[ Πρόσωπα ] Από τη σκιά, στο προσκήνιο

Εκεχειρία έξι μηνών έναντι των Αμερικανών και αναδιάρθρωση του κινήματός του ανακοίνωσε ο Μοκτάντα Σαντρ, κάνοντας φανερή τη βούλησή του να παραμείνει κεντρικός πρωταγωνιστής στην ιρακινή πολιτική σκηνή.

O νεαρός (λίγο πάνω από τα 30) ριζοσπάστης σιίτης ιερωμένος, αρχηγός της ένοπλης οργάνωσης Στρατός του Μάχντι, είναι ένας εξαιρετικός και πολύ οξυδερκής πολιτικός, λέει από το Λονδίνο ο Αντέλ Νταρουίς, εμπειρογνώμονας στη Μέση Ανατολή. «Θα μείνει ήσυχος για έξι μήνες ή έναν χρόνο, όμως μπορεί κανείς να είναι σίγουρος ότι, πολύ διακριτικά, θα δραστηριοποιηθεί και πάλι». Μετά την αποχώρηση των Βρετανών από τη Βασόρα στο σιιτικό Νότιο Ιράκ και, πιο μακροπρόθεσμα, μετά την αναπόφευκτη αποχώρηση των Αμερικανών, «ο Σαντρ θα μπορεί να κάνει ό,τι θέλει», διαβεβαιώνει ο αναλυτής.

Ο Μοκτάντα Σαντρ θέλει να επικρατήσει στη σιιτική κοινότητα εις βάρος των άλλων σιιτικών σχηματισμών, του κόμματος Ντάουα του πρωθυπουργού Μάλικι και του συμμαχικού του Ανώτατου Ισλαμικού Ιρακινού Συμβουλίου. Έτσι, όταν κατηγορήθηκε για τις συγκρούσεις, αυτή την εβδομάδα στην ιερή σιιτική πόλη Κερμπάλα, που στοίχισαν τη ζωή σε πάνω από 50 ανθρώπους, προσπάθησε να διατηρήσει το κύρος του και την αξιοπιστία της οργάνωσής του, διαψεύδοντας κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή του στις βιαιότητες και διατάσσοντας τους 60.000 ενόπλους του Στρατού του Μάχντι να αναστείλουν για έξι μήνες τη δράση τους- και κυρίως τις επιθέσεις εναντίον των Αμερικανών. Το παιχνίδι του, επισημαίνουν αναλυτές, είναι στρατιωτικό και πολιτικό, καθώς επιμένει στην «κοινωνική επανάσταση» που είχε θέσει ως στόχο ο πατέρας του, ο Μεγάλος Αγιατολάχ Μοχάμεντ Σαντέκ Σαντρ. Θέλει να μιλάει εξ ονόματος της σιιτικής εργατικής τάξης και μακροπρόθεσμα να αντιταχθεί το σιιτικό κατεστημένο για να εξασφαλίσει στη λαϊκή πλειοψηφία ένα κομμάτι της πίττας. Ο Μοκτάντα Σαντρ, άγνωστος στους Αμερικανούς όταν καταλάμβαναν το Ιράκ, τον Μάρτιο του 2003, έχει γίνει τώρα απαραίτητος σε οποιαδήποτε προσπάθεια να σταθεροποιηθεί το Ιράκ.

Ο πατέρας του δολοφονήθηκε από τον Σαντάμ το 1999, ενώ ο θείος και πεθερός του, ο Μεγάλος Αγιατολάχ Μοχάμεντ Μπακρ Σαντρ εκτελέστηκε από το μπααθικό καθεστώς το 1980. Η δυναστεία προέρχεται από τον Νότιο Λίβανο και ο Μοκτάντα είναι πλέον γνωστός ως Σαντρ ο 3ος. Τον Οκτώβριο του 2003 υποστηριζόταν μόλις από το 1% των Ιρακινών, όμως αυτό άλλαξε όταν ο τότε πολιτικός διοικητής του Ιράκ, ο Πωλ Μπρέμερ επεδίωξε να τον συλλάβει «νεκρό ή ζωντανό» σε σχέση με τη δολοφονία ενός άλλου σιίτη ηγέτη. Η προσπάθεια αυτή, σχολιάζουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», μετατράπηκε σε άλλο ένα θεαματικό αυτογκόλ της κατοχής. Σήμερα, ο Μοκτάντα Σαντρ είναι ήρωας όχι μόνο για τους σιίτες, αλλά και για μερικά μέλη της σουνιτικής μειοψηφίας, που αναγνωρίζουν την αντίστασή του στις κατοχικές δυνάμεις.