Χρήμα / Φορολογία

Ποιοι θα πληρώσουν τον λογαριασμό του ΦΠΑ

Βόμβα πολλών μεγατόνων για την οικονομία θα είναι η αύξηση των συντελεστών του ΦΠΑ που εξετάζει η κυβέρνηση, με μεγάλα θύματα τους μισθούς, τις καταθέσεις και τα ακίνητα. Βαρύ, όμως, θα είναι το πλήγμα για το σύνολο των καταναλωτών από το άλμα που αναμένεται να κάνουν οι τιμές και ο πληθωρισμός. Η κυβέρνηση, επικαλούμενη τα ελλείμματα του προϋπολογισμού, έχει ρίξει στο τραπέζι την αύξηση του ΦΠΑ κατά 1 ή 2 μονάδες, επιβεβαιώνοντας έτσι ότι η προεκλογική δέσμευσή της για μη αύξηση του φόρου μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια ήταν ελάχιστης αξιοπιστίας και πως είχε κρυφό σχέδιο για την αύξηση των έμμεσων φόρων. Πρόκειται για ένα μεγάλο φοροκαπέλο που, εφόσον τελικά το επιβάλει, θα πάρει πίσω και με το παραπάνω από τους φορολογουμένους τις ελαφρύνσεις που εξήγγειλε προεκλογικά (κληρονομιές, αγορά πρώτης κατοικίας, μείωση φορολογικών συντελεστών). Οι έντονες αντιδράσεις που έχουν προκαλέσει τα σχέδια της κυβέρνησης για τον ΦΠΑ ανάγκασαν το υπουργείο Οικονομίας να εξετάζει τώρα ακόμη και τη χρονική μετάθεση της αύξησής του για το 2009. Ένα από τα σενάρια προβλέπει αύξηση του φόρου κατά 1 μονάδα. Σε κάθε περίπτωση πάντως, αν μετατεθεί η αύξηση του ΦΠΑ, τα επιπλέον έσοδα που χρειάζεται ο προϋπολογισμός του 2008 θα καλυφθούν με μεγαλύτερες αυξήσεις στους έμμεσους φόρους (τσιγάρα, ποτά, καύσιμα, κινητά τηλέφωνα κ.λπ.).

Οι επιπτώσεις
Οι επιπτώσεις για κάθε 1 μονάδα αύξησης του ΦΠΑ είναι οι εξής:

tip

Βαρύ τίμημα θα πληρώσει συνολικά η οικονομία, αφού η άνοδος του πληθωρισμού θα πλήξει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων στο εξωτερικό

1Αύξηση τουλάχιστον κατά 1 δισ. ευρώ των έμμεσων φόρων που θα πληρώσουν όλοι οι καταναλωτές για τις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών. Το πλήγμα θα είναι σημαντικά μεγαλύτερο για τα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα, αφού η έμμεση φορολογία αφαιρεί αναλογικά περισσότερο εισόδημα από χαμηλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους. Με τον τρόπο αυτό η κυβέρνηση ουσιαστικά παίρνει πίσω τα περίπου 700 εκατ. ευρώ φοροελαφρύνσεων που υποσχόταν προεκλογικά από τη μείωση των φόρων για κληρονομιές, αγορά πρώτης κατοικίας και μείωση των φορολογικών συντελεστών για εισοδήματα. Στην περίπτωση που αυξηθεί κατά 2 μονάδες τα φορολογικά έσοδα θα αυξηθούν κατά 2 δισ. ευρώ.

2 Άλμα του πληθωρισμού τουλάχιστον κατά μισή μονάδα εξαιτίας του νέου κύματος ακρίβειας που θα προκαλέσει. Οι τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών στην αγορά θα αναπροσαρμοστούν προς τα πάνω ανάλογα με την αύξηση του φόρου. Έτσι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ο πληθωρισμός αναμένεται να σκαρφαλώσει στα επίπεδα του 3,5% από περίπου 2,9% σήμερα, ενώ αν ο ΦΠΑ αυξηθεί κατά 2 μονάδες, εκτιμάται ότι θα εκτιναχθεί στο 4%. 3 Κρυφό φόρο στους καταθέτες, οι οποίοι λόγω της ανόδου του πληθωρισμού και της συρρίκνωσης των πραγματικών αποδόσεων των καταθέσεων θα χάσουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, περίπου 850 εκατ. ευρώ. Μόνον οι καταθέτες ταμιευτηρίου- δηλαδή κατά κανόνα τα χαμηλά εισοδήματα- εκτιμάται ότι θα χάσουν περίπου 370 εκατ. ευρώ. Αν ο ΦΠΑ αυξηθεί κατά 2 μονάδες, οι καταθέτες θα χάσουν συνολικά 1,7 δισ. ευρώ, από τα οποία τα 740 εκατ. θα χαθούν από το ταμιευτήριο.

4Μείωση πραγματικού εισοδήματος για τους μισθωτούς. Σε ό,τι αφορά τους μισθωτούς στο Δημόσιο, σχεδιάζεται από την κυβέρνηση να πάρουν αυξήσεις 3%- 3,5% για το 2008. Με το άλμα του πληθωρισμού- λόγω της αύξησης του ΦΠΑ- θα γίνουν σε πραγματικούς όρους φτωχότεροι, καθώς οι αυξήσεις θα υπολείπονται της ανόδου του πληθωρισμού.

5 Νέο καπέλο στις τιμές των ακινήτων. Η αύξηση του ΦΠΑ επιβαρύνει με μερικές χιλιάδες ευρώ όσους προχωρήσουν σε αγορά δεύτερης κατοικίας, εξοχικού ή επαγγελματικού ακινήτου. Ενδεικτικό είναι ότι για αγορά ενός ακινήτου 100 τ.μ. στην Αγία Παρασκευή και αύξηση του ΦΠΑ κατά 1 μονάδα προκύπτει επιβάρυνση 1.350 ευρώ, ενώ αν ο ΦΠΑ αυξηθεί κατά 2 μονάδες προκύπτει επιβάρυνση 2.700

ευρώ. Όπως σημειώνουν οικονομικοί αναλυτές, βαρύ τίμημα θα πληρώσει συνολικά η οικονομία, αφού η άνοδος του πληθωρισμού θα πλήξει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων στο εξωτερικό, ενώ θα απειλήσει να βάλει την οικονομία και σε πληθωριστική τροχιά με αύξηση των πληθωριστικών προσδοκιών. Κ ίνητρο για φοροδιαφυγή
Το μέτρο αύξησης του ΦΠΑ, όπως σημειώνουν οικονομολόγοι, ισοδυναμεί παράλληλα και με κίνητρο για φοροδιαφυγή. Η αύξηση του ΦΠΑ υπονομεύει ακόμη και αυτό το μέτρο της συλλογής αποδείξεων από τους καταναλωτές στις αγορές τους, που ανακοίνωσε πρόσφατα το υπουργείο Οικονομικών για την περιστολή της φοροδιαφυγής. Και αυτό γιατί εκτιμάται ότι θα αποθαρρύνει ακόμη περισσότερο τους καταναλωτές από το να ζητούν αποδείξεις για τις υπηρεσίες και τα προϊόντα που αγοράζουν, αφού μετά την αύξηση του φόρου περίπου το ένα πέμπτο του τιμήματος ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας θα είναι ο ΦΠΑ! Δηλαδή, το όφελος για τον καταναλωτή από τη λήψη απόδειξης για τις αγορές του θα είναι σημαντικά μικρότερο από το κέρδος που θα έχει αν δεν πάρει απόδειξη και γλιτώσει τον ΦΠΑ. Στην καλύτερη περίπτωση, με τη λήψη απόδειξης γλιτώνει έως και το 16% της δαπάνης που πραγματοποιεί, ενώ αν δεν πάρει απόδειξη θα γλιτώνει το 20% ή 21% ανάλογα με το πόσο θα αυξηθεί ο ΦΠΑ.


«Καπέλο» στο κόστος για την απόκτηση ακινήτου

Από την αύξηση του ΦΠΑ εκτιμάται ότι θα ανέβει και το οικοδομικό κόστος, με συνακόλουθη άνοδο των τιμών «Καπέλο» και στο κόστος για την απόκτηση ακινήτου θα φέρει η αύξηση του ΦΠΑ. Εκτός από την απόκτηση πρώτης κατοικίας, όλες οι άλλες αγορές ακινήτων (δεύτερης κατοικίας, αγορά εξοχικού, καταστήματος κ.λπ.)

βαρύνονται με ΦΠΑ. Η αύξηση του φόρου θα προκαλέσει σημαντική επιβάρυνση στους αγοραστές.

Για παράδειγμα, ο φορολογούμενος που αγοράζει σήμερα ως δεύτερη κατοικία ένα διαμέρισμα 100 τ.μ., αντικειμενικής αξίας 135.000 ευρώ στην Αγία Παρασκευή, επιβαρύνεται με ΦΠΑ 19%, που ανέρχεται σε 25.650

ευρώ. Εφόσον ο ΦΠΑ αυξηθεί στο 20%, ο συνολικός φόρος που θα πληρώσει ο παραπάνω φορολογούμενος θα φθάσει τα 28.000 ευρώ, δηλαδή θα πληρώσει 1.350 ευρώ περισσότερα. Αν ο ΦΠΑ αυξηθεί κατά δύο μονάδες, η επιβάρυνση θα φτάσει τα 2.700

ευρώ.

Αντίστοιχα ένας φορολογούμενος που αγοράζει ένα εξοχικό 80 τ.μ. στην Αρτέμιδα (Λούτσα), αντικειμενικής αξίας 100.000 ευρώ, καταβάλλει σήμερα ΦΠΑ 19.000 ευρώ. Με την αύξηση του ΦΠΑ κατά 1 μονάδα, θα καταβάλει 20.000 ευρώ, δηλαδή 1.000 ευρώ περισσότερα.

Χτύπημα στην οικοδομή
Η φορολογική επιβάρυνση κατά την απόκτηση ακινήτων θα αφαιρέσει ακόμη περισσότερο οξυγόνο από την ήδη ασθμαίνουσα αγορά ακινήτων. Από την αύξηση του ΦΠΑ εκτιμάται ότι θα ανέβει και το οικοδομικό κόστος, με συνακόλουθη άνοδο των τιμών. Αν σε αυτό προστεθούν η χαμηλή ζήτηση που παρατηρείται τους τελευταίους μήνες στην αγορά λόγω των υψηλών επιτοκίων και οι επερχόμενες νέες αυξήσεις στις αντικειμενικές τιμές, η επόμενη ημέρα για την οικοδομή- την ατμομηχανή της οικονομίας- ασφαλώς δεν θα είναι η καλύτερη.