[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Ο μύθος και οι κίνδυνοι του βέτο

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ της ονομασίας της ΠΓΔΜ (Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας)

αποτελεί χαρακτηριστική «περίπτωση μελέτης» (case study) για το πώς μια χώρα μπορεί να εμπλακεί σε μια περιπέτεια εξωτερικής πολιτικής ως αποτέλεσμα συναισθηματικών φορτίσεων, υπερεθνικών ιδεοληψιών και φοβίας, ιστορικών παρανοήσεων και στενών πολιτικών σκοπιμοτήτων. Γιατί βεβαίως στο θέμα της ονομασίας δεν διακυβεύονται τέτοια συμφέροντα της χώρας που θα δικαιολογούσαν την ανάδειξή του σε κορυφαία προτεραιότητα εξωτερικής πολιτικής. Και, εν πάση περιπτώσει, οποιαδήποτε πραγματική απειλή μπορούσε να προέλθει από τη γειτονική χώρα, η Ελλάδα είχε και έχει τις προϋποθέσεις και την ισχύ να την αντιμετωπίσει. Σήμερα είναι σαφές ότι έχουμε χάσει την υπόθεση αυτή με την έννοια ότι έχουμε χάσει τις ευκαιρίες αλλά και, κυρίως, τα επιχειρήματα και τη νομιμοποίησή τους στη διεθνή κοινότητα, καθώς τα επιχειρήματά μας ήταν για σημαντικό χρονικό διάστημα παράλογα και εν πολλοίς ακατανόητα από τη διεθνή κοινότητα. Έτσι η γειτονική χώρα έχει ήδη αναγνωριστεί με το συνταγματικό της όνομα (δηλαδή αυτό της «Δημοκρατίας της Μακεδονίας») από περίπου 12 χώρες της υφηλίου, περιλαμβανομένων και των υπερδυνάμεων (ΗΠΑ, κ.λπ.).

Επομένως, η χώρα αυτή αισθάνεται ότι έχει κερδίσει στόχους και επιχειρήματα και ως εκ τούτου καθίσταται ισχυρή να αντιδρά με τον τρόπο που αντιδρά. Εδώ όμως ορισμένοι εξακολουθούν ακόμη να θέλουν και να πιστεύουν ότι μπορούν να υπαγορεύσουν την ονομασία της χώρας. Επικαλούνται μάλιστα ως όπλο το δικαίωμα του βέτο που έχει η Ελλάδα σε θεσμούς όπως το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.). Ωστόσο η άσκηση του βέτο (veto) δεν είναι πάντοτε το πλέον αποτελεσματικό όπλο (πολύ περισσότερο που το βέτο στην Ε.Ε. μπορεί να ασκηθεί έπειτα από πολλά χρόνια, αφού οι διαπραγματεύσεις ένταξης με την ΠΓΔΜ δεν έχουν καν αρχίσει. Η ΠΓΔΜ είναι απλώς «υποψήφια χώρα για ένταξη»). Το βέτο εάν δεν χρησιμοποιηθεί ευρηματικά μπορεί να οδηγήσει τελικά σε απομόνωση τη χώρα που το ασκεί. Χρειάζεται επομένως σωφροσύνη. Το θέμα ΠΓΔΜ δεν πρέπει να κυριαρχήσει ως κορυφαίο θέμα στην agenda της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.