Ο Κίσινγκερ εξόπλιζε τους Τούρκους

Την παράνομη συνέχιση της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας στην Τουρκία (και τη Βόρεια Κύπρο) με τις ευλογίες του Χένρι Κίσινγκερ το 1975- παρά το εμπάργκο που της είχε επιβληθεί αμέσως μετά την εισβολή στην Κύπρο- επιβεβαιώνει απόρρητο έγγραφο της CΙΑ που παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ».

Στο ντοκουμέντο καταγράφεται η συνομιλία στον Λευκό Οίκο τού τότε πανίσχυρου υπουργού Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ με τον υπουργό Άμυνας Τζέιμς Σλέσινγκερ, τον διευθυντή της CΙΑ Ουίλιαμ Κόλμπι, και τέσσερις ακόμη ανώτερους αξιωματούχους. Οι επτά αξιωματούχοι, υπό την καθοδήγηση του Κίσινγκερ, συζητούν- στις 20 Φεβρουαρίου του 1975- τους τρόπους με τους οποίους θα αποκρύψουν πληροφορίες από τις συνεχιζόμενες έρευνες που ελάμβαναν χώρα στις επιτροπές Τσερτς και Πάικ της Γερουσίας, για κατάχρηση εξουσίας των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

«Ο Τσερτς λέει ότι θα ερευνήσει τις νομικές, ηθικές και πολιτικές συνέπειες των παράνομων δραστηριοτήτων», αναφέρει ο Φίλιπ Αρίντα, σύμβουλος του Αμερικανού προέδρου, στη συζήτηση που πραγματοποιείται στις 20 Φεβρουαρίου του 1975. «Τότε, έχουμε πρόβλημα», απαντά ο Κίσινγκερ, ο οποίος, προκειμένου να παρεμποδίσει την έρευνα των γερουσιαστών που είχαν βάλει στο στόχαστρο τις υπερεξουσίες της CΙΑ, τονίζει ότι «για όλα τα ζητήματα θα ισχυριστούμε ότι τίθεται μείζον ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Θα πούμε ότι θέλουμε να συνεργαστούμε, αλλά πρόκειται για βασικά ζητήματα εθνικής επιβίωσης».

Το εμπάργκο. «Τα ζητήματα που μας προκαλούν τη μεγαλύτερη ζημιά είναι οι δουλειές της CΙΑ και η βοήθεια προς την Τουρκία», αναφέρει ο Κίσινγκερ σε άλλο σημείο της συζήτησης, επιβεβαιώνοντας ότι παρά το εμπάργκο που είχε επιβληθεί στην Τουρκία λόγω της εισβολής στην Κύπρο, οι Αμερικανοί εξακολουθούσαν να στέλνουν βοήθεια στη Βόρεια Κύπρο. Υπενθυμίζεται, ότι μία μέρα πριν από τον δεύτερο Αττίλα, στις 13 Αυγούστου του 1974, ο Χένρι Κίσινγκερ στην ουσία είχε ενθαρρύνει την επιθετικότητα της Τουρκίας, με την έκδοση ανακοίνωσης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η οποία ανέφερε ότι οι Τουρκοκύπριοι χρειάζονταν περισσότερη ασφάλεια.

Από τή σκιά του Βιετνάμ. Το φθινόπωρο του 1974 το Κογκρέσο κατέστη το βασικό πεδίο μάχης, όχι μόνο για το Κυπριακό ζήτημα, αλλά και για ένα σύνολο προβλημάτων εξωτερικής πολιτικής για τα οποία προέκυψαν αντιθέσεις που άρχισαν να κυοφορούνται κάτω από τη σκιά του πολέμου στο Βιετνάμ. Στις 15 Αυγούστου και ενώ οι τουρκικές δυνάμεις συμπλήρωναν την κατάληψη της Βόρειας Κύπρου, μια αντιπροσωπεία Ελληνοαμερικανών μελών του Κογκρέσου με επικεφαλής τον Τζον Μπραδήμας, συναντήθηκε με τον Κίσινγκερ. Εκεί ο Μπραδήμας εισήγαγε για πρώτη φορά την πρόταση της διακοπής της στρατιωτικής βοήθειας στην Τουρκία μέχρι εκείνη να αποσύρει τα στρατεύματά της από το νησί, ανοίγοντας μια διαμάχη ανάμεσα στο Κογκρέσο και τον Λευκό Οίκο, που επρόκειτο να κρατήσει έναν χρόνο.

Εκείνες τις ημέρες o Κίσινγκερ επανειλημμένως και με οξύτητα επιτέθηκε εναντίον του ελληνικού λόμπι. Θεωρούσε πως το Κογκρέσο μπορούσε να ανατρέψει τα σχέδιά του για συμφωνία-πακέτο για το Αιγαίο και την Κύπρο, και όπως ανέφερε στη συζήτησή του με τον υφυπουργό Εξωτερικών της Κίνας Κιάο Γκουανχουά, τον Οκτώβριο του 1974, «το Κογκρέσο μπορεί να ανατρέψει τα σχέδιά μας. Μακάρι να μην ασχολούνταν αυτοί οι μανιακοί με την κατάσταση!». Ακόμη μία αιτία της δυσαρέσκειας και της αμηχανίας του Κίσινγκερ, ο οποίος, εκτός των άλλων, έμεινε στην ιστορία και για τον συγκεντρωτισμό του, ήταν η εμπλοκή του Κογκρέσου στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής, μια ενέργεια που ερχόταν σε σύγκρουση με τη δική του άποψη αναφορικά με τη σχέση που πρέπει να υπάρχει ανάμεσα στην εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία. Η κυπριακή διένεξη φαινόταν να ανοίγει τον δρόμο για μια ευρεία «φιλοσοφική» επίθεση από την πλευρά των επικριτών του στο Κογκρέσο, εναντίον των μεθόδων της πολιτικής του.

Αγνόησε τα ψηφίσματα. Τον Οκτώβριο του 1974 το Κογκρέσο ενέκρινε δύο φορές ψηφίσματα για την απαγόρευση της στρατιωτικής βοήθειας στην Τουρκία ώσπου να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό και δύο φορές ο πρόεδρος Φορντ άσκησε βέτο. Συμφώνησε να διακοπεί η βοήθεια στις 10 Δεκεμβρίου αν δεν σημειωνόταν έως τότε καμιά εξέλιξη, και ύστερα από αμοιβαία συμφωνία Λευκού Οίκου και Κογκρέσου, η προθεσμία μετατέθηκε για τις 5 Φεβρουαρίου του 1975. Ο Κίσινγκερ χρησιμοποίησε όλα τα μέσα στην προσπάθειά του να διασφαλίσει την υπεροχή, αλλά δεν τα κατάφερε. Κι ενώ η νομοθεσία τέθηκε σε ισχύ στις 5 Φεβρουαρίου, δύο εβδομάδες μετά, στις 20 Φεβρουαρίου, όπως προκύπτει από το έγγραφο, το οποίο ανήκει στη συλλογή «Οικογενειακά κοσμήματα» της CΙΑ, που αποχαρακτηρίστηκε πριν από λίγες ημέρες, ο Κίσινγκερ παραδεχόταν ότι είχε δοθεί παράνομα βοήθεια στην Τουρκία.


«Οι ΗΠΑ υποστήριξαν την Άγκυρα με τη σιωπή τους»

Όπως υποστηρίζει, μιλώντας στην εφημερίδα «Τurkish Daily Νews», ο Ινάλ Μπατού, διπλωμάτης ο οποίος τις ημέρες του Αττίλα υπηρετούσε στο υπουργείο Εξωτερικών, «οι ΗΠΑ υποστήριξαν την Τουρκία με τη σιωπή τους». Ο Μπατού υποστηρίζει ακόμη ότι οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση παρείχαν έμμεση υποστήριξη στην Τουρκία αφού δεν απέστειλαν τελεσίγραφογια παράδειγμα, ένα δεύτερο γράμμα Τζόνσον, το οποίο το 1964 είχε στείλει ο πρόεδρος Τζόνσον στον Ινονού, προκαλώντας την οργή της Τουρκίας. Σύμφωνα, πάντως, με τον Τούρκο διπλωμάτη Καγιά Τοπερί, «αν οι ΗΠΑ τελικά έδωσαν βοήθεια, θα έπρεπε να είναι μετά τον δεύτερο Αττίλα, αφού η πρώτη επέμβαση κρατήθηκε μυστική». Ωστόσο, το επιχείρημα του Τοπερί δεν ευσταθεί, αφού, όπως έχει προκύψει από εκθέσεις της CΙΑ που είδαν το φως της δημοσιότητας, οι Αμερικανοί παρακολουθούσαν τις ύποπτες κινήσεις των Τούρκων στο νησί, γνώριζαν ότι επίκειτο εισβολή και δεν έκαναν τίποτα για να την αποτρέψουν. Οι μόνοι που θα μπορούσαν να γνωρίζουν είναι ο τότε υπουργός Εξωτερικών Τουρχάν Γκιουνές και ο πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ. Αλλά κανένας από τους δύο δεν βρίσκεται πια εν ζωή.