΄Χρήμα / Αγορές

Νάρκες υπερδανεισμού

Αντιμέτωπη με τον δικό της subprime εφιάλτη βρίσκεται η ελληνική οικονομία. Μπορεί τα επικίνδυνα στεγαστικά δάνεια που προκάλεσαν την κρίση στις διεθνείς αγορές να μη χτύπησαν την Ελλάδα, όμως το εγχώριο οικονομικό οικοδόμημα βρίσκεται αντιμέτωπο με μια σειρά από απειλές που- αν επαληθευθούν- μπορεί όχι μόνο να τινάξουν στον αέρα την κτηματαγορά και τα στεγαστικά δάνεια, αλλά και να βυθίσουν την ανάπτυξη.

Καταλύτης τα ακίνητα
Καταλύτης των εξελίξεων είναι η εκτίναξη των τιμών των ακινήτων, που σε κάποιες περιοχές ακόμα και διπλασιάστηκαν μέσα σε μία πενταετία, ξεπερνώντας στις περισσότερες περιπτώσεις τα 2.500 ευρώ για ένα νεόδμητο διαμέρισμα. Και αυτό, ενώ στις ίδιες περιοχές ένα στα δύο τέτοια ακίνητα παραμένει στα αζήτητα, δημιουργώντας κίνδυνο φούσκας στην κτηματαγορά. Κίνδυνο που επιτείνουν οι συνεχόμενες αυξήσεις στις αντικειμενικές τιμές, οι οποίες και συμπεριλαμβά- νονται στην κρυφή ατζέντα της κυβέρνησης.

Την ίδια στιγμή, οι Έλληνες όχι μόνο δανείζονται περισσότερο από 1 δισ. ευρώ κάθε μήνα, χρωστώντας πάνω από 88 δισ. ευρώ σε καταναλωτικά δάνεια, αλλά και δυσκολεύονται πλέον να τα αποπληρώσουν. Ένα στα δύο νοικοκυριά δηλώνει ότι αντιμετωπίζει πρόβλημα, ενώ τα επισφαλή στεγαστικά δάνεια έχουν ξεπεράσει τα 5 δισ. ευρώ. Παράλληλα, οι ευνοϊκοί όροι που δίνουν οι τράπεζες στους νέους δανειολήπτες είναι στην πραγματικότητα νάρκη, καθώς μόλις λήξει η περίοδος χάριτος και το ευνοϊκό αρχικό επιτόκιο η μηνιαία δόση εκτοξεύεται. Την κατάσταση δυσχεραίνει η απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να συνεχίσει τις αυξήσεις στα επιτόκια δανεισμού, όπως τόνισαν κορυφαία στελέχη της.

Αυτό το εκρηκτικό κοκτέιλ προβληματίζει ακόμα και τους τραπεζίτες, οι οποίοι πλέον είναι πιο φειδωλοί στη χορήγηση των δανείων, φοβούμενοι τα χει ρότερα.
Σφίγγει η θηλιά του υπερδανεισμού

1 Η κούρσα των επιτοκίων συνδέεται άμεσα με τον υπερδανεισμό των ελληνικών νοικοκυριών, δημιουργώντας ένα πραγματικά εκρηκτικό και επικίνδυνο κοκτέιλ. Μπορεί τα δάνεια ως ποσοστό του ΑΕΠ να υπολείπονται σε σχέση με τον μέσο όρο της ευρωζώνης, όμως οι Έλληνες άρχισαν να χρεώνονται στις τράπεζες μόλις πριν από λίγα χρόνια, ενώ πλέον δανείζονται περισσότερο από 1 δισ. ευρώ κάθε μήνα! Όπως παραδέχονται τραπεζίτες, συγκεκριμένα ηλικιακά και οικονομικά στρώματα του πληθυσμού αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικό πρόβλημα υπερδανεισμού.

Εξίσου μεγάλο πρόβλημα αποτελεί το γεγονός ότι τα περισσότερα δάνεια χορηγούνται άκριτα και στην πραγματικότητα ανεξάρτητα τόσο από την οικονομική δυνατότητα όσο και από τις υπόλοιπες υποχρεώσεις των νοικοκυριών. Μπορεί η λεγόμενη Λευκή Λίστα του Τειρεσία να λειτουργεί άτυπα, όμως στην πραγματικότητα, μέσω πιστωτικών καρτών και καταναλωτικών δανείων που δίνουν χωρίς δικαιολογητικά οι τράπεζες, δεν υπάρχει κανένας έλεγχος στον πραγματικό δανεισμό των νοικοκυριών. Παράλληλα, οι ευκολίες που κάνουν οι περισσότερες τράπεζες, προκειμένου να προσελκύσουν νέους πελάτες και ή να τους «κλέψουν» από τον ανταγωνισμό, έχουν όλα τα χαρακτηριστικά των subprime δανείων που χτύπησαν τις ΗΠΑ. Περίοδος χάριτος, κλείδωμα σε προνομιούχο σταθερό επιτόκιο για τα πρώτα χρόνια και αποπληρωμή μόνο τόκων σημαίνουν χαμηλότερη δόση στην αρχή. Τι γίνεται όμως όταν οι προσφορές τελειώνουν και ο δανειολήπτης πρέπει από τη μια μέρα στην άλλη να πληρώσει δεκάδες ή και εκατοντάδες ευρώ περισσότερα;


Η ΕΚΤ επιμένει σε νέα αύξηση επιτοκίων

2 Η κούρσα των επιτοκίων, που άρχισε τον Δεκέμβριο του 2005 και συνεχίζεται ακάθεκτη μέχρι και σήμερα, είναι το μεγαλύτερο πλήγμα για παλιούς και νέους δανειολήπτες. Ο διπλασιασμός του βασικού επιτοκίου του ευρώ, από το 2% τον Δεκέμβριο του 2005 στο 4% σήμερα, μεταφράζεται σε καπέλο 2.000 ευρώ κάθε χρόνο για την αποπληρωμή ενός μέσου στεγαστικού δανείου 150.000 ευρώ για 25 έτη με κυμαινόμενο επιτόκιο. Χρήματα πολύ περισσότερα από την αύξηση των εισοδημάτων του μέσου νοικοκυριού για την ίδια περίοδο.

Το καπέλο, όπως φαίνεται, θα γίνει ακόμα μεγαλύτερο στους επόμενους μήνες, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει πίσω στην επιλογή της να αυξήσει ξανά το βασικό επιτόκιο δανεισμού, ανεβάζοντάς το στο 4,25% τον Σεπτέμβριο και στο 4,5% στις αρχές του 2008.
Μεγαλώνει η φούσκα των τιμών στα ακίνητα

3 τρίτη βόμβα που απειλεί να τινάξει στον αέρα το οικοδόμημα είναι η ίδια η κτηματαγοράκαι συγκεκριμένα η τρελή κούρσα που έχει συντελεστεί στις τιμές των ακινήτων τα τελευταία χρόνια. Σήμερα, προκειμένου να αγοράσει κανείς νεόδμητο διαμέρισμα στις περισσότερες περιοχές του Λεκανοπεδίου, καλείται να πληρώσει τουλάχιστον 2.500 ευρώ ανά τ.μ., ποσό αδιανόητο σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας.

Παράλληλα, σε πλήθος περιοχών, οι κατασκευαστές ζητούν τουλάχιστον 3.000 ευρώ, διπλασιάζοντας το κόστος αγοράς σε σχέση με το 2000. Πράγμα που σημαίνει ότι προκειμένου να καλύψει τις στεγαστικές της ανάγκες μια τριμελής οικογένεια, θα πρέπει να πληρώσει τουλάχιστον 200.000 ευρώ (για διαμέρισμα 80 τ.μ.), ενώ πολλοί είναι εκείνοι που πληρώνουν 300.000 ή και παραπάνω για ένα διαμέρισμα, χρηματοδοτώντας με δανεικά το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς. Ένα πρόβλημα που γίνεται ακόμα μεγαλύτερο εν όψει και της νέας αύξησης αντικειμενικών αξιών, που συγκαταλέγεται στην κρυφή ατζέντα του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, αν αυτή επανεκλεγεί. Αυτό όμως που πραγματικά ανησυχεί τους τραπεζίτες- όπως δηλώνουν σε κατ΄ ιδίαν συζητήσεις- είναι ο ολοένα μεγαλύτερος αριθμός αδιάθετων ακινήτων, τόσο στο Λεκανοπέδιο όσο και σε άλλες μεγάλες πόλεις.

Ενδεικτικό είναι ότι σήμερα- λόγω και των υπερβολικά υψηλών τιμών- σε πολλές συνοικίες των Αθηνών ακόμα και ένα στα δύο νεόδμητα διαμερίσματα μένουν στ΄ αζήτητα, γεγονός που προβληματίζει για ενδεχόμενο φρένο στην κτηματαγορά με παράλληλη βουτιά στις τιμές των ακινήτων, όπως ακριβώς συνέβη τους προηγούμενους μήνες στις ΗΠΑ.


Χώρισαν στον «αρραβώνα»

Βρέθηκαν στα σκαλιά της εκκλησίας αλλά τελικά ο γάμος δεν έγινε. Η πολυεθνική αλυσίδα ΜcDonald΄s και ελληνική Goody΄s έκλεισαν- μέσω της Μarfin Ιnvestment Group – ραντεβού μέσα στο κατακαλόκαιρο και συναντήθηκαν για να συζητήσουν το ενδεχόμενο συνεργασίας τους. Σύμφωνα όμως με πηγές της ΜΙG, κάθε συζήτηση σταμάτησε καθώς προέκυψαν εμπόδια στους τρόπους συνεργασίας των δύο εταιρειών. Πλέον, οι δύο ανταγωνιστές θα συνεχίσουν να μάχονται, τουλάχιστον μέχρι νεωτέρας, για μεγαλύτερα μερίδια στην εγχώρια αγορά.

Τις προηγούμενες ημέρες, οι φήμες στην αγορά ήθελαν την αμερικανική αλυσίδα ταχείας εστίασης να αποτελεί την επόμενη επενδυτική κίνηση της Μarfin Ιnvestment Group. Οι πληροφορίες έλεγαν ότι η ΜΙG ενδιαφερόταν να εντάξει τη ΜcDonald΄s Ηellas στο χαρτοφυλάκιό της και να την προσφέρει ως «δώρο» στην αλυσίδα Goody΄s του ομίλου Vivartia που πρόσφατα απέκτησε.

Πάγωσαν οι συζητήσεις
Χωρίς να προσδιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο θα επένδυαν στο σήμα της ΜcDonald΄s, πηγές προσκείμενες στη ΜΙG επιβεβαίωναν το επενδυτικό τους ενδιαφέρον, όμως- σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες- το σχέδιο απόκτησής της δεν είχε αίσια κατάληξη, και έτσι οι συζητήσεις πάγωσαν.

Το τελευταίο διάστημα, η ΜcDonald΄s είχε βρεθεί στο προσκήνιο λόγω των προβλημάτων που είχαν προκύψει στις σχέσεις της με κάποιους franchisees, της αλλαγής φρουράς στη διεύθυνση της εταιρείας στην Ελλάδα, αλλά και της στρατηγικής ανάπτυξης που αποφάσισε να ακολουθήσει προκειμένου να ξεπεράσει τα προβλήματα που μέχρι τώρα την άφησαν πολύ πίσω από τους στόχους που είχε θέσει για την ελληνική αγορά.

tips

ΜcDonald΄s και Goody΄s θα συνεχίσουν αντίπαλοι στην ελληνική αγορά

«Μαγειρεύει» εξαγορές και στο εξωτερικό

Έξι χρόνια μετά την «αλλαγή φρουράς» στον μεγαλύτερο όμιλο μαζικής εστίασης στην Ελλάδα και την εξαγορά του από τη ΔΕΛΤΑ (Vivartia), η Goody΄s άλλαξε και πάλι χέρια. Υπό τον έλεγχο της ΜΙG πλέον- από τον περασμένο Ιούλιο (μαζί με το πλειοψηφικό πακέτο του ομίλου Vivartia)- σχεδιάζει την επέκτασή της εντός και εκτός των ελληνικών συνόρων, παραμένοντας ο αδιαφιλονίκητος πρωταγωνιστής της μαζικής εστίασης.

Στο πρώτο τετράμηνο του 2007 παρουσίασε αύξηση των πωλήσεών της κατά 7,2%, ενώ το δίκτυο που διαθέτει πλέον σε Ελλάδα, Κύπρο και Βουλγαρία ξεπερνά τα 185 καταστήματα. Μάλιστα, συμφωνα με πηγές της εταιρείας, τίποτα δεν πρόκειται να «πάει πίσω» από το πλάνο ανάπτυξης το οποίο είχε σχεδιαστεί μετά τη δημιουργία του ομίλου Vivartia και στο οποίο περιλαμβάνονται επεκτάσεις με δίκτυα καταστημάτων σε όλες τις αγορές στις οποίες έχει παρουσία ο όμιλος Vivartia. Η «έξοδος» είχε τοποθετηθεί χρονικά για το 2007 και θα γίνει στοχευμένα με τη δημιουργία ενός ή δύο καταστημάτων- πιλότων ανά χώρα.

Τα στελέχη της Goody΄s, εξετάζοντας τη συνολική κατάσταση που επικρατεί στον κλάδο, αντιλήφθηκαν από νωρίς ότι η ελληνική αγορά παρουσιάζει σημάδια κορεσμού και ότι θα έπρεπε σύντομα να βρουν νέες προτάσεις για να διατηρήσουν ή και να αυξήσουν τα μερίδιά της στον κλάδο.

Yπηρεσία delivery
Ο τομέας του delivery παρουσιάζει στην Ελλάδα σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης και σήμερα οι κατ΄ οίκον παραδόσεις κατέχουν το 30% των πωλήσεων του κλάδου της μαζικής εστίασης. Για τον λόγο αυτόν, η Goody΄s έχει ήδη ξεκινήσει πιλοτικά, σε περισσότερα από 40 καταστήματά της στην Ελλάδα, την ανάπτυξη υπηρεσίας delivery. Όπως εκτιμούν οι άνθρωποι της Goody΄s, τα πρώτα δείγματα από την ελληνική αγορά είναι ιδιαίτερα θετικά, οπότε σχεδιάζεται «άνοιγμα» το επόμενο διάστημα.


Τα βρήκε σκούρα στην Ελλάδα

Με παρουσία σε 119 χώρες και δίκτυο που ξεπερνά τα 30.000 καταστήματα, η ΜcDonald΄s, ο γίγαντας της μαζικής εστίασης παγκοσμίως, έπειτα από 16 χρόνια παρουσίας της στην ελληνική αγορά εξετάζει, για μια ακόμη φορά, το πώς θα καταφέρει να φτάσει τον Έλληνα ανταγωνιστή της, την Goody΄s του ομίλου Vivartia. Οι φήμες για πιθανή συνεργασία με τη ΜΙG ήρθαν μόλις 6 μήνες μετά τις ανακοινώσεις της πολυεθνικής αλυσίδας ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει από την ελληνική αγορά και ότι θα προχωρήσει σε δραστικές κινήσεις με ανακαίνιση των καταστημάτων της, εμπλουτισμό του μενού της αλλά και επιθετική τιμολογιακή πολιτική (κάτι που έχει ήδη ξεκινήσει).

Μάλιστα, υπήρξαν και αλλαγές στην ηγεσία της Μc Donald΄s Ηellas, μετά την αποχώρηση του Ηλία Μάλαμα και την ανάληψη της γενικής διεύθυνσης της εταιρείας από τον Radek Janalik, προερχόμενο από τη Μc Donald΄s Ουγγαρίας. Παρά τις προσπάθειες, όμως, η ΜcDonald΄s παραμένει ουραγός στην αγορά των burgers στην Ελλάδα.

Οι ουρές που σχηματίζονταν για αρκετές ημέρες μπροστά από το πρώτο κατάστημα ΜcDonald΄s, στο Σύνταγμα το 1991, δεν προϊδέαζαν για το μικρό μερίδιο (11%) που στη συνέχεια κατάφερε να κατακτήσει στα 16 χρόνια παρουσίας της στην Ελλάδα, έχοντας προβεί σε επενδύσεις ύψους 120 εκατ. δολαρίων και διαθέτοντας 51 καταστήματα.

Το στοίχημα για τον γίγαντα της μαζικής εστίασης παγκοσμίως ήταν- και παραμένει- να αναστρέψει την αρνητική κατάσταση που διαμορφώθηκε γι΄ αυτόν στην ελληνική αγορά. Στα πλαίσια των προσπαθειών του, «τρέχει» επενδυτικό πρόγραμμα, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του τρέχοντος έτους με ανακαινίσεις καταστημάτων. Ήδη έχουν ανακαινισθεί 6 εστιατόρια, τα οποία «πλησιάζουν» περισσότερο στη φιλοσοφία του casual dinning και λιγότερο σε εκείνη του fast food, ενώ μέχρι το τέλος του 2007 θα έχουν ανακαινιστεί ακόμη 6 καταστήματα.