Ποινές – σοκ για την απάτη στο Πάντειο

Το αυστηρό τους πρόσωπο έδειξαν χθες οι δικαστές του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Αθηνών σε τέσσερις εκπροσώπους των πρυτανικών αρχών του Παντείου. Ομόφωνα τους έκριναν ενόχους για τη «μαύρη τρύπα» των 2,7 δισεκατομμυρίων δραχμών στο ταμείο του Ιδρύματος.

Τρεις φορές ισόβια και επιπλέον 150 χρόνια κάθειρξη ήταν η συνολική ποινική αποτίμηση της υπόθεσης για τους δέκα κατηγορουμένους, πρώην πρυτάνεις, αντιπρυτάνεις, διοικητικούς υπαλλήλους του Παντείου και ιδιώτες. Για πρώτη φορά μάλιστα οι δικαστικοί λειτουργοί έστειλαν στη φυλακή έναν πρώην πρύτανη, τον Αιμίλιο Μεταξόπουλο, και έναν αντιπρύτανη, τον Παναγιώτη Γετίμη, για οικονομικά αδικήματα απορρίπτοντας το αίτημα για αναστολή εκτέλεσης της ποινής τους, που το έκαναν δεκτό για τα άλλα δύο μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, τον Δημήτρη Κώνστα και τον Κωνσταντίνο Παπαθανασόπουλο.

Η ετυμηγορία των δικαστών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο κατάμεστο από κόσμο ακροατήριο. Και αυτό γιατί, όπως εξηγούσαν παράγοντες της δίκης, στη 19μηνη αποδεικτική διαδικασία που προηγήθηκε δεν προέκυψαν συγκεκριμένα ενοχοποιητικά στοιχεία που να συνδέουν τον καθένα από τους εμπλεκομένους με τις εγκληματικές πράξεις που περιγράφονται στο κατηγορητήριο. «Ήταν σαν να μην έγινε δίκη», σχολίασε εκ των παρισταμένων δικηγόρων σε μία από τις διακοπές της συνεδρίασης.

Ομόφωνη απόφαση
Είχε προηγηθεί η ομόφωνη απόφαση επί της ενοχής. Μία απόφαση που απαγγέλθηκε χωρίς ούτε μία λέξη σκεπτικό. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι κατηγορούμενοι να εισπράξουν τις βαρύτατες- κατά γενική ομολογία- ποινές, αλλά να μη γνωρίζουν επί της ουσίας με βάση ποια στοιχεία οι δικαστές αποφάσισαν ότι είναι ένοχοι και πολύ περισσότερο ποιες αποδείξεις ήταν τόσο ισχυρές που να τους στερήσουν την προσωπική τους ελευθερία.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι ο εισαγγελέας της έδρας Γιάννης Αγγελής ακολουθώντας ακόμη πιο σκληρή γραμμή εισηγήθηκε να μην αναγνωριστούν ελαφρυντικά σε κανέναν από τους δέκα που κρίθηκαν ένοχοι, γεγονός που ισοδυναμούσε με την επιβολή της ποινής της ισόβιας κάθειρξης, καθώς οι κατηγορίες έχουν απαγγελθεί σε συνδυασμό με τις επιβαρυντικές διατάξεις του νόμου περί «καταχραστών του Δημοσίου». Τα μέλη του δικαστηρίου αναγνώρισαν τελικά τα ελαφρυντικά του προτέρου εντίμου βίου και της καλής συμπεριφοράς μετά την πράξη στους εννέα από τους δέκα κατηγορουμένους «σπάζοντας» με τον τρόπο αυτό τα ισόβια δεσμά.

«Εγκλήματα του λευκού περιλαίμιου»
Ακόμη όμως και μετά την απόφαση ο εισαγγελέας με την πρότασή του έδειξε τον δρόμο προς τον Κορυδαλλό για όλους τους κατηγορουμένους με το σκεπτικό ότι «δεν μπορεί μικροεγκληματίες να οδηγούνται στη φυλακή και σε αυτή την υπόθεση που έχουμε να κάνουμε με εγκλήματα του “λευκού περιλαίμιου”, από τα οποία ζημιώθηκε το ελληνικό Δημόσιο με δισεκατομμύρια δραχμές οι δράστες να μείνουν ελεύθεροι». Κάλεσε μάλιστα τους δικαστές να αποφασίσουν με βάση « την ψυχρή λογική, μακριά από συναισθηματικές φορτίσεις».

ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ ΙΣΟΒΙΑ

και επιπλέον 150 χρόνια κάθειρξη ήταν η συνολική ποινή για τους δέκα κατηγορουμένους, πρώην πρυτάνεις, αντιπρυτάνεις και διοικητικούς υπαλλήλους

«Ανοίγει ο ασκός του Αιόλου και για άλλους…»

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ στο αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων εκτιμούν νομικοί ότι θα έχει η χθεσινή απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων της Αθήνας για τους εκπροσώπους των πρυτανικών αρχών του Παντείου.

«Η καταδίκη των πρυτάνεων ανοίγει τον ασκό του Αιόλου και για άλλους συναδέλφους τους, οι οποίοι πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί όταν υπογράφουν τιμολόγια ακόμη και για πόμολα ή πλακάκια» έλεγαν χαρακτηριστικά δικηγόροι, θέλοντας να δείξουν πως στο μέλλον ενδέχεται να βρεθούν και άλλοι πανεπιστημιακοί στο εδώλιο για αντίστοιχα αδικήματα οικονομικής φύσεως.

Η είδηση της καταδίκης πρώην πρυτάνεων και αντιπρυτάνεων του Παντείου για την υπόθεση της κακοδιαχείρισης της περιουσίας του Ιδρύματος μέσα σε λίγα λεπτά έγινε γνωστή σε όλα τα ακροατήρια του Εφετείου. Ποινικολόγοι που περίμεναν την εκδίκαση υποθέσεών τους, έσπευσαν στον 4ο όροφο να μάθουν τις λεπτομέρειες για την καταδίκη των πανεπιστημιακών, που ομόφωνα κρίθηκαν ένοχοι για τρία κακουργήματα (υπεξαίρεση, απάτη και ψευδή βεβαίωση σε συνδυασμό με τον νόμο περί καταχραστών του Δημοσίου).

Χαρακτηριστική του κλίματος που επικράτησε μετά την έκδοση της δικαστικής απόφασης είναι η αποστροφή του συνηγόρου υπεράσπισης του Δ. Κώνστα, Χριστόφορου Αργυρόπουλου, ο οποίος αισθάνθηκε την ανάγκη να… απολογηθεί- όπως είπε – έναντι του εντολέα του για την αναιτιολόγητη καταδίκη του. Μίλησε μάλιστα για «εκδίκηση μεταμφιεσμένη σε ποινή» και απευθυνόμενος προς τους δικαστές διατύπωσε την αυτονόητη άποψη ότι «για να πάψει να ισχύει το τεκμήριο αθωότητας χρειάζεται αμετάκλητη καταδίκη του κατηγορουμένου».

Σύσσωμη η υπεράσπιση αγορεύοντας για το μείζον ζήτημα της αναστολής εκτέλεσης της ποινής των κατηγορουμένων προέβαλε ως επιχείρημα, εκτός από την προσωπικότητά τους που συνεκτιμάται στην επιμέτρηση της ποινής, το γεγονός ότι όλοι τήρησαν ευλαβικά τους περιοριστικούς όρους που τους είχαν επιβληθεί στο στάδιο της ανάκρισης και ως εκ τούτου αντικειμενικά δεν μπορούν να θεωρηθούν ύποπτοι φυγής. Τελικά, οι δικαστές προσεγγίζοντας «ποσοτικά» το θέμα και για να τηρήσουν ισορροπίες έστειλαν πέντε κατηγορουμένους στη φυλακή και άλλους πέντε άφησαν ελεύθερους υπό τον όρο της απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα.


[ ΓΝΩΜΗ ] Οι ακραίες ποινές εξαγριώνουν τα ήθη

Οι δρακόντειες ποινές που προβλέπει ο έκτακτος νόμος 1608 του έτους 1950 «περί καταχραστών του Δημοσίου» προέρχονται από μια ταραγμένη μεταπολεμική περίοδο, όταν μέλη της Βουλής και αρθρογράφοι εφημερίδων ζητούσαν οι καταδικαζόμενοι για οικονομικά αδικήματα να «κρεμασθούν χωρίς πολλήν διαδικασίαν» και «επί τριήμερον μετά την εκτέλεσιν να μένουν εκτεθειμένοι εις κοινήν θέαν προς παραδειγματισμόν».

Σε μια προηγμένη δημοκρατική κοινωνία ποινές αυτού του είδους δεν έχουν καμία θέση. Είναι φανερό ότι ο υπαίτιος οικονομικού αδικήματος δεν πρέπει να έχει μεταχείριση όμοια με εκείνην ενός κατά συρροήν δολοφόνου. Η μετριοπάθεια των ποινών είναι δείγμα πολιτισμού.

Οι ακραίες ποινές, αντιθέτως, εξαγριώνουν τα ήθη και οδηγούν στον εκβαρβαρισμό της κοινωνικής ζωής.

Ο Ηλίας Αναγνωστόπουλος είναι καθηγητής Ποινικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών