«Καλόφανος στο μάθημά μας»

«Καλωσέρθετεν», λέει τα τελευταία τέσσερα χρόνια η δασκάλα Ρούλα Κωτίδου στην τάξη. Με τετράδια και μολύβια στα χέρια, μικροί και μεγάλοι μαθητές είναι έτοιμοι να κρατήσουν σημειώσεις για να μάθουν να μιλούν άπταιστα… ποντιακά!

«Θέλουμε να διατηρήσουμε, αλλά και να γνωρίσουν οι νεώτεροι τη διάλεκτο που μιλούσαν οι πατεράδες και οι παππούδες μας. Άλλωστε δεν αρκεί να ξέρουμε μόνο την Ιστορία του Πόντου και την παράδοσή του. Πρέπει να γνωρίσουν τα μικρά παιδιά έναν κόσμο μέσα από τη γλώσσα του», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Κωτίδου, φιλόλογος- συγγραφέας βιβλίων στην ποντιακή διάλεκτο.

Στο Πολιτιστικό- Πνευματικό Κέντρο της Ένωσης Ποντίων Πιερίας, τέσσερις φορές τον χρόνο πραγματοποιούνται δωρεάν μαθήματα ποντιακής διαλέκτου. Το ενδιαφέρον μάλιστα είναι το τελευταίο διάστημα ιδιαίτερα αυξημένο, αφού δεκάδες είναι αυτοί που παρακολουθούν τα σεμινάρια. «Ξεκίνησα να διδάσκω τα ποντιακά το 2003. Για να γίνει κάποιος “δάσκαλος” της συγκεκριμένης διαλέκτου, αρκεί μόνο να ζήσει με ανθρώπους που τη μιλούν, αφού δεν υπάρχει κάποια ιδιαίτερη εκπαίδευση για τα ποντιακά. Εγώ ήμουν από τις τυχερές και μεγάλωσα με την καλομάνα μου, δηλαδή τη γιαγιά μου, που μιλούσε μόνο ποντιακά», λέει η δασκάλα.

Τα…. ποντιακά σεμινάρια, όπως αναφέρει η κ. Ζαΐρα Λαζαρίδου, πρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Πιερίας, άρχισαν το 1998 και πρόκειται για μια πρωτοποριακή ιδέα του συλλόγου. «Η ανάγκη να στηριχθεί η ποντιακή διάλεκτος είναι έντονη. Παρ΄ όλο που κατά τη γνώμη των γλωσσολόγων πρόκειται για ένα… χαμένο παιχνίδι. Με αυτή μας την κίνηση θέλουμε να ακολουθήσουν κι άλλοι σύλλογοι», σημειώνει. Συμπληρώνει δε ότι οι μαθητές είναι κυρίως μικρά παιδιά, ηλικίας 8- 14 ετών, που προέρχονται από τα χορευτικά τμήματα του συλλόγου. «Τα σεμινάρια όμως παρακολουθούν κι όσοι δεν έχουν άμεση σχέση με τον Πόντο, αλλά που θέλουν να μάθουν τα βασικά στοιχεία της γλώσσας».

Οι εκφράσεις
«Ήθελα να μάθω τη γλώσσα που μιλούσε ο παππούς μου για να μπορέσω κι εγώ με τη σειρά μου να τη μεταβιβάσω και στα δικά μας παιδιά», λέει η 18χρονη Περιστέρα Πεΐδου, η οποία είναι μέλος του χορευτικού τμήματος του συλλόγου τα τελευταία 10 χρόνια. Η φοιτήτρια του Πολυτεχνείου Θεσσαλονίκης παρακολούθησε πρώτη φορά τα σεμινάρια πέρυσι τον Νοέμβριο, αλλά, όπως λέει, θα δηλώσει και φέτος συμμετοχή, σε αυτά που θα πραγματοποιηθούν στα τέλη Νοεμβρίου. Όπως αναφέρει, ακόμα και φίλες της που δεν έχουν ποντιακή καταγωγή παρακολούθησαν τα σεμινάρια, καθώς είναι ένα μάθημα διαφορετικό από τα άλλα. «Στον προηγούμενο κύκλο σεμιναρίων έμαθα καθημερινές ποντιακές λέξεις και εκφράσεις, αλλά και σε ποιο ακριβώς τόνο θα πρέπει να μιλάω».

Η γραμματική, το συντακτικό, η ορθογραφία αλλά και οι εκφράσεις είναι τέσσερα από τα βασικά σημεία που θίγει η κ. Κωτίδου στο μάθημά της. «Τους διαβάζω κείμενα στην ποντιακή και στο τέλος, τους ρωτώ αν κατάλαβαν κάτι. Λίγοι είναι αυτοί που θα απαντήσουν θετικά. Γι΄ αυτό ξεκινάμε από το μηδέν. Τους μαθαίνω για τα άρθρα, τα ουσιαστικά και τα πιο εύχρηστα ρήματα, ενώ παράλληλα πάντα στα ποντιακά κάνω αναφορές στην Ιστορία μας. Είναι άλλωστε σαν να μαθαίνουν κατά κάποιο τρόπο μια ξένη γλώσσα, αφού η ποντιακή διάλεκτος δεν μιλιέται πια, παρά από ελάχιστους. Η μόνη και μεγάλη διαφορά είναι ότι τα ποντιακά είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την αρχαία ελληνική γλώσσα», τονίζει η κ. Κωτίδου.

«Είναι κάτι το ξεχωριστό. Οι γονείς μου, που κατάγονταν και οι δύο από τον Πόντο, δεν μιλούσαν τη διάλεκτο. Εγώ όμως ήθελα να τη γνωρίσω, γι΄ αυτό και όταν πριν από τρία χρόνια έπεσε στα χέρια μου τοπική εφημερίδα που ανακοίνωνε την έναρξη των μαθημάτων, ήμουν μαζί με τα μικρά παιδιά, από τους πρώτους που πήραν μέρος στα μαθήματα», δηλώνει η κ. Άρτεμις Ρεβιτσιάδου. Όπως αναφέρει η 62χρονη καθηγήτρια Αγγλικών, παρ΄ όλο που είχε πάρει ένα- δυο βιβλία της ποντιακής διαλέκτου, υπήρχαν σκοτεινά σημεία στη γραμματική, αλλά και κάποιες δύσκολες εκφράσεις που ήθελε να διαλευκάνει. «Απορίες που τελικά λύθηκαν μετά τα σεμινάρια».


Μαθαίνουμε τη διάλεκτο από τις μαντινάδες

Όπως αναφέρει ο κ. Μανώλης ΕγγλέζοςΔεληγιαννάκης, μέλος του Σωματείου για την κρητική ιστορία, παράδοση και λαογραφία «Δροσουλίτες», δεν υπάρχει η ανάγκη να γίνουν ανάλογα σεμινάρια εκμάθησης του κρητικού ιδιώματος. «Η κρητική διάλεκτος διαφέρει από νομό σε νομό του νησιού και από περιοχή σε περιοχή. Εξάλλου δεν θα είχε νόημα να μάθουν τα νέα παιδιά τα κρητικά, αφού δεν πρόκειται για μια ξένη γλώσσα, αλλά για ένα ιδίωμα που συναντάται στην Κρήτη, όπως υπάρχουν αντίστοιχα γλωσσικά ιδιώματα που συναντάμε και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας», λέει. Τονίζει δε ότι στους κρητικούς συλλόγους, αυτό που συνήθως γίνεται, είναι περισσότερο μια συζήτηση γύρω από τη διάλεκτο και μάλιστα πολλές φορές αναλύοντας τη σημασία κρητικών λέξεων, έχοντας πάντα ένα βιβλίο ή λεξικό που καταγράφονται οι λέξεις αυτές.

«Προτιμούμε να μαθαίνουμε τη διάλεκτό μας μέσα από τους χορούς, τις μαντινάδες και τα τραγούδια της Κρήτης».