Ευρωσύνταγμα «ντεκαφεϊνέ»

Μια «ντεκαφεϊνέ» εκδοχή του αποτυχόντος Ευρωπαϊκού Συντάγματος ενέκριναν χθες οι ηγέτες της Ε.Ε. Οι μεγάλοι νεωτερισμοί είναι η θεσμοθέτηση του νέου Ευρωπαίου υπουργού Εξωτερικών (ο οποίος θα έχει τη χάρη, αλλά όχι και το όνομα) και του νέου προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του σώματος που εκπροσωπεί τις εθνικές κυβερνήσεις στον μηχανισμό της Ε.Ε.

«Η Ευρώπη βγήκε από τη θεσμική κρίση και είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του μέλλοντος», δήλωσε ο προεδρεύων της Ε.Ε. Πορτογάλος πρωθυπουργός Ζοζέ Σόκρατες, πριν ανοίξει τη σαμπάνια με τους Ευρωπαίους ομολόγους του. «Πετύχαμε, το αποφασιστικό πολιτικό βήμα έγινε», δήλωσε η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ.

Ύστατες παραχωρήσεις. Το κείμενο της νέας συνθήκης αναπτύσσεται σε περισσότερες από 250 σελίδες και εγκρίθηκε λίγο πριν από τις 3 το πρωί της Παρασκευής στη Λισαβώνα, έπειτα από τις ύστατες παραχωρήσεις που έγιναν προς την Πολωνία και την Ιταλία, τις δύο χώρες που εξακολουθούσαν να έχουν σημαντικές επιφυλάξεις για το κείμενο. Στην αρχή της βραδιάς, αφηγήθηκε ένας από τους συμμετέχοντες στη σύνοδο, ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί βρισκόταν σε πυρετώδη κατάσταση. Μαζί με τον πρωθυπουργό του Λουξεμβούργου Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, πήραν παράμερα τους ηγέτες της Πολωνίας και της Ιταλίας. Έπειτα από διαπραγμάτευση που διήρκεσε μία ώρα, οι τέσσερις επανεμφανίσθηκαν για να ενημερώσουν τους εταίρους τους για το αποτέλεσμα. Στο τέλος του δείπνου, γύρω στις 2 το πρωί, η συμφωνία είχε οριστικοποιηθεί. «Η Πολωνία πήρε αυτό που ήθελε», δήλωσε ο Πολωνός πρόεδρος Λεχ Κατσίνσκι.

«Κατηγορώ» για Μπράουν. Η συνθήκη έχει συνταχθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορεί να επικυρωθεί χωρίς δημοψηφίσματα. Διατηρεί αρκετούς νεωτερισμούς που υπήρχαν στο Σύνταγμα που απέρριψαν το 2005 οι Γάλλοι και οι Ολλανδοί, αλλά αποφεύγει τη λέξη Σύνταγμα και καταργεί ό,τι φαινόταν να δίνει στην Ε.Ε. τα χαρακτηριστικά ενός υπερκράτους (κυρίως ύμνο και σημαία). Από τους 27, μόνον η Ιρλανδία είναι υποχρεωμένη να οργανώσει δημοψήφισμα για το κείμενο. Στη Βρετανία, οι ευρωσκεπτικιστές ζητούν επίσης να πραγματοποιηθεί δημοψήφισμα, όμως ο πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν απέρριψε τα αιτήματα αυτά, με αποτέλεσμα να του κηρύξει πόλεμο η εφημερίδα «Σαν» του Ρούμπερτ Μέρντοκ, η ταμπλόιντ με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία στη Βρετανία. «Ο Γκόρντον Μπράουν έκανε χθες το μοιραίο βήμα να παραβεί την υπόσχεση που είχε δώσει στους αναγνώστες της “Σαν”», έγραφε χθες η εφημερίδα σ΄ ένα πύρινο κύριο άρθρο. «Επιτρέποντας την έγκριση του Συντάγματος της Ε.Ε. χωρίς δημοψήφισμα, ο πρωθυπουργός σηματοδότησε το τέλος της Βρετανίας ως ανεξάρτητου κυρίαρχου κράτους. Ήταν μια πράξη προδοσίας, που θα στοιχειώνει τον πρωθυπουργό ώς το τέλος των πολιτικών ημερών του».

Η νέα συνθήκη θα υπογραφεί επισήμως από τους ηγέτες της Ε.Ε. στις 13 Δεκεμβρίου στη Λισαβώνα και θα τεθεί σε ισχύ το 2009, αφού επικυρωθεί από τα εθνικά κοινοβούλια (και με δημοψήφισμα στην Ιρλανδία). Ο στόχος είναι να δώσει στην Ε.Ε. μεγαλύτερο λόγο στις παγκόσμιες υποθέσεις, μεταφράζοντας την οικονομική ισχύ της σε μεγαλύτερο διπλωματικό κύρος. Τον επιτυγχάνει επιταχύνοντας τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, επιτρέποντας τη λήψη περισσότερων αποφάσεων με πλειοψηφία και εφοδιάζοντας την Ένωση με περισσότερες εξουσίες, ώστε να δρα σε παγκόσμια θέματα όπως η άμυνα, η ενεργειακή ασφάλεια, η κλιματική αλλαγή και η μετανάστευση.

Επικύρωση χωρίς δημοψήφισμα, με εξαίρεση την Ιρλανδία

Οι συμβιβασμοί που έφεραν συμφωνία

● Η ΙΤΑΛΙΑ κέρδισε μία επιπλέον έδρα στο Ευρωκοινοβούλιο και θα έχει 73, όσες και η Βρετανία. Η Γαλλία παίρνει 74 και η Γερμανία 96. Το Ευρωκοινοβούλιο θα έχει 751 βουλευτές (είχε 785).

● Η ΠΟΛΩΝΙΑ επέμεινε σε μια περίπλοκη φόρμουλα ψηφοφορίας, τον λεγόμενο συμβιβασμό των Ιωαννίνων, που καθιστά δυσκολότερο για τις μεγάλες χώρες της Ε.Ε. να επιβάλλονται διά της ψήφου τους στις μικρότερες, επιτρέποντας στις μειοψηφούσες χώρες να παγώνουν για κάποιο χρόνο μια απόφαση.

● ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΙΑ δόθηκε το δικαίωμα να περιορίζει τον αριθμό των ξένων φοιτητών.

● Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ κέρδισε το δικαίωμα να αναγράφεται στα νομίσματα η ονομασία ευρώ και στο κυριλλικό αλφάβητο.

● Ο ΒΡΕΤΑΝΟΣ πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν κέρδισε για τη Βρετανία «εξαιρέσεις» σε θέματα δικαιοσύνης, εσωτερικών και εξωτερικών, καθώς και σε θέματα ασφαλείας. «Τα βρετανικά εθνικά συμφέροντα προστατεύθηκαν», δήλωσε.