[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ανατομία μιας αποτυχίας

Τις είπαν βουβές, ρευστές και απρόβλεπτες. Εκλογές αμηχανίας (του εκλογικού σώματος άραγε ή μόνον των αναλυτών;). Μας συμβούλευσαν να αποφεύγουμε τις προβλέψεις. Αλλά μία τουλάχιστον πρόβλεψη δύσκολα θα διαψευστεί. Οι εκλογές αυτές θα σημάνουν και τυπικά το τέλος μιας εποχής. Της εποχής της αμεριμνησίας.

Η Ελλάδα έζησε, πράγματι, μιαν αμέριμνη εποχή. Η εποχή τελείωσε. Ένας «τρόπος» ολόκληρος εξάντλησε τα όριά του. Η τραγωδία στην Πελοπόννησο είναι το συμβολικό τέλος της. Οι εκλογές το επικυρώνουν. Ο Καραμανλής, ο νεώτερος, υπήρξε ο αυθεντικότερος εκπρόσωπος της αμέριμνης εποχής. Το 2004 η χώρα τού προσέφερε μια από τις ισχυρότερες και συμπαγέστερες πλειοψηφίες της μεταπολίτευσης, μια μακρά περίοδο χάριτος και μια αύρα συμπάθειας και εμπιστοσύνης που (εάν μπορεί κανείς να συγκρίνει τα μικρά με τα μεγάλα) μόνον ο θείος του το 1974 και ο Ανδρέας το 1981 είχαν απολαύσει. Η μοίρα του συνδέεται με το τέλος αυτής της εποχής. Ακόμη κι αν κερδίσει τις εκλογές της μεθεπόμενης Κυριακής- με ψήφο βαρύθυμη, υποστήριξη αποκαρδιωμένη, πλειοψηφία οριακή και συναίνεση μηδενική- θα έχει χάσει την πολιτική κυριαρχία που απολάμβανε. Και βάζει υποψηφιότητα να διασχίσει την- αναπόφευκτη για κάθε πολιτικό- διαδρομή από την αποθέωση στην αποδοκιμασία, σε χρόνο ρεκόρ, χωρίς ενδιαμέσως να έχει προλάβει να αφήσει στίγμα υστεροφημίας.

Κρίμα. Αλλά μοιάζει με χρονικό μιας προαναγγελθείσας αποτυχίας. Ας επιχειρήσουμε να εντοπίσουμε τις αιτίες της, ως αναγκαίο δίδαγμα για όλους.

Την αποτυχία την είχε προαναγγείλει, πρώτον, η αναλυτική και προγραμματική σκευή με την οποία ο Καραμανλής κέρδισε την εξουσία. Η καραμανλική αφήγηση ήταν ένας απλός μύθος με πολλούς καλούς και έναν μόνον κακό: τη «διαπλοκή». Στην αφήγηση αυτή η Ελλάδα δεν είχε πρόβλημα, οι πολίτες δεν είχαν ευθύνες, αλλαγές στο μοντέλο ανάπτυξης δεν ήταν

Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ

ακόμη κι αν κερδίσει τις εκλογές της μεθεπόμενης Κυριακής θα έχει χάσει την πολιτική κυριαρχία που απολάμβανε

αναγκαίες, κανείς δεν χρειαζόταν να ξεβολευτεί, θα αρκούσε να ανέβει στην εξουσία ο Γενναίος του Βορρά και να τσακίσει τη «διαπλοκή». Μετά, υποτίθεται, λεφτά θα περίσσευαν για κοινωνική πολιτική, ανάπτυξη θα περίσσευε για όλους, διαφάνεια και ηθική θα βασίλευε στη χώρα. Τα παραμύθια στην εφαρμοσμένη πολιτική έχουν πάντα κακό τέλος.

Την είχε προαναγγείλει, δεύτερον, η πολιτική ματαιοδοξία των πρώτων ημερών στην εξουσία. Τότε που οι μεθυσμένοι Ηρακλείς του νεοκαραμανλισμού ήταν σίγουροι πως άρχιζε μια περίοδος 12ετούς, ανέφελης κυριαρχίας τους. Τότε που ένας εκ των επικοινωνιακών του μάγων, ο κ. Καραχάλιος, δήλωνε (σε μια συνέντευξη στην «Απογευματινή») πως ο μεσαίος χώρος κατελήφθη οριστικά και πως για το ΠΑΣΟΚ δεν θα υπάρξει ζωτικός χώρος μεταξύ μιας κυρίαρχης Κεντροδεξιάς και μιας αντισυστημικής Αριστεράς. Τότε που αντί να κυβερνά, η νέα κυβέρνηση αντιπολιτευόταν την αντιπολίτευση.

Η αποτυχία οφείλεται, τρίτον, σε ένα μοντέλο διακυβέρνησης εδραιωμένο στην πεποίθηση πως η πολιτική συρρικνώνεται, γίνεται «λάιτ». Πως καλείται να αποσυρθεί από το πραγματικό πεδίο στο συμβολικό και επικοινωνιακό. Πως ο ρόλος της είναι πια να διαχειρίζεται εικόνες, να εξασφαλίζει (ή να υφαρπάζει επικοινωνιακά) συναίνεση, αποδοχή, κοινωνική ειρήνη, ώστε να αφήνει στην παντοδύναμη αγορά την ελευθερία και την άνεση να ρυθμίζει το πεδίο του πραγματικού. Οι πύρινες συμφορές αυτού του καλοκαιριού θα αρκούσαν για να αποδείξουν και στους τελευταίους οπαδούς αυτής της παραφθοράς «φιλελευθερισμού» την επείγουσα ανάγκη να επιστρέψει η πολιτική. Το αίτημα δεν είναι καν «αριστερό». Ακόμη και ο Σαρκοζί αυτό το αίτημα επιχειρεί να ικανοποιήσει.

Και υπάρχει και μια τέταρτη, η προφανέστερη αιτία της αποτυχίας. Είναι το γεγονός ότι όταν ο Καραμανλής ο νεώτερος έλαβε, θείον βρέφος στη φάτνη, την ηγεσία του κόμματός του ως δώρο από τους βαρόνους-μάγους δεν άλλαξε το κόμμα αυτό, δεν επιχείρησε τον εκσυγχρονισμό του. Μετατόπισε απλώς το επικοινωνιακό στίγμα του λόγου του από την εβερτική «λαϊκή Δεξιά» στον «μεσαίο χώρο». Κι έτσι βρέθηκε αιχμάλωτος μιας εφόδου των «δικών μας παιδιών» που ήρθαν στην εξουσία όπως στρατός σε πολιορκημένη πόλη και που- το χειρότερο- ανέστειλαν και τα όποια μικρά βήματα αποκομματικοποίησης κάποιων περιορισμένων τομέων της δημόσιας μηχανής. Το Πυροσβεστικό Σώμα συγκαταλέγεται ανάμεσα στα θύματα της εφόδου.

Κάπως έτσι, η αμέριμνη εποχή έφθασε στο τέλος της. Η νέα θα είναι δύσκολη- το οσμιζόμαστε. Μένει να δούμε αν θα είναι και ελπιδοφόρα.