, λίγο πριν να αρχίσουν οι συνηθισμένοι θόρυβοι από πυροβολισμούς, όλμους και εκρήξεις βομβών. Καθόμουν μόνος στο γραφείο της εφημερίδας που βρισκόταν σ΄ ένα συγκρότημα κατοικιών δίπλα από τις όχθες του Τίγρη και περίμενα το τηλεφώνημα από τα κεντρικά στη Νέα Υόρκη ότι η δουλειά της ημέρας εκείνης είχε τελειώσει.

Τότε τις άκουσα: τις φωνές μιας γατούλας, που έψαχνε κάπου στο σκοτάδι τη μητέρα της. Από την ανθρωπομορφική λογική ενός φιλόζωου αυτές οι εκκλήσεις, τρεις βραδιές συνεχώς, δεν έδειχναν μόνο την αγωνία μιας γάτας μπροστά στο κρύο και την πείνα. Ήταν σαν μια φωνή που αντιπροσώπευε όλους όσοι υπέφεραν σε αυτό τον αιματηρό πόλεμο.

Όλοι όσοι δουλεύαμε στο κτίριο της εφημερίδας στη Βαγδάτη βρίσκαμε συντροφιά στις δεκάδες γάτες που μπόρεσαν να τρυπώσουν πίσω από τον τοίχο ασφαλείας, ύψους 4 μέτρων, που είχε τοποθετηθεί στην είσοδο του συγκροτήματος για να αποθαρρύνει τους βομβιστές. Με το έντονο ένστικτο επιβίωσης που τις διακρίνει, οι γάτες της γειτονιάς είχαν καταλάβει, από τον πρώτο χειμώνα του πολέμου, ότι εδώ θα έβρισκαν φαγητό, καταφύγιο και αγάπη. Ο αριθμός τους αυξήθηκε πολύ γρήγορα και έφθασαν τις 60. Δύο ενθουσιώδεις νεαροί Ιρανοί, ο Γιουνίς και ο Σαΐφ, τις τάιζαν καθημερινά με ρύζι, βοδινό και αρνί- και γατοτροφή που ερχόταν από την έρημο της Ιορδανίας, διασχίζοντας περιοχές όπου οι ενέδρες, οι απαγωγές και οι βομβιστικές επιθέσεις ήταν καθημερινή υπόθεση.

Ως επικεφαλής του γραφείου των «Νew Υork Τimes», μέρος της ρουτίνας μου ήταν να ρωτάω κάθε βράδυ πόσες γάτες έχουμε για δείπνο. Σ΄ ένα μέρος που δεν μπορούσαμε να κάνουμε πολλά για να αντιμετωπίσουμε τη μιζέρια του πολέμου, αυτό ήταν μια απάντηση στον αγώνα της ζωής απέναντι στον θάνατο. Ο αριθμός διέφερε κάθε βράδυ, μειωνόταν στη διάρκεια μιας επιδημίας γρίπης των γατών ή ύστερα από επιθέσεις των δύο σκυλιών που είχαμε στο συγκρότημα, τα οποία τις αντιπαθούσαν από τότε που ήταν κουτάβια.

Γατοκαβγάδες. Βέβαια, δεν αποφύγαμε τους έντονους γατοκαβγάδες στο μέσον της νύχτας ή τα επίμονα ερωτικά καλέσματα των αρσενικών γάτων που βρίσκονταν έξω από τον τοίχο προς τις θηλυκές μας. Σκεφθήκαμε να τους κάνουμε στείρωση, αλλά όλοι οι κτηνίατροι της Βαγδάτης φαίνεται πως είχαν εγκαταλείψει την πόλη μαζί με τους εκατοντάδες χιλιάδες άλλους Ιρακινούς που έφυγαν για να γλιτώσουν. Δεχθήκαμε και προειδοποιήσεις από τους αξιωματικούς της αμερικανικής στρατιωτικής δύναμης στο Ιράκ να μην κρατάμε αδέσποτα ή να μην τα ταΐζουμε. «Είναι γλυκά, είναι τριχωτά και αποτελούν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο απ΄ ό,τι φαντάζεστε», έλεγε μια ανακοίνωση του ταγματάρχη Ρόμπερτ Γκούντμαν που μας προειδοποιούσε για κρούσματα λύσσας. Παρ΄ όλα αυτά όχι μόνο εμείς, αλλά και πολλοί στρατιώτες στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ αγνόησαν τις προειδοποιήσεις.

Ηθικό ζήτημα.

Υπήρξαν και άλλες ανακοινώσεις, κυρίως για την ηθική διάσταση του ζητήματος: τι θα γίνουν όλα αυτά τα ζώα όταν επιστρέψουμε στην πατρίδα; Εκείνο το βράδυ του 2005 δεν ήξερα πόσο ακόμη θα παραμείνω στη Βαγδάτη αλλά δεν μπόρεσα να αντισταθώ. Κατέβηκα και πήρα στα χέρια μου το τρεμάμενο γατάκι.

Στους 18 μήνες που ακολούθησαν, η Σκούτερ έκανε δύο γέννες και μας έδειξε μια νέα αντίδραση στην κακοφωνία του πολέμου: οι εκρήξεις των βομβών ακόμη και μίλια μακριά κάνουν τους ανθρώπους να παγώνουν, όσο συχνά και να τις ακούν. Οι γάτες χρειάζεται να ακούσουν μόνο μια έκρηξη. Καθώς τρέχουν προς την ασφάλεια ενός δέντρου καταχωρούν τον ήχο στον εγκέφαλό τους. Έκτοτε τις αγνοούν εντελώς.


Η απόδραση της Σκούτερ

Η Σκούτερ κέρδισε το εισιτήριό της να φύγει από το Ιράκ από τη στιγμή που χώθηκε στην παλάμη μου. Τον Αύγουστο του 2005 έκανε 3 γατάκια και τους δώσαμε ονόματα από όπλα: Απάτσι, Μπράντλεϊ και Στράικερ με την ελπίδα ότι θα βρίσκαμε βετεράνους που θα ήθελαν να τα πάρουν μαζί τους πίσω στην Αμερική. Τελικά τα κρατήσαμε και αυτά όπως και τα άλλα τρία που έκανε η Σκούτερ στη διάρκεια της εξάμηνης καραντίνας για να μπει στη Βρετανία.

Το να φύγουμε από το Ιράκ με 4 γάτες δεν ήταν εύκολη υπόθεση: να διαπραγματευθούμε με τους αξιωματούχους να επιτρέψουν το ταξίδι σε ζώα, να περάσουμε από τους ελέγχους μέχρι το αεροδρόμιο όπου κάθε «ύποπτο πακέτο» αντιμετωπίζεται ως πιθανή βόμβα, να πείσουμε το προσωπικό του αεροπλάνου να τις δεχθούν. Στο τέλος, καθόμουν αποκαμωμένος στο δάπεδο του αεροδρομίου, περιμένοντας την επιβίβαση όλων μας. Γύρω μου ένα σωρό Ιρακινοί προσπαθούν να εξασφαλίσουν την έξοδό τους από τη χώρα.

Ένας μεσήλικας, γιατρός που ήθελε να πάει στην Ιορδανία για να επισκεφθεί την άρρωστη μητέρα του, με πλησίασε. Γονάτισε δίπλα μου και με ρώτησε μ΄ ένα θλιμμένο χαμόγελο: «Η πρότασή σας αφορά μόνο ό,τι έχει τέσσερα πόδια; Διότι οι έξι μήνες καραντίνα, το βρετανικό διαβατή- ριο και η εξασφαλισμένη στέγη είναι εξαιρε- τικά.

Κι εγώ και πολλοί άλλοι Ιρακινοί θα το δεχόμασταν ευχαρίστως…».