Το μεγάλο θρίλερ των Βρυξελλών

Στον αέρα παρέμενε η επίτευξη συμφωνίας για μια νέα συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χθες, παρά τις προσπάθειες της γερμανικής προεδρίας να πετύχει συμβιβασμούς σε διμερείς επαφές με τους «δύσκολους» εταίρους.

Oι πλέον δύσκολοι και αδιαπραγμάτευτοι της Συνόδου παρέμεναν ο Πολωνός πρόεδρος Λεχ Κατσίνσκι, κι ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ. Ο πρώτος, έπειτα από συνομιλίες που είχε στη διάρκεια της νύχτας με τους ηγέτες της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Λιθουανίας, δήλωσε πως δεν είναι καθόλου αισιόδοξος κι επέμεινε πως δεν δέχεται να αλλάξει το σύστημα «μοιρασιάς» των ψήφων στο Συμβούλιο. Κι αυτό παρότι του προτάθηκε από τον Γάλλο πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί να ισχύσει εκ νέου ο λεγόμενος «συμβιβασμός των Ιωαννίνων»- ένα σύστημα που είχε επεξεργασθεί το 1994 ο Θόδωρος Πάγκαλος, βάσει του οποίου μια μικρή ομάδα χωρών, η οποία πλησιάζει το όριο της μειοψηφίας που μπορεί να μπλοκάρει τις αποφάσεις, αλλά δεν το πιάνει, μπορεί να ζητήσει την επανεξέταση μιας απόφασης που έχει ληφθεί με αυξημένη πλειοψηφία. Η πολωνική εμμονή προκάλεσε οργή στους περισσότερους εταίρους, με αποτέλεσμα ο Σουηδός υπουργός Εξωτερικών, Καρλ Μπιλντ, να φτάσει στο σημείο να δηλώσει δημόσια ότι «αυτοί μερικές φορές μοιάζουν να είναι σε άλλον πλανήτη». Σύμφωνα πάντως με πολωνικές πηγές, σε απάντηση στην πρόταση Σαρκοζί, η Βαρσοβία παρουσίασε «μερικές προτάσεις για λύση», ανάμεσά τους και η αναστολή της εφαρμογής του συστήματος της διπλής πλειοψηφίας που περιλαμβάνεται στο σχέδιο του Συντάγματος (προβλέπει πως μια απόφαση λαμβάνεται όταν εγκρίνεται από το 55% των κρατών- μελών και το 65% του πληθυσμού της Ε.Ε.) έως το 2020.

Οι Βρετανοί από την πλευρά τους παρέμεναν επίσης ανένδοτοι στις «κόκκινες γραμμές» τους- να καταργηθεί η δεσμευτικότητα της Χάρτας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων που προβλέπει την κατοχύρωση του δικαιώματος της απεργίας, να μην υπάρχει υπουργός Εξωτερικών της Ένωσης και διπλωματική υπηρεσία, να κατοχυρωθεί το δικαίωμα αυτοεξαίρεσης από κοινοτικές πολιτικές και κυρίως στον τομέα Δικαιοσύνης και Εσωτερικών.


Η νέα μάχη του Νικολά Σαρκοζί

O Νικολά Σαρκοζί, που φέρεται να διεκδικεί για τον εαυτό του τον ρόλο του μεγάλου ρυθμιστή των ευρωπαϊκών υποθέσεων, ανακοίνωσε ότι κατοχύρωσε πως στη νέα συνθήκη δεν θα υπάρχει αναφορά στον «ελεύθερο και χωρίς εμπόδια ανταγωνισμό»- μια αναφορά που υπάρχει σε όλες τις συνθήκες από το 1957.

Σηματοδότησε έτσι την έναρξη της μάχης της Γαλλίας για τερματισμό της κοινοτικής πολιτικής καταπολέμησης των μονοπωλίων και του προστατευτισμού.

Οι Γάλλοι επιδιώκουν επίσης στη νέα συνθήκη να αλλάξουν και οι στόχοι της ΟΝΕ, με εξάλειψη της αναφοράς στη νομισματική σταθερότητα και υπερτονισμό της οικονομικής ανάπτυξης- ένα ευθύ πλήγμα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που ανεβάζει διαρκώς τα επιτόκια για να καταπολεμήσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Σε μια πρωτοφανή για τα κοινοτικά δεδομένα κίνηση, ο Νικολά Σαρκοζί έκανε γνωστό πως στο επόμενο Συμβούλιο υπουργών Οικονομικών (ΕCΟFΙΝ) θα παραστεί ο ίδιος αντί του υπουργού του- κάτι που προοιωνίζεται σφοδρή μάχη με τον πρόεδρο του «Γιουρογκρούπ» και πρωθυπουργό του Λουξεμβούργου κ. Γιούνκερ, και τον πρόεδρο της ΕΚΤ κ. Τρισέ.
ΓΝΩΜΗ Η αντίσταση των εθνικών κρατών

Oι συζητήσεις μεταξύ των «27» σχετικά με μια νέα θεσμική συνθήκη της Ε.Ε. επιβεβαιώνουν ότι η ευρωπαϊκή ιδέα ασθμαίνει. Υπό την πίεση των ευρωσκεπτικιστών, η αποφασιστικότητα των οποίων αυξάνεται, η Ένωση απομακρύνεται σιγά σιγά από το κοινοτικό πνεύμα. Η νέα γενιά των ηγετών της Γηραιάς Ηπείρου βολεύεται ευχαρίστως με την εξέλιξη αυτή. Ο Νικολά Σαρκοζί, ιδιαίτερα, θεωρεί τους ευρωπαϊκούς θεσμούς κατ΄ αρχήν ως εργαλείο για μια συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων. Το απέδειξε όταν ήταν υπουργός Εσωτερικών συγκαλώντας, στο περιθώριο της Ένωσης, τους αντιπροσώπους των μεγάλων χωρών για να συντονίσουν τις πολιτικές τους.

Η βούληση της Ευρώπης να επέμβει περισσότερο στη διεθνή σκηνή ενισχύει επίσης τον ρόλο των εθνικών διπλωματιών. Οι νεωτερισμοί της μελλοντικής συνθήκης προχωρούν προφανώς προς την ίδια κατεύθυνση. Έχοντας έναν πρόεδρο που εκλέγεται για δυόμισι χρόνια και η θητεία του μπορεί να ανανεωθεί μία φορά, καθώς και έναν υπουργό Εξωτερικών, η Ένωση θα δώσει περισσότερο βάρος στα κράτη, παρά στην παλαιότερη φροντίδα να μην υποβαθμιστεί η Επιτροπή. Το νέο σύστημα ψηφοφορίας θα ευνοήσει τα πιο πολυπληθή κράτη. Οι αποφάσεις θα αντανακλούν τους συσχετισμούς δυνάμεων μεταξύ των «27». Όπως επαναλαμβάνει ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, πρόεδρος της Επιτροπής, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί πρέπει να τίθενται στην υπηρεσία των κρατών. Το μονοπώλιο των εθνικών κρατών στην πολιτική νομιμότητα, στο οποίο η Ένωση έλεγε πως θα έβαζε τέλος, δεν έχει πεθάνει.

Η Ευρώπη όπως διαμορφώνεται είναι διαφορετική από αυτήν που ονειρεύονταν οι φεντεραλιστές. Ωστόσο, είναι καταδικασμένη να αποτύχει; Αυτό πιστεύουν όσοι δεν απαρνούνται την ιδέα της υπερεθνικής εξουσίας. Όμως αποτελούν σήμερα τη μειονότητα. Ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης», ο Βέλγος πρωθυπουργός Γκι Φέρχοφσταντ θα παραχωρήσει τη θέση του μετά την εκλογική ήττα του. Στους άλλους, που αυτοαποκαλούνται «ευρωρεαλιστές», έγκειται τώρα να αποδείξουν ότι μια ένωση κυρίαρχων κρατών είναι ικανή να δρα αποτελεσματικά, υλοποιώντας την κοινή βούληση. Είναι, ίσως, η τελευταία ευκαιρία της Ευρώπης.